Adhyaya 220

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवं त्रैलोक्यपूजितम् । वृषध्वजेश्वरं नाम स्थितं दक्षिणतस्तथा

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాదేవీ, తదుపరి దక్షిణ దిశలో స్థితుడై త్రిలోకపూజితుడైన ‘వృషధ్వజేశ్వర’ దేవుని దర్శనార్థం వెళ్లవలెను।

Verse 2

यत्तदक्षरमव्यक्तं परं यस्मान्न विद्यते । योगगम्यमनाद्यंतं वृषभध्वज संमितम्

అక్షరమైన, అవ్యక్తమైన పరమ తత్త్వం—దానికన్నా పైది ఏదీ లేదు; యోగమార్గం ద్వారానే గమ్యమై, ఆద్యంతరహితమైనదే ‘వృషభధ్వజ’ (శివ) అని గ్రహించవలెను।

Verse 3

सर्वाश्चर्यमयं देवि बुद्धिग्राह्यं निरामयम् । विश्वतः पाणिपादं च विश्वतोऽक्षिशिरोमुखम्

హే దేవీ, ఆయన సర్వాశ్చర్యమయుడు—శుద్ధబుద్ధికి గ్రాహ్యుడు, నిరామయుడు; ఆయన చేతులు, పాదాలు సర్వత్ర, ఆయన నేత్రాలు, శిరస్సు, ముఖాలు అన్ని దిక్కులా ఉన్నాయి।

Verse 4

तं च देवं चिरं स्थाणुं वृषभध्वजसंज्ञितम् । पृथुर्मरुच्च भरतः शशबिन्दुर्गयः शिबिः

ఆ చిరకాల స్థాణువైన దేవుడు ‘వృషభధ్వజ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడు; పృథు, మరుత్త, భరత, శశబిందు, గయ, శిబి ఆయనను ఆరాధించారు।

Verse 5

रामोंऽबरीषो मांधाता दिलीपोऽथ भगीरथः । सुहोत्रो रंतिदेवश्च ययातिः सगरस्तथा

అలాగే రాముడు, అంబరీషుడు, మాంధాత, దిలీపుడు, భగీరథుడు; సుహోత్రుడు, రంతిదేవుడు, యయాతి మరియు సగరుడు కూడా ఆయనను పూజించారు।

Verse 6

षोडशैते नृपा धन्याः प्रभासं क्षेत्रमाश्रिताः । वृषध्वजेशमाराध्य यज्ञैरिष्ट्वा दिवं गताः

ఈ పదహారు ధన్య రాజులు ప్రభాస క్షేత్రాన్ని ఆశ్రయించారు. వృషధ్వజేశుడైన శివుని ఆరాధించి, యజ్ఞాలు నిర్వహించి వారు స్వర్గాన్ని పొందారు.

Verse 7

सत्यं वच्मि हितं वच्मि सारं वच्मि पुनःपुनः । असारे दग्धसंसारे सारं तत्र शिवार्चनम्

నేను సత్యమే చెబుతున్నాను, హితమే చెబుతున్నాను, మళ్లీ మళ్లీ సారమే చెబుతున్నాను. ఈ అసారమైన, దగ్ధమైన సంసారంలో నిజమైన సారం శివార్చనే.

Verse 8

पुनर्जन्म पुनर्मृत्युः पुनः क्लेशः पुनर्जरा । अहरहर्घटीन्यायो न कदाचिदपीदृशः

మళ్లీ జననం, మళ్లీ మరణం; మళ్లీ కష్టం, మళ్లీ వృద్ధాప్యం—ప్రతి రోజు, ప్రతి క్షణం ఈ పునరావృతం ఎప్పుడూ భిన్నంగా ఉండదు.

Verse 9

तदा श्वेतस्य संसारग्रन्थेरत्यन्तदुर्भिदः । परं निर्मूलविच्छेदि क्रियतां तद्भवार्चनम्

కాబట్టి, అత్యంత దుర్భేద్యమైన సంసార గ్రంథిని మూలంతోనే ఛేదించే పరమ కర్మగా భవుడైన శివుని ఆరాధన చేయబడాలి.

Verse 10

तस्य चिन्तामणिर्गेहे तस्य कल्पद्रुमः कुले । कुबेरः किंकरस्तस्य भक्तिर्यस्य शिवे स्थिता

శివునిపై భక్తి స్థిరంగా ఉన్నవానికి, అతని ఇంట్లో చింతామణి ఉన్నట్లే; అతని వంశంలో కల్పవృక్షం ఉన్నట్లే; కుబేరుడూ అతనికి సేవకుడవుతాడు.

Verse 11

सेयं लक्ष्मीः पुरा पुंसां सेयं भक्तिः समीहिता । सेयं श्रेयस्करी मूर्तिर्भक्तिर्या वृषभध्वजे

ఇదే జనులకు నిజమైన లక్ష్మి; ఇదే కోరవలసిన భక్తి. ఇదే శ్రేయస్సు ప్రసాదించే మూర్తి—వృషభధ్వజుడు (శివుడు) పట్ల భక్తి.

Verse 12

पुष्पैः पंचभिरप्यत्र पूजयित्वा महेश्वरम् । दशानामश्वमेधानां फलं प्राप्नोति मानवः

ఇక్కడ కేవలం ఐదు పుష్పాలతో మహేశ్వరుని పూజించినా మనిషి పది అశ్వమేధ యాగాల సమాన ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 13

वृषभस्तत्र दातव्यो वृषभध्वज संनिधौ । सर्वपातकनाशार्थं सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः

వృషభధ్వజుడు (శివుడు) సన్నిధిలో అక్కడ వృషభాన్ని దానం చేయాలి—యాత్ర యొక్క సంపూర్ణ ఫలాన్ని కోరువారు—సర్వ పాపనాశార్థం.

Verse 220

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वृषभध्वजेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम विंशत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలోని ప్రథమ ‘ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్య’ భాగంలో ‘వృషభధ్వజేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే రెండువందల ఇరవయ్యవ అధ్యాయం ముగిసింది.