Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 70
Devanagari script
अधिकृत्याब्रवीत्सप्तकल्पवृत्तं मुनिव्रताः । तन्मात्स्यमिति जानीध्वं सहस्राणि चतुदर्श
Transliteration
adhikṛtyābravītsaptakalpavṛttaṃ munivratāḥ | tanmātsyamiti jānīdhvaṃ sahasrāṇi catudarśa
Translation
ఓ మునివ్రతులారా! ఆయన ఏడు కల్పాల వృత్తాంతాన్ని వివరించాడు; దానినే ‘మాత్స్య’మని తెలుసుకోండి—అది పద్నాలుగు వేల (శ్లోకాల) గ్రంథం।
Word by Word
अधिकृत्यhaving taken up; concerning
अधिकृत्य:
Kriya-viseshana (Adverbial modifier of action)
TypeIndeclinable
Rootअधि + कृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘अधिकृत्य’ = having taken up/with reference to
अब्रवीत्said; spoke
अब्रवीत्:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
सप्तकल्पवृत्तम्the account of seven kalpas
सप्तकल्पवृत्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसप्त (प्रातिपदिक) + कल्प (प्रातिपदिक) + वृत्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (सप्तानां कल्पानां वृत्तम्)
मुनिव्रताःthe sages of ascetic vows
मुनिव्रताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); कर्मधारयः (मुनयः इव व्रतं येषाम् / मुनिव्रताः = ascetic-vowed sages)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन (Singular)
मात्स्यम्(the) Mātsya (pertaining to the Fish incarnation)
मात्स्यम्:
Karma (Object complement/कर्म-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमात्स्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन (Singular)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)
जानीध्वम्know; understand
जानीध्वम्:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन (Plural), आत्मनेपद
सहस्राणिthousands
सहस्राणि:
Karma/Pramana (Measure/extent)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन (Plural)
चतुदर्शfourteen
चतुदर्श:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootचतुर्दश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन (Singular) (पाठभेद/लोपः: ‘चतुदर्श’ = ‘चतुर्दश’); द्विगु-समासः (चत्वारि + दश)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages (explicit vocative ‘munivratāḥ’ supports this)
Characters & Entities
M
MātsyaK
KalpaṚ
Ṛṣis (munivratāḥ)FAQs
Purāṇas function as organized repositories of cosmic memory, mapping dharma through kalpa-by-kalpa narration.
Prabhāsa-kṣetra remains the narrative container; this line serves a Purāṇic identification rather than a tīrtha description.
None; it identifies the Mātsya account by its scope and extent.