Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 63

Devanagari script

कस्मिन्मासे दिने चापि भवित्री लोकपूजिता । इत्युक्तोऽहं तया देवि तामवोचं पुनः प्रिये

Transliteration

kasminmāse dine cāpi bhavitrī lokapūjitā | ityukto'haṃ tayā devi tāmavocaṃ punaḥ priye

Translation

“నేను ఏ నెలలో, ఏ దినంలో ప్రజలచే పూజింపబడుదును?” అని ఆమె అడిగినప్పుడు, ఓ దేవీ, నేను ఆమెతో మళ్లీ ఇలా చెప్పితిని, ఓ ప్రియే।

Word by Word

• कस्मिन्: in which
• कस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (in which?)

• मासे: month
• मासे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• दिने: day
• दिने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम्

• अपि: also
• अपि: Avadharana (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-कारार्थक-अव्ययम् (also/even)

• भवित्री: (she) who will be / future (event)
• भवित्री: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवितृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• लोकपूजिता: worshipped by the people
• लोकपूजिता: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लोक + पूजित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (भवित्री); तत्पुरुषः (लोकेन पूजिता)

• इति: thus
• इति: Vacana (Quotation/वचन)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: इत्यादि-निर्देशक-अव्ययम् (quotative: thus)

• उक्तः: having been asked/said to
• उक्तः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तम् (past passive participle), पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (having been addressed/asked)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तया: by her
• तया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

• ताम्: to her / her
• ताम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• अवोचम्: I said
• अवोचम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लुङ्-लकारः (अनद्यतन-भूत), परस्मैपदम्, उत्तम-पुरुषः, एकवचनम्

• पुनः: again
• पुनः: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्ति-अव्ययम् (again)

• प्रिये: O beloved
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Skanda (deduced; first-person narration indicates the speaker within the frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (addressed as devi, priye)

Visual Art Cues

Scene: A divine dialogue: Devī asks with curiosity about the month and day of her public worship; the narrator responds with calm authority, with Prabhāsa’s sacred landscape hinted in the background.

Characters & Entities

• Devi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred worship is anchored in time (māsa, tithi); divine grace is approached through correct calendrical observance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where timing of worship and festivals is taught as part of the site’s māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

An inquiry into the specific month and day for a public festival/worship, answered in the next verse.