Adhyaya 203

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि मंकीश्वर महालयम् । रामेशादुत्तरे भागे देवमातुः समीपगम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాదేవీ! తరువాత రామేశుని ఉత్తర భాగంలో, దేవమాత సమీపంలో ఉన్న మంకీశ్వర మహాలయానికి వెళ్లవలెను।

Verse 2

अर्कस्थलात्ततो याम्ये पूर्वतश्च कृतस्मरात् । लिंगं महाप्रभावं तु मंकिना स्थापितं पुरा

అర్కస్థలానికి దక్షిణంగా, కృతస్మరానికి తూర్పుగా, మంకి పురాతనకాలంలో స్థాపించిన మహాప్రభావశాలి లింగం ఉంది।

Verse 3

तं दृष्ट्वा मानवः सम्यगश्वमेधफलं लभेत्

దానిని సమ్యకంగా దర్శించిన మనిషి అశ్వమేధ యజ్ఞఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 4

देव्युवाच । कोऽसौ मंकिर्महादेव कथं लिंगं प्रतिष्ठितम् । किं प्रभावं च तल्लिंगमेतन्मे वद विस्तरात्

దేవి పలికెను—ఓ మహాదేవా! ఈ మంకి ఎవరు? లింగం ఎలా ప్రతిష్ఠించబడింది? ఆ లింగ మహిమ ఏమిటి? దయచేసి విస్తరంగా చెప్పండి।

Verse 5

ईश्वर उवाच । मंकिर्नामाभवत्पूर्वं कुब्जकायो द्विजोत्तमः । प्रभासं क्षेत्रमासाद्यतपस्तेपे महत्तमम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—పూర్వం మంకి అనే ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడు ఉండెను; అతని దేహం కుబ్జంగా ఉండెను. అతడు ప్రభాస క్షేత్రానికి వచ్చి మహత్తర తపస్సు చేసెను।

Verse 6

प्रतिष्ठाप्य महादेवं शिवभक्तिपरायणः । न तुतोष हरस्तस्य वहुवर्षगणार्चितः

అతడు మహాదేవుని ప్రతిష్ఠించి, శివభక్తిలో పరాయణుడై అనేక సంవత్సరాలు ఆరాధించాడు; అయినా హరుడు అతనితో తృప్తి చెందలేదు।

Verse 7

तस्यैवं तप्यमानस्य सिद्धिं प्राप्ता ह्यनेकशः । तत्राराध्य महादेवं स्वर्गलोकमितो गताः

అతడు ఈ విధంగా తపస్సు చేస్తుండగా అనేకులు సిద్ధిని పొందారు; అక్కడ మహాదేవుని ఆరాధించి వారు ఈ లోకమునుండి స్వర్గలోకానికి వెళ్లారు।

Verse 8

ततो दुःखं समभवन्मंकेस्तत्र वरानने । कस्मान्मे भगवांस्तुष्टिं न गच्छति महेश्वरः

అప్పుడు, ఓ వరాననే! అక్కడ మంకికి దుఃఖం కలిగెను—“భగవాన్ మహేశ్వరుడు నాపై ఎందుకు ప్రసన్నుడు కావడం లేదు?”

Verse 9

ततस्तीव्ररतिं चक्रे कृत्वा तीव्रनिवर्तनम् । एवं वृद्धत्वमापन्नो जपध्यानपरायणः

ఆ తరువాత అతడు మరింత దృఢనిశ్చయంతో కఠిన నియమాన్ని స్వీకరించి, తీవ్రమైన నియంత్రణను ఆచరించాడు. ఇలా వృద్ధాప్యంలోనూ జపధ్యానాలలో పూర్తిగా నిమగ్నుడై ఉన్నాడు.

Verse 10

तस्य तुष्टो महादेवो वयसोऽन्ते वरं ददौ । परितुष्टोऽस्मि ते मंके ब्रूहि किं करवाणि ते

అతని తపస్సుకు సంతోషించిన మహాదేవుడు జీవితాంతంలో వరం ప్రసాదించాడు—“మంకే, నేను నీపై పూర్తిగా ప్రసన్నుడను; చెప్పు, నీకోసం నేను ఏమి చేయాలి?”

Verse 11

मंकिरुवाच । किं वरेण सुरश्रेष्ठ मम वृद्धस्य सांप्रतम् । किञ्चिन्मे परमं दुःखं स्थितस्यात्र परं प्रभो

మంకి అన్నాడు—“దేవశ్రేష్ఠా, ఇప్పుడు నా వృద్ధాప్యంలో వరం వల్ల ఏమి ప్రయోజనం? అయినా, పరమ ప్రభూ, ఇక్కడ ఉండగా ఒక గొప్ప దుఃఖం నన్ను బాధిస్తోంది.”

Verse 12

शिव उवाच । शृणु यत्कारणं तत्र तेषां तव तपस्विनाम् । व्रतचर्याप्तये विप्राः पूजयन्त्यधिकं हि ते

శివుడు అన్నాడు—“అక్కడ ఉన్న ఆ తపస్వుల విషయమై కారణాన్ని విను. వ్రతాచరణ సంపూర్ణం కావడానికి విప్రులు నీకన్నా అధికంగా పూజార్చన చేస్తారు.”

Verse 13

ते पुष्पाणि समानीय नानावर्णानि सर्वशः । वृक्षाणामतिगंधीनि न तेषां हर्षकारणम्

వారు అన్ని చోట్ల నుండి నానావర్ణాల, వృక్షాల నుండి తీసుకున్న అత్యంత సుగంధ పుష్పాలను తెస్తారు; అయినా అదే వారి ఆనందానికి నిజమైన కారణం కాదు.

Verse 14

त्वं पुनः कुब्जरूपश्च यज्ञपूजापरायणः । न च प्राप्नोषि वृक्षाणां शाखाग्राण्यतियत्नवान्

కానీ నీవు కుబ్జరూపుడవు; యజ్ఞపూజలలో పరాయణుడైనా, ఎంతటి ప్రయత్నం చేసినా చెట్ల కొమ్మల అగ్రభాగాలను చేరలేవు।

Verse 15

एकेनापि प्रदत्तेन पुष्पेण द्विजसत्तम । भक्त्या शिरसि लिंगस्य लभ्यते याज्ञिकं फलम्

హే ద్విజశ్రేష్ఠా! భక్తితో లింగశిరస్సుపై ఒక్క పుష్పం అర్పించినా యజ్ఞకర్మల ద్వారా లభించే ఫలం లభిస్తుంది।

Verse 16

लिंगस्य दक्षिणे ब्रह्मा स्वयमेव व्यवस्थितः । वामे च भगवान्विष्णुर्मध्येहं वै प्रतिष्ठितः

లింగానికి దక్షిణభాగంలో స్వయంగా బ్రహ్మ స్థితుడై ఉన్నాడు; వామభాగంలో భగవాన్ విష్ణువు; మధ్యలో నేను స్వయంగా ప్రతిష్ఠితుడనై ఉన్నాను।

Verse 17

त्रयोऽपि पूजितास्तेन येन लिंगं प्रपूजितम्

ఎవడు విధివిధానంగా లింగాన్ని పూజించాడో, అతనిచేత ముగ్గురు దేవతలూ పూజింపబడినవారే అవుతారు।

Verse 18

बिल्वपत्रं शमीपत्रं करवीरं च मालतीम् । उन्मत्तकं चम्पकं च सद्यः प्रीतिकरं भवेत्

బిల్వపత్రం, శమీపత్రం, కరవీరము, మాలతీ, ఉన్మత్తకము, చంపకము—ఇవన్నీ అర్పించితే (భగవాన్) తక్షణమే ప్రీతిచెందుతాడు।

Verse 19

चंपकाशोक कह्लारैः करवीरैस्तथा मम । पूजेष्टा द्विजशार्दूल ये चान्ये वहुगंधिनः । एतैर्हि पूजितो नित्यं शीघ्रं तुष्टिं प्रयाम्यहम्

హే ద్విజశార్దూలా! చంపక, అశోక, కహ్లార, కరవీర పుష్పాలు నా పూజకు అత్యంత ప్రియమైనవి; ఇంకా ఇతర సువాసనభరిత పుష్పాలూ. వీటితో నిత్యం పూజించబడితే నేను త్వరగా ప్రసన్నుడనగుదును.

Verse 20

ब्राह्मण उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव यदि देयो वरो मम । इहागत्य नरः स्नात्वा यो जलेनापि सिञ्चति

బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు—హే దేవా! మీరు నాపై ప్రసన్నులైతే, నాకు వరం ఇవ్వవలసి ఉంటే, ఇక్కడికి వచ్చి స్నానం చేసి నీటితోనైనా (లింగాన్ని) సించించే మనిషికి…

Verse 21

लिंगमेतद्धि सर्वासां पूजानां फलमाप्नुयात् । अद्यप्रभृति ये वृक्षा दैविकाः पार्थिवाश्च ये । तेषां सान्निध्यमत्रास्तु प्रसादात्तव शंकर

ఈ లింగమే సమస్త పూజల ఫలాన్ని ప్రసాదించుగాక. ఇక నేటి నుండి దైవికమైనవీ, భౌమమైనవీ అయిన సమస్త వృక్షాల సాన్నిధ్యం ఇక్కడ మీ ప్రసాదంతో ఉండుగాక, హే శంకరా.

Verse 22

भगवानुवाच । सलिलेनापि यः पूजामस्मिंल्लिंगे विधास्यति । तस्य पूजाफलं सर्वं भविष्यति द्विजोत्तम

భగవానుడు పలికెను—హే ద్విజోత్తమా! ఎవడు ఈ లింగాన్ని కేవలం నీటితోనైనా పూజించునో, అతనికి పూజాఫలం సమస్తమూ నిశ్చయంగా కలుగును.

Verse 23

वृक्षाणामत्रसान्निध्यं सर्वेषां च भविष्यति । अद्यप्रभृति नाम्नैतन्नागस्थानं भविष्यति

ఇక్కడ సమస్త వృక్షాల సాన్నిధ్యం కలుగును. ఇక నేటి నుండి ఈ స్థలం ‘నాగస్థానం’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెందును.

Verse 24

यतस्तु सर्वनागानां सांनिध्य मत्र संस्थितम् । त्वमपि द्विजशार्दूल प्रयास्यसि ममान्तिकम्

ఇక్కడ సమస్త నాగుల సాన్నిధ్యం స్థాపితమై ఉన్నందున, ఓ ద్విజశార్దూలా, నీవు కూడా నా సమీపానికి, నా సాక్షాత్ సన్నిధికి రాగలవు।

Verse 25

एवमुक्त्वा तु भगवांस्तत्रैवान्तरधीयत । मंकिस्तु देहमुत्सज्य शिवलोकं ततो गतः

ఇలా చెప్పి భగవాన్ అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు. ఆపై మంకి దేహాన్ని విడిచి శివలోకాన్ని పొందాడు.

Verse 26

इत्येवं कथितं देवि मंकीशोद्भवमुत्तमम् । श्रुतं हरति पापानि सम्यक्छ्रद्धासमन्वितैः

హే దేవీ, ఈ విధంగా మంకీశ్వరుని ఉత్తమ అవతరణకథ చెప్పబడింది. దీన్ని నిజమైన, స్థిరమైన శ్రద్ధతో వినినవారి పాపాలు నశిస్తాయి.

Verse 203

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये मंकीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्र्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలో, ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘మంకీశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే 203వ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.