Adhyaya 195

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो वृद्धप्रभासं तु गच्छेच्च नियतात्मवान् । आदिप्रभासाद्दक्षिणतो नातिदूरे व्यवस्थितम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—అనంతరం నియతాత్ముడై వృద్ధప్రభాసానికి వెళ్లవలెను; అది ఆదిప్రభాసానికి దక్షిణంగా ఎక్కువ దూరంలో కాదు.

Verse 2

चतुर्मुखं महालिंगं दर्शनात्पापनाशनम्

చతుర్ముఖ మహాలింగం దర్శనమాత్రంతోనే పాపనాశనం చేస్తుంది.

Verse 3

श्रीदेव्युवाच । कथं वृद्धप्रभासं तु नाम तस्याभवत्प्रभो । तस्मिन्दृष्टे फलं किं स्यात्स्तुते संपूजिते तथा

శ్రీదేవి పలికెను—ప్రభో, దానికి ‘వృద్ధప్రభాస’ అనే నామం ఎలా ఏర్పడింది? దాని దర్శనంతో, అలాగే స్తుతి చేసి విధివిధానంగా పూజిస్తే ఏ ఫలం కలుగుతుంది?

Verse 4

एतत्कथय मे देव संक्षेपान्नातिविस्तरात्

దేవా, దీనిని నాకు సంక్షేపంగా చెప్పుము; అతివిస్తారంగా కాదు.

Verse 5

ईश्वर उवाच । आदौ स्वायंभुवे देवि पूर्वमन्वन्तरे पुरा । त्रेतायुगे चतुर्थे तु प्रभासे क्षेत्र उत्तमे

ఈశ్వరుడు పలికెను—దేవీ, ఆదిలో స్వాయంభువుని పూర్వ మన్వంతరంలో; త్రేతాయుగం నాల్గవ భాగంలో, ఉత్తమమైన ప్రభాసక్షేత్రంలో…

Verse 6

तस्मिन्काले महादेवि पूर्वमन्वंतरे पुरा । त्रेतायुगे चतुर्थे तु ऋषयस्तत्र संगताः

ఆ సమయంలో, ఓ మహాదేవీ! పూర్వమన్వంతరంలో, చతుర్థ త్రేతాయుగంలో, అక్కడ ఋషులు సమాగమమయ్యారు।

Verse 7

दर्शनार्थं प्रभासस्य उत्तरापथगामिनः । तं दृष्ट्वाऽच्छादितं देवं वज्रेण तु महेश्वरि

ప్రభాస దర్శనార్థం ఉత్తరాపథమున వచ్చివారు—ఓ మహేశ్వరీ!—ఆ దేవుని వజ్రంతో ఆవరించబడినవాడిగా చూశారు।

Verse 8

विषादं परमं जग्मुर्वाक्यं चेदमथाबुवन् । अदृष्ट्वा शांकरं लिगं न यास्यामो वयं गृहम्

వారు పరమ విషాదంలో పడి ఇలా పలికారు: “శంకరలింగ దర్శనం చేయక మేము ఇంటికి తిరిగి పోము।”

Verse 9

स्वर्गार्थिनो वयं प्राप्ता महदध्वानमेव हि । तस्मादत्रैव तिष्ठामो यावल्लिंगस्य दर्शनम्

“స్వర్గార్థులమై మేము నిజంగా ఎంతో దూరం ప్రయాణించి వచ్చాము; కనుక లింగ దర్శనం కలిగే వరకు ఇక్కడే నిలిచివుంటాము।”

Verse 10

एवं ते निश्चयं कृत्वा परस्मिंस्तपसि स्थिताः । वर्षास्वाकाशगा भूत्वा हेमंते सलिलाश्रयाः

ఇలా సంకల్పించి వారు ఘోర తపస్సులో నిలిచారు; వర్షాకాలంలో ఆకాశం కిందనే ఉండి, హేమంతంలో నీటిని ఆశ్రయించారు।

Verse 11

पञ्चाग्निसाधना ग्रीष्मे नियता ब्रह्मचारिणः । बहून्वर्षगणान्विप्रा जराग्रस्तास्तदाऽभवन्

గ్రీష్మకాలంలో నియమబద్ధ బ్రహ్మచారులైన విప్రులు పంచాగ్ని సాధనను ఆచరించారు. అనేక సంవత్సరాలు గడిచిన తరువాత ఆ బ్రాహ్మణ ఋషులు అప్పుడే వృద్ధాప్యబాధకు లోనయ్యారు.

Verse 12

एवं वृद्धत्वमापन्ना यदा ते वरवर्णिनि । छन्द्यमाना वरैस्ते तु शंकरेण महात्मना

ఓ వరవర్ణినీ! ఆ ఋషులు ఈ విధంగా వృద్ధాప్యాన్ని పొందినప్పుడు, మహాత్ముడైన శంకరుడు వారికి వరాలను ప్రసాదించేందుకు సిద్ధమై, కోరినదాన్ని ఎంచుకోమని ఆహ్వానించాడు.

Verse 13

लिंगस्य दर्शनं मुक्त्वा न तेऽन्यं वव्रिरे वरम्

లింగ దర్శనం తప్ప వారు మరే ఇతర వరాన్ని కోరలేదు.

Verse 14

तेषां तु निश्चयं ज्ञात्वा सर्वेषां वृषभध्वजः । अनुकम्पापरो भूत्वा स्वलिंगं तानदर्शयत्

వారందరి సంకల్పాన్ని తెలిసికొని వృషభధ్వజుడైన శివుడు కరుణతో నిండిపోయి వారికి తన స్వలింగాన్ని దర్శింపజేశాడు.

Verse 15

एतस्मिन्नेव काले तु भित्त्वा चैव वसुन्धराम् । उत्थितं सहसा लिंगं तदेव वरवर्णिनि

అదే సమయంలో, ఓ వరవర్ణినీ! భూమిని చీల్చుకొని అదే లింగం అకస్మాత్తుగా పైకి ఉద్భవించింది.

Verse 16

ऋषयस्ते च तं दृष्ट्वा सर्वे च त्रिदिवं गताः । अथ तेषु प्रयातेषु शक्रस्तप्तमना ह्यभूत्

ఆ ఋషులు దానిని దర్శించి అందరూ త్రిదివానికి వెళ్లిపోయారు. వారు వెళ్లిన తరువాత శక్రుడు (ఇంద్రుడు) హృదయంలో తీవ్రంగా వ్యథపడ్డాడు.

Verse 17

तमपि च्छादयामास वज्रेण शतपर्वणा

అతడు (ఇంద్రుడు) శతపర్వ వజ్రంతో ఆ (లింగం)నూ కప్పివేశాడు.

Verse 18

वृद्धभावे यतस्तेषामृषीणां दर्शनं गतः । अतो वृद्धप्रभासं तत्कीर्त्यते वसुधातले

ఆ ఋషులకు వృద్ధావస్థలో దర్శనం కలిగించినందున, భూమిపై అది ‘వృద్ధ-ప్రభాస’ అని ప్రసిద్ధి చెందింది.

Verse 19

तस्मिन्दृष्टे वरारोहे अद्यापि लभते फलम् । राजसूयाश्वमेधानां नरो भक्तिसमन्वितः

హే వరారోహే, దానిని దర్శించినవాడు భక్తితో యుక్తుడై, ఈనాటికీ రాజసూయ-అశ్వమేధ యాగాల ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 20

एवं तत्र समुत्पन्नं प्रभासं वृद्धसंज्ञकम् । तत्रोक्षा ब्राह्मणे देयः सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः

ఇలా అక్కడ ‘వృద్ధ’ అనే పేరుతో ప్రభాసం ఉద్భవించింది. యాత్ర యొక్క సంపూర్ణ ఫలాన్ని కోరువారు అక్కడ బ్రాహ్మణునికి ఎద్దును దానం చేయాలి.

Verse 195

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वृद्धप्रभासमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలోని సప్తమ ప్రభాసఖండములో, ప్రథమ ‘ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్య’ అంతర్గతంగా ‘వృద్ధప్రభాసమాహాత్మ్యవర్ణన’ అనే నూట తొంభై ఐదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।