
ఈశ్వరుడు దేవిని ఉద్దేశించి సమీపంలోని ‘ఏకల్లవీరికా’ దేవీస్థానాన్ని సూచించి, ప్రభాసక్షేత్రంలో జరిగిన కారణకథను వివరిస్తాడు. సూర్యవంశ రాజు దశరథుడు ప్రభాసానికి వచ్చి ఘోర తపస్సు చేస్తాడు. శంకరుని ప్రసన్నం చేయడానికి లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించి విధివిధానాలతో పూజ చేసి, మహాబలవంతుడైన కుమారుని కోసం ప్రార్థిస్తాడు. దేవుడు ‘రామ’ అనే పేరుతో త్రిలోకప్రసిద్ధుడైన కుమారుని వరంగా ఇస్తాడు. దేవతలు, గంధర్వులు, దైత్యాసురులు, ఋషులు (వాల్మీకితో సహా) అతని యశస్సును గానం చేస్తారని చెప్పబడుతుంది. చివరలో విధి మరియు ఫలశ్రుతి—ఆ లింగ ప్రభావంతో దశరథుడు మహాకీర్తి పొందాడు; అలాగే కార్తీక మాసంలో, ముఖ్యంగా కార్తీకీ వ్రతదినంలో, దీపపూజతో పాటు నైవేద్యాదులు సమర్పించి విధిగా ఆరాధించే భక్తుడూ కీర్తిమంతుడవుతాడు.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवीमेकल्लवीरिकाम् । एकल्लवीरायाम्ये तु नातिदूरे व्यवस्थिताम्
ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాదేవీ, ఆపై ఏకల్లవీరా దక్షిణంలో, ఎక్కువ దూరం కాని చోట ఉన్న దేవి ఏకల్లవీరికా వద్దకు వెళ్లవలెను।
Verse 2
पूर्वं दशरथो योऽसौ सूर्यवंशविभूषणः । प्रभासं क्षेत्रमासाद्य तपश्चक्रे सुदुश्चरम्
పూర్వం సూర్యవంశభూషణుడైన దశరథుడు ప్రభాసక్షేత్రానికి చేరి అత్యంత దుష్కరమైన తపస్సు చేశాడు।
Verse 3
लिंगं तत्र प्रतिष्ठाप्य तोषयामास शांकरम् । स देवं प्रार्थयामास पुत्रं चैवामितौजसम्
అక్కడ లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించి శంకరుని ప్రసన్నం చేశాడు; అనంతరం దేవుని వద్ద అమిత తేజస్సుగల కుమారుని కోరాడు।
Verse 4
ददौ तस्य तदा पुत्रं देवं त्रैलोक्यपूजितम् । रामेति नाम यस्यासीत्त्रैलोक्ये प्रथितं यशः
అప్పుడు ఆయన అతనికి త్రిలోకపూజితుడైన దివ్యపుత్రుని ప్రసాదించాడు; అతని పేరు రాముడు, అతని యశస్సు త్రిలోకమంతటా ప్రసిద్ధమైంది।
Verse 5
यस्याद्यापीह गायन्ति भूर्भुवःस्वर्नि वासिनः । देवदैत्यासुराः सर्वे वाल्मीक्याद्या महर्षयः
ఆయనను నేటికీ భూః, భువః, స్వః లోక నివాసులు గానంచేస్తారు—దేవులు, దైత్యులు, అసురులు అందరూ, వాల్మీకి మొదలైన మహర్షులూ।
Verse 6
तल्लिंगस्य प्रभावेन प्राप्तं राज्ञा महद्यशः । कार्तिक्यां कार्तिके मासि विधिना यस्तमर्चयेत् । दीपपूजोपहारेण यशस्वी सोऽपि जायते
ఆ లింగ ప్రభావంతో రాజు మహా యశస్సును పొందాడు. కార్తిక మాసంలో, ముఖ్యంగా కార్తికీ పౌర్ణమినాడు, విధిపూర్వకంగా దీపపూజా ఉపహారాలతో ఆయనను ఆరాధించేవాడు కూడా యశస్విగా అవుతాడు।
Verse 171
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये दशरथेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, ఏడవ ప్రభాసఖండంలో, మొదటి ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘దశరథేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే నూట డెబ్బై ఒకటవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।