Adhyaya 187

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि सर्वकामफलप्रदम् । प्रभासपंचकं पुण्यमाद्यं तत्र व्यवस्थितम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాదేవి! అనంతరం అక్కడ స్థితమైన పరమ పుణ్యమైన ప్రభాసపంచకానికి వెళ్లవలెను; అది సమస్త కోరికల ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 2

तस्यैव पश्चिमे भागे प्रभास इति चोच्यते । वृद्धप्रभासश्च ततो दक्षिणे नातिदूरतः

దాని పశ్చిమ భాగంలో ‘ప్రభాస’ అని పిలువబడే స్థలం ఉంది; దానికి దక్షిణంగా ఎక్కువ దూరం కాక ‘వృద్ధప్రభాస’ ఉంది.

Verse 3

जल प्रभासश्च ततो दक्षिणेन वरानने । कृतस्मरप्रभासश्च श्मशानं यत्र भैरवम्

అదికూడా దక్షిణంగా, ఓ సుందరముఖీ, జల-ప్రభాసము; అలాగే కృతస్మర-ప్రభాసమును కూడా—అక్కడ భైరవునకు పవిత్రమైన శ్మశాన-తీర్థము ఉంది।

Verse 4

एवं पंचप्रभासान्यः पश्येद्भक्तया समन्वितः । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

ఇలా భక్తితో సమన్వితుడై ఐదు ప్రభాసములను దర్శించువాడు, జరామరణరహితమైన పరమస్థానమును పొందును।

Verse 5

न निवर्तति यत्प्राप्य दुष्प्राप्यं त्रिदशैरपि । प्रभासं प्रथमं तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

దానిని పొందినవాడు తిరిగి బంధనానికి రాడు; అది దేవతలకైనా దుర్లభం. ప్రభాసము మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన ప్రథమ తీర్థము.

Verse 6

देवानामपि दुष्प्राप्यं महापातकनाशनम् । प्रभासे त्वेकरात्रेण अमावास्यां कृतोदकः

ఇది దేవతలకైనా దుర్లభమే, అయినా మహాపాతకాలను నశింపజేస్తుంది. ప్రభాసంలో అమావాస్యనాడు స్నానోదకము చేసి ఒక్క రాత్రి నివసించినా ఆ ఫలము లభిస్తుంది.

Verse 7

मुच्यते पातकैः सर्वैः शिवलोकं स गच्छति । सप्तजन्मकृतं पापं गंगासागरसंगमे

అతడు సమస్త పాతకాల నుండి విముక్తుడై శివలోకమునకు వెళ్తాడు. గంగా-సాగర సంగమంలో ఏలాగో ఏడు జన్మల పాపం (క్షయమగునట్లు)।

Verse 8

जन्मनां च सहस्रेण यत्पापं कुरुते नरः । स्नानादेवास्य नश्येत सागरे लवणांभसि

మనిషి వెయ్యి జన్మల్లో చేసిన ఏ పాపమైనా, లవణజలమయ సముద్రంలో కేవలం స్నానం చేయుటతోనే నశిస్తుంది।

Verse 9

चतुर्दश्याममावास्यां पञ्चदश्यां विशेषतः । अहोरात्रोषितो भूत्वा ब्राह्मणान्भोज्य शक्तितः

చతుర్దశి, అమావాస్య, ముఖ్యంగా పౌర్ణమి నాడు—అహోరాత్రం అక్కడ నివసించి—తన శక్తి మేరకు బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టాలి।

Verse 10

दत्त्वा गां कांचनं तेभ्यः शिवः प्रीतो भवत्विति । एवं कृत्वा नरो देवि कुलानां तारयेच्छतम्

వారికి గోవును, స్వర్ణాన్ని దానం చేసి ‘శివుడు ప్రసన్నుడగుగాక’ అని ప్రార్థించాలి. ఇలా చేసినవాడు, ఓ దేవీ, తన వంశంలోని వంద తరాలను उद्धరిస్తాడు.

Verse 11

देव्युवाच । प्रभासपंचकं ह्येतद्यत्त्वया परिकीर्तितम् । कथमत्र समुद्भूतमेतन्मे कौतुकं महत्

దేవి పలికింది—మీరు కీర్తించిన ఈ ‘ప్రభాస పంచకం’ ఇక్కడ ఎలా ఉద్భవించింది? ఇది నాకు మహా ఆశ్చర్యంగా ఉంది.

Verse 12

एक एव श्रुतोऽस्माभिः प्रभासस्तीर्थवासितः । प्रभासाः पंच देवेश यत्त्वया परिकीर्तिताः

మేము తీర్థంగా ప్రసిద్ధమైన ఒకే ప్రభాసాన్ని మాత్రమే విన్నాము; కానీ ఓ దేవేశా, మీరు ఐదు ‘ప్రభాసాలు’ అని ప్రకటించారు.

Verse 13

एतन्मे संशयं सर्वं यथावद्वक्तुमर्हसि

నా ఈ సమస్త సందేహాన్ని యథావిధిగా, స్పష్టంగా మరియు పూర్తిగా వివరించవలసినది.

Verse 14

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशनीम् । यां श्रुत्वा मानवो भक्त्या प्राप्नोति परमां गतिम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే దేవి, వినుము; పాపనాశకమైన పవిత్ర కథను నేను చెప్పుదును. దానిని భక్తితో విన్న మనవుడు పరమగతిని పొందును.

Verse 15

पुरा महेश्वरो देवश्चचार वसुधामिमाम् । दिव्यरूपधरः कान्तो दिग्वासाः स यदृच्छया

పూర్వకాలమున దేవ మహేశ్వరుడు దివ్యరూపధారిగా, కాంతిమంతుడై, దిగంబరుడై, స్వేచ్ఛగా ఈ భూమిని సంచరించెను.

Verse 16

एवं च रममाणस्तु ऋषीणामाश्रमं महत् । जगाम कौतुकाविष्टो भिक्षार्थं दारुके वने

ఇలా విహరిస్తూ, కౌతుకంతో నిండినవాడై, దారుక వనములో భిక్షార్థం ఋషుల మహాశ్రమమునకు వెళ్లెను.

Verse 17

भ्रममाणस्य तस्याथ दृष्ट्वा रूपमनुत्तमम् । ता नार्यः कामसंतप्ता बभूवुर्व्यथितेन्द्रियाः

అప్పుడు అతడు సంచరిస్తుండగా అతని అనుత్తమ రూపాన్ని చూచి, ఆ స్త్రీలు కామతాపంతో దహించబడి, ఇంద్రియములలో వ్యాకులత పొందిరి.

Verse 18

सानुरागास्ततः सर्वा अनुगच्छंति तं सदा । समालिंगंति ताः काश्चित्काश्च वीक्षंति रागतः

ఆ తరువాత, వారందరూ అనురాగంతో నిండి ఆయనను అనుసరించారు; కొందరు ఆయనను కౌగిలించుకోగా, మరికొందరు మోహంతో ఆయన వైపు చూశారు.

Verse 19

प्रार्थयंति तथा चान्याः परित्यज्य गृहान्स्वकान्

అలాగే మరికొందరు తమ ఇళ్లను వదిలిపెట్టి, ఆయనను వేడుకోవడం ప్రారంభించారు.

Verse 20

एवं तासां स्वरूपं ते दृष्ट्वा सर्वे महर्षयः । कोपेन महता युक्ताः शेपुस्तं वृषभध्वजम्

వారి పరిస్థితిని చూసి, మహर्षులందరూ తీవ్రమైన కోపంతో వృషభధ్వజుడైన శివుని శపించారు.

Verse 21

यस्मात्त्वं नग्नतामेत्य आश्रमेऽस्मिन्ममागतः । मोहयानः स्त्रियोऽस्माकं लज्जां नैवं करोषि च । तस्मात्ते पतताल्लिंगं सद्य एव वृषध्वज

నీవు దిగంబరంగా మా ఆశ్రమానికి వచ్చి, మా స్త్రీలను మోహింపజేస్తూ, సిగ్గు లేకుండా ప్రవర్తిస్తున్నావు కాబట్టి, ఓ వృషభధ్వజా! నీ లింగం ఇప్పుడే పడిపోవుగాక!

Verse 22

ततस्तत्पतितं लिंगं तत्क्षणाच्छंकरस्य च । तस्मिन्प्रपतिते भूमौ प्राकंपत वसुंधरा

అప్పుడు తక్షణమే శంకరుని లింగం పడిపోయింది; అది భూమిపై పడగానే భూమి కంపించింది.

Verse 23

क्षुभिताः सागराः सर्वे मर्यादा विजहुस्तदा । शीर्णानि गिरिशृंगाणि त्रस्ताः सर्वे दिवौकसः

అప్పుడు సమస్త సముద్రాలు క్షోభించిపోయి తమ తమ హద్దులను విడిచాయి. పర్వతశిఖరాలు చీలిపడి, సమస్త దేవతలు భయంతో వణికిపోయారు.

Verse 24

ततो देवाः सगन्धर्वाः समहोरगकिन्नराः । ऊचुः पितामहं गत्वा किमेतत्कारणं विभो

అప్పుడు దేవతలు గంధర్వులు, మహోరగులు, కిన్నరులతో కలిసి పితామహుడు బ్రహ్మదేవుని వద్దకు వెళ్లి—“హే విభో, దీనికి కారణం ఏమిటి?” అని అడిగారు.

Verse 25

सागराः क्षुभिता येन प्लावयंति वसुंधराम् । शीर्यंते गिरिशृङ्गाणि कंपते च वसुंधरा

“ఏ కారణంతో ఇది జరిగిందో, ఆ కారణంతో సముద్రాలు క్షోభించి భూమిని ముంచెత్తుతున్నాయి. పర్వతశిఖరాలు విరుగుతున్నాయి, భూమి కంపిస్తోంది.”

Verse 26

चिह्नानि लोकनाशाय दृश्यन्ते दारुणानि च । तेषां तद्वचन श्रुत्वा ब्रह्मलोके पितामहः

“లోకనాశాన్ని సూచించే భయంకర లక్షణాలు కనిపిస్తున్నాయి.” వారి మాటలు విని బ్రహ్మలోకంలో పితామహుడు బ్రహ్మదేవుడు…

Verse 27

ध्यात्वा तु सुचिरं कालं वाक्यमेतदुवाच ह । शिवलिंगं निपतितं पृथिव्यां सुरसत्तमाः

దీర్ఘకాలం ధ్యానించి ఆయన ఇలా పలికాడు—“హే సురశ్రేష్ఠులారా, భూమిపై శివలింగం పడిపోయింది.”

Verse 28

शापेन ऋषिमुख्यानां भार्गवाणां महात्मनाम् । तस्मिन्निपतिते भूमौ त्रैलोक्यं सचराचरम्

మహాత్ములైన భార్గవ ఋషిశ్రేష్ఠుల శాపం భూమిపై పడగానే, చరాచర సమేతమైన త్రిలోకం ఈ స్థితికి లోనైంది।

Verse 29

एतदवस्थतां प्राप्तं तस्मात्तत्रैव गम्यताम् । विष्णुना सह गीर्वाणास्तथा नीतिर्विधीयताम्

ఇది ఇలాంటి స్థితికి వచ్చింది; కాబట్టి మనం అక్కడికే వెంటనే వెళ్లుదాం। ఓ దేవతలారా, విష్ణువుతో కలిసి తగిన నీతి-నిర్ణయం చేయబడుగాక।

Verse 30

ततः क्षीरोदधिं जग्मुर्ब्रह्माद्यास्त्रिदिवौकसः । यत्र शेते चतुर्बाहुर्योगनिद्रां च संगतः

అనంతరం బ్రహ్మాది త్రిదివవాసులు క్షీరసాగరానికి వెళ్లారు; అక్కడ చతుర్భుజ ప్రభువు యోగనిద్రలో శయనించి ఉంటాడు।

Verse 31

तस्मै सर्वं समाचख्युस्तेनैव सहितास्ततः । जग्मुर्यत्र महादेवो लिंगेन रहितो विभुः

వారు (విష్ణువుకు) సమస్త విషయాన్ని నివేదించారు. ఆపై ఆయనతో కలిసి, లింగం లేని స్థితిలో ఉన్న విభువైన మహాదేవుని వద్దకు వెళ్లారు।

Verse 32

ऊचुः समाहिताः सर्वे प्रणिपत्य दिवौकसः

అప్పుడు సమాహితులైన సమస్త దేవతలు నమస్కరించి పలికారు।

Verse 33

लिंगमुत्क्षिप्यतामेतद्यत्क्षितौ पतितं विभो । एते महार्णवाः सर्वे प्लावयंति वसुंधराम्

వారు అన్నారు—“హే ప్రభూ! భూమిపై పడిపోయిన ఈ లింగాన్ని పైకి ఎత్తుము; ఎందుకంటే ఈ మహాసముద్రాలన్నీ వసుంధరను ముంచెత్తుతున్నాయి.”

Verse 34

भगवानुवाच । ऋषिभिः पातितं ह्येतन्मम लिंगं सुरेश्वराः । न तु शक्यो मया कर्तुं बाधस्तेषां महात्मनाम्

భగవానుడు పలికెను—“హే దేవాధిపతులారా! ఋషులచేతనే నా ఈ లింగం కిందికి దింపబడింది; ఆ మహాత్ముల తేజోబలాన్ని నేను అడ్డుకోలేను.”

Verse 35

शापो हि भार्गवेन्द्राणामतो मे श्रूयतां वचः । पूजयध्वं सुराः सर्वे ब्रह्मविष्णुपुरस्सराः

“భార్గవేంద్రుల శాపం ప్రభావవంతమైనది; అందువల్ల నా వాక్యాన్ని వినండి. బ్రహ్మా, విష్ణువుల నేతృత్వంలో మీరు సమస్త దేవతలు ఈ లింగాన్ని పూజించండి.”

Verse 36

लिंगमेतत्ततः सर्वे सर्वं लिप्सथ सत्तमाः । प्रकृतिं सागराः सर्वे यास्यंति गिरयस्तथा

“కాబట్టి హే సత్తములారా! ఈ లింగాన్ని పూజించి మీరు సమస్త శ్రేయస్సును పొందండి. అప్పుడు సముద్రాలన్నీ తమ సహజ సీమలకు తిరిగి చేరుతాయి; పర్వతాలూ అలాగే తమ యథాస్థితికి వస్తాయి.”

Verse 37

एतत्पुण्यतमे क्षेत्रे धृत्वा सर्वे समाहिताः । अथोद्धृत्य सुराः सर्वे प्रभासं क्षेत्रमागताः

ఆ పరమ పుణ్యక్షేత్రంలో దానిని స్థాపించి అందరూ సమాహితులయ్యారు; అనంతరం దానిని ఎత్తుకొని సమస్త దేవతలు ప్రభాస పుణ్యక్షేత్రానికి వచ్చారు.

Verse 38

तत्रैव निदधुः सर्वे ततः पूजां प्रचक्रिरे । ब्रह्मणा पूजितं लिंगं विष्णुना प्रभविष्णुना

అక్కడే అందరూ దానిని స్థాపించి, అనంతరం పూజను ప్రారంభించారు. ఆ లింగాన్ని బ్రహ్మదేవుడు పూజించాడు; అలాగే పరాక్రమశాలి ప్రభువు విష్ణువూ పూజించాడు।

Verse 39

शक्रेणाथ कुबेरेण यमेन वरुणेन च । ऊचुश्चैव ततो देवा लिंगं संपूज्य भक्तितः

తర్వాత శక్రుడు (ఇంద్రుడు), కుబేరుడు, యముడు, వరుణుడుతో కూడిన దేవతలు భక్తితో లింగాన్ని సమ్యక్పూజ చేసి, ఈ విధంగా పలికారు।

Verse 40

अद्यप्रभृति रुद्रस्य लिंगं संपूज्य भक्तितः । भविष्यामो न संदेहस्तथा पितृगणाश्च ये

‘ఈ రోజు నుంచే మేము రుద్రుని లింగాన్ని భక్తితో పూజించి, నిస్సందేహంగా అభ్యుదయాన్ని పొందుతాము; అలాగే పితృగణమూ పొందుతారు.’

Verse 41

य एनं पूजयिष्यंति भक्तियुक्ताश्च मानवाः । यास्यंति ते सुरावासं सशरीरा नरोत्तमाः

‘భక్తితో ఈ (లింగాన్ని) పూజించే మనుష్యులు, ఆ నరోత్తములు శరీరంతోనే దేవలోకానికి చేరుతారు.’

Verse 42

अत्रैव प्रथमं लिगं यतोस्माऽभिः प्रतिष्ठितम् । प्रभासं नाम चास्यापि प्रभासेति भविष्यति

‘ఇక్కడే ఇది మొదటి లింగం, ఎందుకంటే మేమే దీనిని ప్రతిష్ఠించాము. దీని నామమూ “ప్రభాస” అవుతుంది; “ప్రభాసే” అని ప్రసిద్ధి చెందుతుంది.’

Verse 43

एवमुक्त्वा गताः सर्वे त्रिदिवं सुरसत्तमाः । तं दृष्ट्वा त्रिदिवं यान्ति भूयांसः प्राणिनो भुवि

ఇలా చెప్పి దేవశ్రేష్ఠులైన వారందరూ త్రిదివం (స్వర్గం)కు వెళ్లిపోయారు. ఆ లింగాన్ని దర్శించిన భూమిపై ఉన్న అనేక ప్రాణులు కూడా స్వర్గలోకానికి చేరుతారు.

Verse 44

ततस्त्रिविष्टपं व्याप्तं बहुभिः प्राणिभिः प्रिये । तद्दृष्ट्वा त्रिदिवं व्याप्तं सहस्राक्षः सुदुःखितः

తర్వాత, ఓ ప్రియే, అనేక ప్రాణులతో త్రివిష్టపం (స్వర్గం) నిండిపోయింది. త్రిదివం అంతటా నిండినదిగా చూసి సహస్రాక్షుడు (ఇంద్రుడు) అత్యంత దుఃఖించాడు.

Verse 45

ज्ञात्वा लिंगप्रभावं तु ततश्चागत्य भूतलम् । वज्रेणाच्छादयामास समंतात्स वरानने

లింగ మహిమను తెలుసుకొని అతడు తరువాత భూతలానికి వచ్చి, ఓ వరాననే, వజ్రంతో అన్ని వైపులా దానిని కప్పివేశాడు.

Verse 46

ततः प्रभृति नो देवि स्वर्गं गच्छंति मानवाः । इति संक्षेपतः प्रोक्तः प्रभासस्य महोदयः । सर्वपापोपशमनः सर्वकामफलं प्रदः

అప్పటి నుండి, ఓ దేవి, మనుష్యులు (మునుపటిలా) స్వర్గానికి వెళ్లరు. ఇలా సంక్షేపంగా ప్రభాస మహోదయం చెప్పబడింది—ఇది సమస్త పాపాలను శమింపజేసి, అన్ని కోరికల ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 187

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमेप्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये प्रभासपञ्चकमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्ताशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలో, ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్య ప్రథమ భాగంలో ‘ప్రభాసపంచకమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే నూట ఎనభై ఏడవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.