Adhyaya 223

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं त्रैलोक्यपूजितम् । गात्रोत्सर्गमिति ख्यातं तस्य दक्षिणतः स्थितम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాదేవీ, అనంతరం త్రిలోకపూజితమైన ‘గాత్రోత్సర్గ’ అని ప్రసిద్ధి చెందిన లింగాన్ని దర్శించుటకు వెళ్ళవలెను; అది ఆ స్థలానికి దక్షిణంగా ఉంది।

Verse 2

यत्र गात्रं परित्यक्तं बलभद्रेण धीमता । अन्यैश्चैव महाभागैर्यादवैस्तत्र संयुगे

ధీమంతుడైన బలభద్రుడు తన దేహాన్ని అక్కడే విడిచెను; అలాగే ఆ ఘోర సంగ్రామంలో ఇతర మహాభాగ్యులైన యాదవులూ అక్కడే దేహత్యాగం చేసిరి।

Verse 3

यत्र ते यादवाः क्षीणा ब्रह्मशापबलाहिना । एतत्पुरुषोत्तमं क्षेत्रं समन्ताद्धनुषां शतम्

బ్రహ్మశాపబలంతో ఆఘాతమై అక్కడ యాదవులు క్షీణించి నశించిరి. ఇది పురుషోత్తముని పవిత్ర క్షేత్రం; చుట్టూరా వంద ధనుస్సుల మేర విస్తరించినది।

Verse 4

यत्र साक्षात्स्वयं देवि तिष्ठते पुरुषोत्तमः । तदेव वैष्णवं क्षेत्रं कलौ पातकनाशनम्

హే దేవీ, యెక్కడ సాక్షాత్తుగా స్వయంగా పురుషోత్తముడు నివసించుచున్నాడో—అదే వైష్ణవ క్షేత్రం; కలియుగంలో పాపనాశకము।

Verse 5

रहस्यं परमं देवि तीर्थानां प्रवरं हि तत् । पूर्वं कृतयुगे देवि प्रेततीर्थं च संस्मृतम् । कलौ युगे तु संप्राप्ते गात्रोत्सर्गमिति त्वभूत्

హే దేవీ, ఇది పరమ రహస్యము; తీర్థములలో శ్రేష్ఠమైనది. పూర్వం కృతయుగంలో ఇది ‘ప్రేతతీర్థం’ అని స్మరించబడెను; కలియుగం వచ్చినపుడు ‘గాత్రోత్సర్గం’ అని ప్రసిద్ధి చెందెను।

Verse 6

ऋणमोचनपार्श्वे तु मध्ये तु पापमोचनात् । एतन्मध्यं समाश्रित्य मृतः पापैर्विमुच्यते

ఋణమోచన సమీపంలోను, పాపమోచనమనే మధ్యప్రదేశంలోను—ఈ మధ్యభాగాన్ని ఆశ్రయించి మరణించినవాడు పాపాల నుండి విముక్తుడగును.

Verse 7

तस्य किं वर्ण्यते देवि यत्रानन्तफलं महत् । अथमेधसहस्रस्य फलं स्नात्वा ह्यवाप्यते

హే దేవి! మహత్తర ఫలం అనంతముగా ఉన్న ఆ స్థలాన్ని ఏమని వర్ణించగలం? అక్కడ స్నానం చేసినవానికి సహస్ర అశ్వమేధ యజ్ఞఫలం లభిస్తుంది.

Verse 8

यत्राश्वत्थं समासाद्य समाधिन्यस्तमानसः । मुमोच दुस्त्यजान्प्राणान्ब्रह्मद्वारेण केशवः

అక్కడ పవిత్ర అశ్వత్థ వృక్షాన్ని సమీపించి, సమాధిలో మనస్సును నిలిపి, కేశవుడు బ్రహ్మద్వారం ద్వారా విడువలేని ప్రాణాలను విడిచెను.

Verse 9

तत्र नारायणं साक्षाद्बलभद्रं च रुक्मिणीम् । पूजयित्वा विधानेन मुच्यते पातकत्रयात्

అక్కడ సాక్షాత్ నారాయణుని, అలాగే బలభద్రుని మరియు రుక్మిణీదేవిని విధిపూర్వకంగా పూజించినవాడు త్రివిధ పాపాల నుండి విముక్తుడగును.

Verse 10

तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या यः संतर्पयते पितॄन् । प्रेतत्वात्पितरो मुक्ता भवन्ति श्राद्धदायिनः

అక్కడ భక్తితో స్నానం చేసి పితృదేవతలకు తర్పణం చేసే మనిషి పితరులు ప్రేతత్వం నుండి విముక్తులై శ్రాద్ధాన్ని స్వీకరించుటకు యోగ్యులగుదురు.

Verse 11

गोघ्नः सुरापो दुर्मेधा ब्रह्महा गुरुतल्पगः । तत्र स्नात्वा नरः सद्यो विपापः संप्रपद्यते

గోహంతకుడు, సురాపానుడు, దుర్మేధావి, బ్రాహ్మణహంతకుడు లేదా గురుశయ్యను లంఘించినవాడైనా—అక్కడ స్నానం చేస్తే మనిషి తక్షణమే పాపరహితుడవుతాడు।

Verse 12

बाल्ये वयसि यत्पापं वार्द्धके यौवनेऽपि वा । अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि यः करोति नरः प्रिये । तत्र स्नात्वा प्रमुच्येत तीर्थे गात्रप्रमोचने

ప్రియే! బాల్యంలో, యౌవనంలో లేదా వృద్ధాప్యంలో—అజ్ఞానంగా గానీ జ్ఞానపూర్వకంగా గానీ—మనిషి చేసిన ఏ పాపమైనా, గాత్ర-ప్రమోచనమనే ఆ తీర్థంలో స్నానం చేస్తే విముక్తి పొందుతాడు।

Verse 13

तत्र पिण्डप्रदानेन पितॄणां जायते परा । तृप्तिर्वर्षशतं यावदेतदाह पुरा हरिः

అక్కడ పిండప్రదానం చేయుటవలన పితృదేవతలకు పరమ తృప్తి కలుగుతుంది; అది వంద సంవత్సరాల వరకు నిలుస్తుంది—ఇట్లు పురాతనకాలంలో హరి ప్రకటించాడు।

Verse 14

यः पुनश्चान्नदानं तु तत्र कुर्यात्समाहितः । तस्यान्वयेऽपि देवेशि न प्रेतो जायते नरः

దేవేశీ! ఎవడు అక్కడ సమాహితచిత్తంతో అన్నదానం చేస్తాడో, అతని వంశంలో కూడా ఎవడూ ప్రేతయోనిలో జన్మించడు।

Verse 16

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि प्रेततीर्थस्य कारणम् । यच्छ्रुत्वा मानवो भक्त्या मुक्तः स्यात्सर्वकिल्बिषैः

ఈశ్వరుడు పలికెను—దేవీ, వినుము; ప్రేతతీర్థమునకు కారణమును నేను వివరిస్తాను. దానిని విని మనిషి భక్తితో సమస్త కల్మషపాపాల నుండి విముక్తుడగును।

Verse 17

पुराऽसीद्गौतमोनाम महर्षिः शंसितव्रतः । भृगुकल्पात्समायातः क्षेत्रे प्राभासिके शुभे

పూర్వకాలంలో గౌతముడనే మహర్షి ఉండెను; ఆయన ప్రశంసిత వ్రతనియమాలతో ప్రసిద్ధుడు. ఆయన భృగుకల్పం నుండి వచ్చి శుభమైన ప్రాభాస క్షేత్రానికి చేరెను.

Verse 18

अयने चोत्तरे पुण्ये श्रीसोमेशदिदृक्षया । दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं स्नात्वा तीर्थेषु कृत्स्नशः

పుణ్యమైన ఉత్తరాయణ కాలంలో శ్రీ సోమేశుని దర్శించాలనే కోరికతో ఆయన దేవుడు సోమేశ్వరుని దర్శించాడు; సమస్త తీర్థాలలో సంపూర్ణంగా స్నానం చేసి కర్మలను పూర్తిగా నిర్వహించాడు.

Verse 19

श्रीदेव्युवाच । प्रेततीर्थमिति प्रोक्तं पश्चाद्गात्रविमोचनम् । वद मे देवदेवेश प्रेततीर्थस्य कारणम्

శ్రీ దేవి పలికెను— ‘ముందుగా దీనిని “ప్రేతతీర్థం” అని, తరువాత “గాత్రవిమోచనం” అని అన్నారు. ఓ దేవదేవేశా, ప్రేతతీర్థమని పిలవబడుటకు కారణం నాకు చెప్పుము.’

Verse 20

अथासौ ब्राह्मणो देवि यावत्सीमामुपागतः । तावद्विष्णुप्रियं तत्र ददृशे वैष्णवं वनम्

అప్పుడు, ఓ దేవీ, ఆ బ్రాహ్మణుడు సరిహద్దుకు చేరగానే అక్కడ విష్ణువుకు ప్రియమైన వైష్ణవ వనాన్ని దర్శించాడు.

Verse 21

पुरुषोत्तमनामाढ्यं क्षेत्रं च धनुषां शतम् । तस्मिन्क्षेत्रे स चापश्यत्पंच प्रेतान्सुदारुणान्

ఆ ప్రాంతం ‘పురుషోత్తమ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి, వంద ధనుస్సుల మేర విస్తరించి ఉండెను. ఆ క్షేత్రంలో ఆయన ఐదు అత్యంత భయంకరమైన ప్రేతులను చూచెను.

Verse 22

महावृक्षसमारूढान्महाकायान्महोत्कटान् । ऊर्ध्वकेशाञ्छंकुकर्णान्स्नायुनद्धकलेवरान्

వారు మహావృక్షాలపై ఎక్కి కూర్చున్నారు—మహాకాయులు, అత్యంత భయంకరులు; జుట్టు నిటారుగా నిలిచినది, శంకువంటి చెవులు, స్నాయువులతో బిగిగా బంధితమైన దేహాలు।

Verse 23

विमांसरुधिरान्नग्नानथ कृष्णकलेवरान् । दृष्ट्वाऽसौ भयसंत्रस्तो विनष्टोऽस्मीत्यचिन्तयत्

వారిని—మాంసం లేని, రక్తంతో పూతపూసిన, నగ్నమైన, నల్లబడిన దేహాలతో—చూసి అతడు భయంతో వణికిపోయి ‘నేను నశించిపోయాను!’ అని అనుకున్నాడు।

Verse 24

ध्यात्वाऽह सुचिरं कालं धैर्यमास्थाय यत्नतः । के यूयं विकृताकारा दृष्टाः पूर्वं मया पुरा

అతడు చాలాసేపు ఆలోచించి, యత్నంతో ధైర్యం పట్టుకొని ఇలా అన్నాడు—‘వికృతాకారులారా, మీరు ఎవరు? మిమ్మల్ని నేను పూర్వం, చాలా కాలం క్రితం, ఎప్పుడైనా చూశానా?’

Verse 25

न कदाचिद्यथा यूयं किमर्थं क्षेत्रमध्यतः । धावमानाः सुदुःखार्ता एतन्मे कौतुकं महत्

‘మీరు ఇప్పుడు ఉన్నట్లుగా మీరు ఎప్పుడూ లేరు; మరి ఈ పుణ్యక్షేత్ర మధ్యలో ఇంత దుఃఖంతో బాధపడుతూ ఎందుకు పరుగెడుతున్నారు? ఇది నాకు గొప్ప ఆశ్చర్యం.’

Verse 26

प्रेता ऊचुः । वयं प्रेता महाभाग दूरादिह समागताः । श्रुत्वा तीर्थवरं पुण्यं प्रवेशं न लभामहे

ప్రేతలు అన్నారు—‘మహాభాగుడా! మేము ప్రేతలము; దూరం నుండి ఇక్కడికి వచ్చాము. ఈ పరమ పుణ్యప్రదమైన శ్రేష్ఠ తీర్థమని విని కూడా మాకు ఇందులో ప్రవేశం లభించడం లేదు.’

Verse 27

गणैरंतर्धानगतैः प्रहारैर्जर्जरीकृताः । लेखको रोहकश्चैव सूचकः शीघ्रगस्तथा

అదృశ్యంగా సంచరించే గణుల ప్రహారాలతో మేము నలిగిపోయి జర్జరితులమయ్యాము. మాలో లేఖకుడు, రోహకుడు, సూచకుడు, శీఘ్రగుడు అని పేర్లు ఉన్నవారు ఉన్నారు.

Verse 28

अहं पर्युषितोनाम पञ्चमः पापकृत्तमः

నేను ఐదవ వాడిని; నా పేరు ‘పర్యుషిత’. పాపకర్మలు చేసే వారిలో నేను అత్యంత పాపిష్ఠుడను.

Verse 29

गौतम उवाच । प्रेतयोनौ प्रवृत्तानां केन नामानि कृत्स्नशः । युष्माकं निर्मितान्येवमेतन्मे कौतुकं महत्

గౌతముడు అన్నాడు—ప్రేతయోనిలో ప్రవేశించిన మీకు ఈ సమస్త పేర్లు పూర్తిగా ఎవరు పెట్టారు? మీకోసం ఇవి ఇలా ఏర్పడటం నాకు మహా కుతూహలంగా ఉంది.

Verse 30

प्रेता ऊचुः । याचमानस्य विप्रस्य लिखत्येष धरातले । नोत्तरं पठते किञ्चित्तेनासौ लेखकः स्मृतः

ప్రేతలు అన్నారు—భిక్ష కోరే బ్రాహ్మణుని ఎదుట ఇతడు నేలపై వ్రాస్తాడు గానీ, ఏ సమాధానమూ చదివి చెప్పడు; అందుకే ఇతడు ‘లేఖకుడు’గా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

Verse 31

द्वितीयो ब्राह्मणभयात्प्रासादमधिरोहति । ततोऽसौ रोहकाख्योऽभूच्छृणु विप्र तृतीयकम्

రెండవ వాడు బ్రాహ్మణుల భయంతో ఎత్తైన ప్రాసాదంపైకి ఎక్కుతాడు; అందువల్ల అతడు ‘రోహకుడు’గా ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఓ విప్రా, ఇప్పుడు మూడవ వాడి సంగతి విను.

Verse 32

सूचिता बहवोऽनेन ब्राह्मणा वित्तसंयुताः । राज्ञे पापेन तेनासौ सूचको भुवि विश्रुतः

పాపబుద్ధితో ఇతడు రాజునకు అనేక ధనవంతులైన బ్రాహ్మణులను గురించి ఫిర్యాదు చేశాడు; అందువల్ల భూమిపై ‘సూచకుడు’ (చాడీ చెప్పేవాడు)గా ప్రసిద్ధి పొందాడు।

Verse 33

ब्राह्मणैः प्रार्थ्यमानस्तु शीघ्रं धावति नित्यशः । न कदाचिद्ददाति स्म तेनासौ शीघ्रगः स्मृतः

బ్రాహ్మణులు అడిగినప్పటికీ అతడు నిత్యం వేగంగా పరుగెత్తి వెళ్లేవాడు; ఎప్పుడూ దానం చేయలేదు—అందుకే ‘శీఘ్రగ’ (వేగంగా పారిపోయేవాడు)గా స్మరించబడాడు।

Verse 34

मया कदन्नं दत्तं च पर्युषितं ब्राह्मणोत्तमे । ब्राह्मणेभ्यः सदा दानं मिष्टान्नेन तु पोषणम् । तस्मात्पर्युषितोनाम संजातोऽहं धरातले

హే బ్రాహ్మణోత్తమా! నేను కఠినమైన ఆహారమును, అలాగే నిల్వచేసిన బాసిన అన్నమును దానమిచ్చాను. బ్రాహ్మణులను సదా మధురమైన శుద్ధాన్నదానంతో పోషించాలి; అందుకే భూమిపై నేను ‘పర్యుషిత’ అనే పేరుతో జన్మించాను।

Verse 35

गौतम उवाच । न विना भोजनेनैव वर्तन्ते प्राणिनो भुवि । किमाहारा भवन्तो वै वदध्वं मम कौतुकात्

గౌతముడు అన్నాడు—భూమిపై ప్రాణులు భోజనం లేకుండా నిలవలేరు. మీరు ఏ ఆహారంతో జీవిస్తారు? నా కుతూహలంతో చెప్పండి।

Verse 36

प्रेता ऊचुः । प्राप्ते भोजनकाले तु यत्र युद्धं प्रवर्तते । तस्यान्नस्य रसं सर्वं भुंजामो द्विजसत्तम

ప్రేతలు అన్నారు—భోజనకాలం వచ్చినప్పుడు ఎక్కడ యుద్ధం జరుగుతుందో, అక్కడి అన్నంలోని సమస్త రసాన్ని మేమే భుజిస్తాము, ఓ ద్విజసత్తమా।

Verse 37

नानुलिप्ते धरापृष्ठे यत्र भुंजन्ति मानवाः । भ्रष्टशौचा द्विजश्रेष्ठ तदस्माकं तु भोजनम्

ఎక్కడ మనుష్యులు లేపనము చేయని, శుద్ధి చేయని భూమిపైన శౌచభ్రష్టులై భుజిస్తారో—హే ద్విజశ్రేష్ఠా—అదే నిజంగా మా (ప్రేతల) భోజనమగును।

Verse 38

अप्रक्षालितपादस्तु यो भुंक्ते दक्षिणामुखः । यो वेष्टितशिरा भुंक्ते प्रेता भुंजन्ति नित्यशः

పాదాలు కడగకుండానే భుజించేవాడు, దక్షిణముఖంగా తినేవాడు, లేదా తల కప్పుకొని తినేవాడు—వారి అన్నాన్ని ప్రేతలు నిత్యము భుజిస్తారు।

Verse 39

श्राद्धं संपश्यते श्वा चेन्नारी चैव रजस्वला । अन्त्यजः शूकरश्चान्नं तदस्माकं तु भोजनम्

శ్రాద్ధాన్ని కుక్క చూచినచో, లేదా రజస్వల స్త్రీ, లేదా అంత్యజుడు, లేదా పంది అన్నాన్ని దర్శించినచో—ఆ అన్నమే నిజంగా ప్రేతల భోజనమగును।

Verse 40

त्यक्त्वा क्रमागतं विप्रं पूजितं प्रपितामहैः । यो दानं ददतेऽन्यस्मै तस्मै चाऽतुष्टचेतसा

ప్రపితామహులు పూజించిన, పరంపరగా సంబంధించిన విప్రుని విడిచి మరొకరికి దానం ఇచ్చేవాడు, అసంతుష్ట చిత్తంతోనే దానం ఇస్తాడు (అది యథాఫలం ఇవ్వదు)।

Verse 41

तस्य दानस्य यत्पुण्यं तदस्माकं प्रजायते । यस्मिन्गृहे सदोच्छिष्टं सदा च कलहो भवेत् । वैश्वदेवविहीने तु तत्र भुंजामहे वयम्

ఆ దానమునకు కలిగిన పుణ్యం మా (ప్రేతల)కే చెందుతుంది। ఏ ఇంటిలో ఎల్లప్పుడూ ఉచ్ఛిష్టం ఉండి, ఎల్లప్పుడూ కలహం జరుగుతుందో, మరియు వైశ్వదేవం నిర్లక్ష్యమైందో—అక్కడే మేము భుజిస్తాము।

Verse 42

गौतम उवाच । युष्माकं कीदृशे गेहे प्रवेशो न च विद्यते । सत्यं वदत माऽसत्यं सत्यं साधुषु संगतम्

గౌతముడు పలికెను—మీకు ఏ విధమైన ఇంటిలో ప్రవేశం ఉండదు? సత్యమే చెప్పండి, అసత్యం చెప్పకండి; సత్యం సజ్జనులకు అనుకూలమైనది।

Verse 43

प्रेता ऊचुः । वैश्वदेवोद्भवा यत्र धूमवर्तिः प्रदृश्यते । तस्मिन्गेहे न चास्माकं प्रवेशो विद्यते द्विज

ప్రేతలు పలికిరి—ఓ ద్విజా! వైశ్వదేవ అర్పణం నుండి లేచే పొగ స్తంభం కనిపించే ఇంటిలో మా ప్రవేశం ఉండదు।

Verse 44

यस्मिन्गृहे प्रभाते तु क्रियते चोपलेपनम् । विद्यते वेद निर्घोषस्तत्रास्माकं न किंचन

ఏ ఇంటిలో ఉదయాన్నే శుద్ధికై నేలపై లేపనం చేయబడుతుందో, అలాగే వేదపఠన ధ్వని వినిపిస్తుందో, అక్కడ మాకు ఏ శక్తీ ఉండదు।

Verse 45

गौतम उवाच । केन कर्मविपाकेन प्रेतत्वं व्रजते नरः । एतन्मे विस्तरेणैव यथावद्वक्तु मर्हथ

గౌతముడు పలికెను—ఏ కర్మవిపాకం వల్ల మనిషి ప్రేతత్వాన్ని పొందుతాడు? దయచేసి దీనిని నాకు యథావిధిగా, విస్తారంగా చెప్పండి।

Verse 46

प्रेता ऊचुः । मृषाऽपहारिणो ये च ये चोच्छिष्टा व्रजन्ति च । गोब्राह्मणहताश्चैव प्रेतत्वं ते व्रजन्ति हि

ప్రేతలు పలికిరి—మోసంతో దొంగతనం చేసేవారు, ఉచ్ఛిష్ట-అశుద్ధ స్థితిలో తిరిగేవారు, గో-బ్రాహ్మణ హత్య చేసేవారు—వారే నిజంగా ప్రేతత్వాన్ని పొందుతారు।

Verse 47

पैशुन्यनिरता ये च कूटसाक्ष्यरता नराः । न्यायपक्षे न वर्तंते मृताः प्रेता भवंति ते

పరనిందలో మునిగినవారు, కూటసాక్ష్యంలో ఆసక్తులైనవారు, న్యాయపక్షంలో నిలువనివారు—వారు మరణించి ప్రేతలుగా అవుతారు।

Verse 48

श्लेष्ममूत्रपुरीषाणि ये क्षिपन्ति सरोवरे । प्रेतत्वं ते समासाद्य विचरंति च मानवाः

పవిత్ర సరస్సులో శ్లేష్మం, మూత్రం లేదా మలాన్ని వేయువారు ప్రేతత్వాన్ని పొందీ తరువాత సంచరిస్తారు।

Verse 49

दीयमानं तु विप्राणां गोषु विप्रातुरेषु च । मा देहीति प्रजल्पन्तस्ते च प्रेता भवंति च

బ్రాహ్మణులకు, గోవులకు లేదా రోగగ్రస్త బ్రాహ్మణుల పోషణార్థం దానం ఇస్తున్నప్పుడు ‘ఇవ్వకండి’ అని అడ్డుకునేవారు—వారూ ప్రేతలవుతారు।

Verse 50

शूद्रान्नेनोदरस्थेन यदि विप्रो म्रियेत वै । प्रेतत्वं यात्यसौ नूनं यद्यपि स्यात्षडंगवित्

శూద్రుని నుండి పొందిన అన్నం కడుపులో ఉండగానే బ్రాహ్మణుడు మరణిస్తే, అతడు నిశ్చయంగా ప్రేతత్వాన్ని పొందుతాడు—ఆరు వేదాంగాలలో నిపుణుడైనా సరే।

Verse 51

यस्त्रीन्हले बलीवर्दान्वाहयेन्मदसंयुतः । अमावास्यां विशेषेण स प्रेतो जायते नरः

మదంతో ఉన్నవాడు నాగలికి మూడు ఎద్దులను కట్టిస్తే—ప్రత్యేకించి అమావాస్యనాడు—ఆ నరుడు ప్రేతుడుగా జన్మిస్తాడు।

Verse 52

नास्तिको निंदकः क्षुद्रो नित्यनैमित्त्यवर्जितः । ब्राह्मणान्द्वेष्टि यो नूनं स प्रेतो जायते नरः

నాస్తికుడు, నిందకుడు, క్షుద్రబుద్ధి గలవాడు, నిత్య-నైమిత్తిక కర్మలను విడిచినవాడు, బ్రాహ్మణులను ద్వేషించేవాడు—అటువంటి మనిషి నిశ్చయంగా ప్రేతుడై జన్మిస్తాడు।

Verse 53

विश्वासघातको यस्तु ब्रह्महा स्त्रीवधे रतः । गोघ्नो गुरुघ्रः पितृहा स प्रेतो जायते नरः

విశ్వాసఘాతకుడు, బ్రహ్మహత్య చేసినవాడు, స్త్రీహత్యలో ఆసక్తి గలవాడు, గోహంతకుడు, గురుహంతకుడు, పితృహంతకుడు—అటువంటి వాడు ప్రేతుడై జన్మిస్తాడు।

Verse 54

यस्य नैव प्रदत्तानि एकोद्दिष्टानि षोडश । मृतस्य न वृषोत्सर्गः स प्रेतो जायते नरः

ఎవరి మరణానంతరం షోడశ ఏకోద్దిష్ట దానాలు ఇవ్వబడలేదో, అలాగే వృషోత్సర్గ (ఎద్దును విడిచే) కర్మ చేయబడలేదో—అటువంటి వాడు ప్రేతుడై జన్మిస్తాడు।

Verse 55

एतद्धि सर्वमाख्यातं यत्पृष्टाः स्म द्विजोत्तम । भूयो ब्रूहि द्विजश्रेष्ठ यश्चास्ति तव संशयः

హే ద్విజోత్తమా! మీరు అడిగినదంతా నేను వివరించాను. ఇప్పుడు హే ద్విజశ్రేష్ఠా! మీలో ఇంకా మిగిలిన సందేహం ఏదైనా ఉంటే మళ్లీ చెప్పండి.

Verse 56

गौतम उवाच । येन कर्मविपाकेनन प्रेतो जायते नरः । तन्मे वदत निःशेषं कौतुकं मेऽत्र विद्यते

గౌతముడు అన్నాడు—“ఏ కర్మవిపాకం వల్ల మనిషి ప్రేతుడుగా మారడు? అది నాకు పూర్తిగా చెప్పండి; ఈ విషయంలో నాకు తీవ్రమైన కుతూహలం ఉంది.”

Verse 57

प्रेता ऊचुः । तीर्थयात्रा रतो यस्तु देवार्चनपरायणः । ब्राह्मणेषु सदा भक्तो न प्रेतो जायते नरः

ప్రేతలు పలికిరి—యెవడు తీర్థయాత్రలో రతుడై, దేవార్చనలో స్థిరనిష్ఠుడై, బ్రాహ్మణుల పట్ల నిత్యభక్తుడై ఉంటాడో, అతడు ప్రేతుడుగా జన్మించడు।

Verse 58

नित्यं शृणोति शास्त्राणि नित्यं सेवति पंडितान् । वृद्धांस्तु पृच्छते नित्यं न स प्रेतो विजायते

యెవడు నిత్యం శాస్త్రాలను శ్రవణం చేస్తాడో, నిత్యం పండితులను సేవిస్తాడో, వృద్ధులను నిత్యం అడిగి సలహా పొందుతాడో—అతడు ప్రేతుడుగా జన్మించడు।

Verse 59

एतस्मात्कारणात्प्राप्ता वयं सर्वे सुदूरतः । शक्नुमो प्रवेष्टुं च पुण्येऽस्मिन्क्षेत्र उत्तमे

ఈ కారణముచేతనే మేమందరం ఎంతో దూరం నుండి వచ్చాము; మరియు ఈ పరమోత్తమ పుణ్యక్షేత్రంలో ప్రవేశించగలుగుతున్నాము।

Verse 60

निर्विण्णाः प्रेतरूपेण तस्मात्त्वं द्विजसत्तम । गतिर्भव महाभाग सर्वेषां नः प्रयत्नतः

మేము ప్రేతరూపంలో విసిగిపోయాము; కాబట్టి, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, ఓ మహాభాగుడా—నీ యత్నంతో మా అందరికీ గతి, విమోచనమార్గం కావలెను।

Verse 61

गौतम उवाच । कथं वो जायते मोक्षो वदध्वं कृत्स्नशो मम । कृपयाविष्टचित्तोऽहं यतिष्ये नात्र संशयः

గౌతముడు పలికెను—మీకు మోక్షం ఎలా కలుగును? అది సమగ్రంగా నాకు చెప్పండి. కరుణతో నా హృదయం నిండింది; నేను తప్పక యత్నిస్తాను—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 62

प्रेता ऊचुः । प्रभूतकालमस्माकं प्रेतत्वे तिष्ठतां विभो । न त्वभ्येति पुमान्कश्चिदस्माकं यो गतिर्भवेत्

ప్రేతులు పలికిరి—హే ప్రభో! మేము ఎంతో కాలంగా ప్రేతత్వంలో ఉన్నాము; మా గతి కలిగించగల మనుష్యుడు ఎవడూ మా వద్దకు రాడు।

Verse 63

तस्मात्त्वं देहि नः श्राद्धं गत्वा क्षेत्रं तु वैष्णवम् । नामगोत्राणि चादाय मोक्षं यास्यामहे ततः

కాబట్టి మీరు వైష్ణవ క్షేత్రానికి వెళ్లి మా కోసం శ్రాద్ధం చేయండి; మా నామగోత్రాలను స్వీకరించి, ఆపై మేము మోక్షాన్ని పొందుతాము।

Verse 64

ईश्वर उवाच । ततोऽसौ ब्राह्मणो गत्वा दयाविष्टो हरेर्गृहम् । श्राद्धं च प्रददौ तेषामेकैकस्य पृथक्पृथक्

ఈశ్వరుడు పలికెను—అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణుడు కరుణతో నిండిపోయి హరి గృహానికి వెళ్లి, వారిలో ప్రతి ఒక్కరికీ విడివిడిగా శ్రాద్ధం నిర్వహించాడు।

Verse 65

यस्ययस्य यदा श्राद्धं करोति द्विजसत्तमः । स रात्रौ स्वप्न एत्यैनं दर्शने वाक्यमब्रवीत्

శ్రేష్ఠ ద్విజుడు ఎవరి శ్రాద్ధం ఎప్పుడైతే చేస్తాడో, అప్పుడే ఆ వ్యక్తి రాత్రి స్వప్నదర్శనంలో వచ్చి అతనితో ఈ మాటలు చెప్పెను।

Verse 66

प्रसादात्तव विप्रेन्द्र मुक्तोऽहं प्रेतयोनितः । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि विमानं मे ह्युपस्थितम्

హే విప్రేంద్రా! మీ అనుగ్రహంతో నేను ప్రేతయోనిలోనుండి విముక్తుడనయ్యాను. మీకు స్వస్తి కలుగుగాక; నేను వెళ్లుచున్నాను—నా విమానం సిద్ధంగా ఉంది।

Verse 67

एवं संतारितास्तेन चत्वारस्ते द्विजोत्तमाः

ఇలా అతని చేత ఆ నలుగురు ద్విజోత్తములు సంసారసాగరమునుండి తారింపబడిరి।

Verse 68

अथासौ ब्राह्मणश्रेष्ठः संप्राप्ते पञ्चमे दिने । प्रददौ विधिपूर्वं तु श्राद्धं पर्युषितस्य च

అనంతరం ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు ఐదవ దినము వచ్చినప్పుడు విధిపూర్వకంగా పర్యుషితునికీ శ్రాద్ధకర్మ నిర్వహించెను।

Verse 69

अथापश्यत स्वप्नान्ते प्राप्तं पर्युषितं नरम् । दीनवाक्यं परिक्लिष्टं निःश्वसन्तं मुहुर्मुहुः

అప్పుడు అతడు స్వప్నాంతరంలో పర్యుషితుడు మనుష్యరూపంగా వచ్చినట్లు చూచెను—దీనవాక్యములతో, క్లిష్టుడై, మళ్లీ మళ్లీ నిట్టూర్పులు విడుచుచుండెను।

Verse 70

पर्युषित उवाच । न मे जाता गतिर्विप्र मंदभाग्यस्य पापिनः । मया हृतं तडागार्थं यद्वित्तं प्रगुणीकृतम्

పర్యుషితుడు చెప్పెను—ఓ విప్రా! పాపి, మందభాగ్యుడనైన నాకు గతి కలగలేదు. తటాక నిర్మాణార్థం జాగ్రత్తగా కూడబెట్టిన ధనాన్ని నేను అపహరించితిని।

Verse 71

गौतम उवाच । कथं ते जायते मोक्षो वद शीघ्रमशेषतः । करिष्ये नात्र संदेहो यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

గౌతముడు చెప్పెను—త్వరగా సమగ్రంగా చెప్పు, నీకు మోక్షం ఎలా కలుగును? నేను అది చేస్తాను; ఇందులో సందేహం లేదు, అది అత్యంత దుర్లభమైనదైనా సరే।

Verse 72

पर्युषित उवाच । अयने चोत्तरे प्राप्ते गत्वा तीर्थं हरिप्रियम् । श्राद्धं त्वं देहि मे नूनं ततो गतिर्भविष्यति

పర్యుషితుడు అన్నాడు—ఉత్తరాయణం వచ్చినప్పుడు హరిప్రియ తీర్థానికి వెళ్లి నా కోసం తప్పక శ్రాద్ధం చేయి; అప్పుడు నా పరగతి నిశ్చయంగా సిద్ధిస్తుంది.

Verse 73

ईश्वर उवाच । एवमुक्तः स विप्रेन्द्रस्तेन प्रेतेन वै मुनिः । अयने चोत्तरे प्राप्ते गत्वा तीर्थं हरिप्रियम् । प्रददौ विधिवच्छ्राद्धं ततः पर्युषिताय च

ఈశ్వరుడు అన్నాడు—ఆ ప్రేతుడు ఇలా చెప్పగా, బ్రాహ్మణుల్లో శ్రేష్ఠుడైన ముని ఉత్తరాయణం వచ్చినప్పుడు హరిప్రియ తీర్థానికి వెళ్లి పర్యుషితునికి విధివిధానంగా శ్రాద్ధం సమర్పించాడు.

Verse 74

ततः पर्युषितो रात्रौ स्वप्नान्ते वाक्यमब्रवीत् । प्रसन्नवदनो भूत्वा दिव्यमाल्यवपुर्धरः

ఆ తరువాత రాత్రి స్వప్నాంతంలో పర్యుషితుడు మాటలాడాడు—ప్రసన్న ముఖంతో, దివ్య మాలలతో అలంకరించిన ప్రకాశమయ రూపాన్ని ధరించి.

Verse 75

पर्युषित उवाच । मुक्तोऽहं त्वत्प्रसादेन प्रेतभावाद्द्विजोत्तम । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि विमानं मे ह्युपस्थितम्

పర్యుషితుడు అన్నాడు—హే ద్విజోత్తమా, నీ ప్రసాదంతో నేను ప్రేతస్థితి నుండి విముక్తుడనయ్యాను. నీకు మంగళం కలుగుగాక; నేను ఇప్పుడు వెళ్తున్నాను, నా విమానం సిద్ధంగా ఉంది.

Verse 76

देवत्वं च मया प्राप्तं समर्थोऽहं द्विजोत्तम । वरं ददामि ते विप्र गृहाण त्वं वरं शुभम्

నేను దేవత్వాన్ని పొందాను, ఇప్పుడు సమర్థుడను, హే ద్విజోత్తమా. హే విప్రా, నీకు వరం ఇస్తున్నాను; ఈ శుభ వరాన్ని స్వీకరించు.

Verse 77

ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चौरे भग्नव्रते तथा । निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः

బ్రాహ్మణహంతకునికి, సురాపానికునికి, దొంగకు, వ్రతభంగకునికీ సజ్జనులు ప్రాయశ్చిత్తాన్ని విధించారు; కాని కృతఘ్నునికి ప్రాయశ్చిత్తం లేదు।

Verse 78

गौतम उवाच । यदि देयो वरोऽस्माकं समर्थोऽसि वरप्रद । यत्र स्थाने मया दृष्टाः प्रेता यूयं सुदुःखिताः । तत्राहं चाश्रमं कृत्वा करिष्ये चोत्तमं तपः

గౌతముడు అన్నాడు—హే వరప్రద ప్రభూ, మీరు మాకు వరం ఇవ్వగలిగితే, నేను మిమ్మల్ని—అత్యంత దుఃఖిత ప్రేతలుగా—చూసిన ఆ స్థలంలోనే ఆశ్రమం స్థాపించి ఉత్తమ తపస్సు చేస్తాను।

Verse 79

निर्गतास्मि गृहं भूयो स्नात्वा तीर्थमिदं महत् । तत्र यो भानवो भक्त्या पितॄनुद्दिश्य भक्तितः

ఈ మహాతీర్థంలో స్నానం చేసి నేను మళ్లీ నా గృహానికి వెళ్తాను. అక్కడ, హే తేజోవంతుడా, ఎవడు భక్తితో పితృదేవతలను ఉద్దేశించి ఆరాధన చేస్తాడో…

Verse 80

विधिवद्दास्यति श्राद्धं स्नात्वा संतर्प्य देवताः । युष्मत्प्रसादतस्तस्य ह्यन्वयेऽपि कदाचन । मा भूयात्प्रेतभावो हि अपि पापान्वितस्य भोः

…స్నానం చేసి దేవతలను విధివిధానంగా తృప్తిపరచి, నియమప్రకారం శ్రాద్ధం చేస్తాడు. మీ ప్రసాదం వల్ల అతనికి—అతని వంశానికీ—ఎప్పటికీ ప్రేతభావం కలగకూడదు, పాపయుక్తుడైనా సరే।

Verse 81

पर्युषित उवाच । गच्छ त्वं चाश्रमं तत्र कुरु ब्राह्मणसत्तम । गमिष्यसि परां सिद्धिं लोके ख्यातिं गमिष्यसि

పర్యుషితుడు అన్నాడు—హే బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, నీవు అక్కడికి వెళ్లి ఆశ్రమం స్థాపించు. నీవు పరమ సిద్ధిని పొందుతావు, లోకంలో ఖ్యాతిని కూడా పొందుతావు।

Verse 82

तत्र ये मानवा भक्त्या श्राद्धं दास्यंति सत्तमाः । पितॄणां ते विमानस्था यास्यंति त्रिदिवालयम्

అక్కడ భక్తితో శ్రాద్ధం సమర్పించే ఉత్తములు ఉన్నారు; వారి పితృదేవతలు దివ్య విమానాలలో ఆసీనులై త్రిదివాలయమైన దేవధామానికి చేరుతారు।

Verse 83

न तेषां वंशजः कश्चित्प्रेतत्वं च गमिष्यति । प्राहुः सप्तपदीं मैत्रीं पंडिताः स्थिरबुद्धयः

వారి వంశజుల్లో ఎవ్వరూ ప్రేతత్వాన్ని పొందరు. స్థిరబుద్ధి పండితులు ‘సప్తపదీ’ ద్వారా మైత్రీ స్థిరమవుతుందని ప్రకటిస్తారు।

Verse 84

मित्रतां तु पुरस्कृत्य किं तद्वक्ष्यामि तच्छृणु । तवाश्रमपदं पुण्यं भविष्यति महीतले

మైత్రీని ముందుంచి నేను చెప్పబోయేదాన్ని విను. భూమిపై నీ ఆశ్రమస్థానం పుణ్యక్షేత్రంగా మారుతుంది।

Verse 85

सर्वपापप्रशमनं सर्वदुःखवि नाशनम् । मन्नाम्ना ख्यातिमायातु प्रेततीर्थमिति प्रभो

ప్రభో! నా నామంతో ఇది ‘ప్రేతతీర్థం’గా ప్రసిద్ధి పొందుగాక; ఇది సమస్త పాపాలను శమింపజేసి, అన్ని దుఃఖాలను నశింపజేయుగాక।

Verse 86

ईश्वर उवाच । तं तथेति प्रतिज्ञाय गतस्तत्र द्विजोत्तमः । यथा वेदोक्तमार्गेंण सर्वं कृत्यं चकार सः

ఈశ్వరుడు పలికెను—‘తథాస్తు’ అని ప్రతిజ్ఞ చేసి ఆ ద్విజోత్తముడు అక్కడికి వెళ్లెను; వేదోక్త మార్గానుసారం అతడు సమస్త కర్తవ్యకర్మలను నిర్వహించెను।

Verse 87

सोऽपि स्वर्गमनुप्राप्तो हृष्टः पर्युषितः प्रिये । एतत्सर्वं पुरावृत्तं स्थानेऽस्मिन्गात्रमोचने

ప్రియే! పర్యుషితుడును హర్షంతో స్వర్గాన్ని పొందెను. ఇవన్నీ పురాతన కాలంలో ఈ ‘గాత్రమోచన’ అనే స్థలమందే జరిగినవి.

Verse 88

यः शृणोति नरः सम्यक्सर्वपापैः स मुच्यते । शयनोत्थापने योगे यः पश्येत्पुरुषोत्तमम् । गात्रोत्सर्गे तु गत्वाऽसौ यज्ञायुतफलं लभेत्

ఈ వృత్తాంతాన్ని సమ్యక్గా వినే మనిషి సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు. శయనోత్థాపన అనే పవిత్ర కర్మయోగంలో పురుషోత్తముని దర్శించినవాడు మోక్షాన్ని పొందుతాడు; దేహత్యాగ సమయమున అక్కడికి వెళ్లినవాడు పదివేల యజ్ఞాల ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 223

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पुरुषोत्तमतीर्थप्रेततीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयोविंशत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణము—ఎనభై ఒక వేల శ్లోకాల సంహితలో—సప్తమ ప్రభాసఖండములో, ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యములో ‘పురుషోత్తమతీర్థ-ప్రేతతీర్థమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే 223వ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.