
ఈశ్వరుడు మహాదేవితో సంభాషణలో మహాప్రభాస అనే మహత్తర పుణ్యక్షేత్రాన్ని సూచిస్తాడు. ఇది జలప్రభాసకు దక్షిణంగా ఉండి యమమార్గాన్ని అడ్డుకునే—అంటే రక్షకమూ మోక్షప్రదమూ—అని వర్ణించబడుతుంది. త్రేతాయుగంలో ఇక్కడ దివ్య తేజస్సుతో కూడిన స్పార్శ-లింగం ప్రసిద్ధి; దాని స్పర్శమాత్రంతో విముక్తి లభిస్తుందని స్మరణ ఉంది. కాలాంతరంలో భయంతో ఇంద్రుడు వచ్చి వజ్రసదృశ అవరోధంతో లింగాన్ని కప్పి/నిరోధించగా, అదుపులేని ఉష్ణ-తేజస్సు ఉద్భవించి జ్వాలాగ్రాలతో విస్తారమైన లింగరూపంగా పెరిగి పొగ, అగ్నితో త్రిలోకాలను కలవరపెడుతుంది. దేవతలు, వేదవేత్త ఋషులు శశిశేఖర శివుని స్తుతించి—ఈ స్వదాహక తేజస్సును నియంత్రించమని, సృష్టి ప్రళయంలో కూలిపోకుండా చూడమని—ప్రార్థిస్తారు. అప్పుడు ఆ తేజస్సు ఐదు ధారలుగా విడిపోయి భూమిని చీల్చుకుంటూ పంచప్రభాస రూపంగా ప్రదర్శితమవుతుంది; నిష్క్రమణ మార్గంలో శిలాద్వారం ఏర్పాటు చేసి చీలికను మూసినపుడు పొగ శాంతించి లోకాలు స్థిరపడతాయి, తేజస్సు అక్కడే స్థితమవుతుంది. శివుని ప్రేరణతో దేవతలు అక్కడ లింగప్రతిష్ఠ చేస్తారు; ఆ స్థలం మహాప్రభాసగా ఖ్యాతి పొందుతుంది. ఫలశ్రుతి ప్రకారం—వివిధ పుష్పాలతో భక్తితో పూజిస్తే అక్షయ పరమపదం లభిస్తుంది; దర్శనమాత్రంతో పాపనాశనం, ఇష్టసిద్ధి కలుగుతాయి. దానంగా—నియమశీల బ్రాహ్మణునికి స్వర్ణదానం, విధివిధానంగా ద్విజునికి గోదానం—జన్మఫలాన్ని ప్రసాదించి రాజసూయ, అశ్వమేధ యాగసమాన పుణ్యాన్ని ఇస్తాయి.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि महाप्रभासमुत्तमम् । जलप्रभासतो याम्ये यममार्गविघातकम्
ఈశ్వరుడు పలికెను—తదుపరి, మహాదేవీ, జలప్రభాసకు దక్షిణంగా ఉన్న యమమార్గాన్ని అడ్డుకునే ఆ ఉత్తమ మహాప్రభాసానికి వెళ్లవలెను.
Verse 2
शृणु तस्यैव माहात्म्यं यथा जातं धरातले
ఇప్పుడు ఆ తీర్తమహిమను వినుము—అది భూమితలంపై ఎలా ప్రాదుర్భవించిందో అలాగే చెప్తాను।
Verse 3
पूर्वं त्रेतायुगे देवि स्पर्शलिंगं तु तत्स्मृतम् । दिव्यं तेजोमयं नृणां स्पर्शनान्मुक्तिदायकम्
పూర్వం, దేవీ, త్రేతాయుగంలో ఇది ‘స్పర్శలింగం’ అని ప్రసిద్ధి—దివ్య తేజోమయ లింగం; దాని స్పర్శమాత్రంతోనే జనులకు ముక్తి ప్రసాదించేది।
Verse 4
अथ काले च कस्मिंश्चिद्वज्रिणाच्छादितं प्रिये । इन्द्रेणागत्य वसुधां भयाक्रांतेन सुन्दरि
తర్వాత ఒక సమయంలో, ప్రియే, వజ్రధారి దానిని కప్పివేశాడు. సుందరీ, భయాక్రాంతుడైన ఇంద్రుడు భూమికి వచ్చెను।
Verse 5
उष्मा तदुद्भवो देवि निर्गच्छन्नवरोधितः । दशकोटिप्रविस्तीर्णं ज्वालाग्रं लिंगरूपधृक्
దేవీ, దానినుండి పుట్టిన ఉష్ణం అడ్డంకులేకుండా వెలువడింది; జ్వాలాగ్రం దశకోటుల వరకు విస్తరించి లింగరూపాన్ని ధరించింది।
Verse 6
प्रभासक्षेत्रमास्थाय भित्त्वाऽविर्भावमास्थितम् । वज्रेण रुंधिते देवि भित्त्वा चैव वसुंधराम्
ప్రభాసక్షేత్రాన్ని ఆశ్రయించి అది చీల్చుకొని స్పష్టంగా ప్రాదుర్భవించింది. దేవీ, వజ్రంతో ఆపబడినప్పటికీ భూమిని చీల్చి వెలిసింది।
Verse 7
धूमसंघैः समेतं तु व्यापयामास तज्जगत् । ततस्त्रैलोक्यमखिलं ज्वालाभिर्व्याकुलीकृतम्
పొగ గుంపులతో కూడిన ఆ తేజస్సు ఆ లోకమంతటా వ్యాపించింది. ఆపై జ్వాలల వల్ల సమస్త త్రిలోకమూ కలవరపడింది.
Verse 8
ततः सुरगणाः सर्व ऋषयो वेदपारगाः । अस्तुवन्विविधैः सूक्तैर्वेदोक्तैः शशिशेखरम्
అప్పుడు సమస్త దేవగణాలు, వేదపారంగత ఋషులతో కలిసి, వేదోక్తమైన నానావిధ సూక్తాలతో శశిశేఖరుడు (చంద్రశేఖర శివుడు)ను స్తుతించారు.
Verse 9
संहरस्व सुरश्रेष्ठ तेजः स्वदहनात्मकम् त्रै । लोक्यं व्याकुलीभूतमेवं सर्वं चराचरम् । न यावत्प्रलयं याति तावद्रक्ष सुरेश्वर
“హే సురశ్రేష్ఠా! స్వయందహన స్వభావమైన నీ దహనతేజస్సును ఉపసంహరించు. త్రిలోకమంతా—చరాచరమంతా—వ్యాకులమైంది. హే సురేశ్వరా! ప్రళయానికి దూసుకుపోయే ముందే మమ్మల్ని రక్షించు.”
Verse 10
ईश्वर उवाच । एवमाभाषमाणेषु त्रिदिवेषु सुरेश्वरि । तत्तेजः पञ्चधाविष्टं व्याप्याशेषं जगत्त्रयम्
ఈశ్వరుడు పలికెను—“త్రిదివంలో దేవగణాలు ఇలా ప్రార్థించుచుండగా, ఆ తేజస్సు పంచధా రూపమై, శేషమేమీ మిగలకుండా సమస్త జగత్త్రయాన్ని వ్యాపించింది.”
Verse 11
पञ्चप्रभासरूपेण भित्त्वा तत्र वसुन्धराम् । येन मार्गेण निष्क्रान्तं तन्मार्गे च महन्महः
పంచప్రభాస రూపాన్ని ధరించి అది అక్కడ భూమిని చీల్చింది. అది బయలుదేరిన అదే మార్గంలో మహత్తరమైన ప్రభ వెలిగుతూ స్థిరపడింది.
Verse 12
तत्र तैः स्थापितं द्वारं सुप्रदेशेऽश्मजं प्रिये । पिहितेऽथ च रंध्रेऽस्मिन्धूमो नाशमुपेयिवान्
అక్కడ వారు, ప్రియే, సుస్థానంలో రాతితో చేసిన ద్వారాన్ని స్థాపించారు. ఆ రంధ్రం మూసివేయగానే పొగ శాంతించి అంతమైంది.
Verse 13
स्वस्थाश्चैवाभवंल्लोकास्तेजस्तत्रैव संस्थितम् । एवं मया प्रेरितास्ते लिंगं तत्र समादधुः
అప్పుడు లోకాలు మళ్లీ ప్రశాంతంగా, స్వస్థంగా అయ్యాయి; ఆ తేజస్సు అక్కడే స్థిరంగా నిలిచింది. నా ప్రేరణతో వారు అక్కడే లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించారు.
Verse 14
तन्महस्तत्र देवेशि विश्राममकरोत्तदा । ततो महाप्रभासेति कीर्त्यते देवदानवैः
దేవేశీ, ఆ మహాతేజస్సు అప్పుడు అక్కడే విశ్రాంతి పొందింది. అందుకే దేవులు, దానవులు అందరూ దానిని ‘మహాప్రభాస’ అని కీర్తిస్తారు.
Verse 15
यस्तं पूजयते भक्त्या लिंगं पुष्पैः पृथग्विधैः । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्
ఎవడు భక్తితో నానావిధ పుష్పాలతో ఆ లింగాన్ని పూజిస్తాడో, అతడు జరామరణరహితమైన పరమస్థానాన్ని పొందుతాడు.
Verse 16
दृष्टेन तेन देवेशि मुच्यते पातकैर्नरः । लभते वाञ्छितान्कामान्मनसा चेप्सितान्प्रिये
దేవేశీ, దాని దర్శనమాత్రంతోనే మనిషి పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు; ప్రియే, మనసులో కోరుకున్న వాంఛిత కోరికలన్నీ కూడా పొందుతాడు.
Verse 17
हिरण्यं तत्र दातव्यं ब्राह्मणे शंसितव्रते । गोदानं विधिवत्तत्र देयं चैव द्विजन्मने
అక్కడ ప్రశంసిత వ్రతనిష్ఠుడైన బ్రాహ్మణునికి హిరణ్యదానం చేయవలెను; అలాగే అక్కడ విధివిధానంగా గోదానం చేసి ద్విజునికి సమర్పించవలెను।
Verse 18
एवं कृत्वा महादेवि लभते जन्मनः फलम् । राजसूयाश्वमेधानां प्राप्नुयात्फलमूर्जितम्
ఓ మహాదేవీ, ఇలా చేయుటవలన మానవజన్మ యొక్క నిజమైన ఫలము లభించును; రాజసూయ, అశ్వమేధ యాగాల సమానమైన బలమైన పుణ్యఫలము పొందును।
Verse 198
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पञ्चमप्रभासक्षेत्रमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टानवत्युत्तरशततमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహిత, ఏడవ ప్రభాసఖండము, మొదటి ‘ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్య’ విభాగములో ‘పంచమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యవర్ణన’ అనే నూట తొంభై ఎనిమిదవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।