Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

त्वया च सहितः पूर्वं मन्दरे चारुकंदरे । अक्रीडं च मुदा युक्तो दिव्यक्रीडनकैः प्रिये । पीनोन्नतनितंबेन भ्राजमाना कुचोन्नताम्

Transliteration

tvayā ca sahitaḥ pūrvaṃ mandare cārukaṃdare | akrīḍaṃ ca mudā yukto divyakrīḍanakaiḥ priye | pīnonnatanitaṃbena bhrājamānā kuconnatām

Translation

హే ప్రియే, పూర్వం నేను నీతో కలిసి మందర పర్వతంలోని సుందర గుహల్లో దివ్య క్రీడా వస్తువులతో ఆనందంగా విహరించాను; నీవు పుష్టమైన ఉన్నత నితంబాలతో, ఉన్నత స్తనాలతో ప్రకాశించావు.

Word by Word

• त्वया: with you / by you
• त्वया: Saha (Association/सह)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; तृतीया (3rd), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• सहितः: together (with)
• सहितः: Karta (Subject qualifier/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सह (उपसर्ग/अव्यय) + इ (धातु) + क्त (कृदन्त) / ‘सहित’ (प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘अहम्’ (अध्याहृत) इत्यस्य विशेषणम्

• पूर्वम्: formerly
• पूर्वम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोग)
• Form: अव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण (adverb of time: formerly)

• मन्दरे: on/in Mandara (mountain)
• मन्दरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मन्दर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; स्थानाधिकरण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• आरुकंदरे: in the lovely cave
• आरुकंदरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आरु + कन्दर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; कर्मधारय-समास (आरु-गुणयुक्तं कन्दरम्)

• अक्रीडम्: I played / sported
• अक्रीडम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्रीड् (धातु) + लुङ् (तिङन्त)
• Form: लुङ् (Aorist/लुङ्), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• मुदा: with joy
• मुदा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण (means: with joy)

• युक्तः: endowed / joined
• युक्तः: Karta (Subject qualifier/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘अहम्’ (अध्याहृत) इत्यस्य विशेषणम्

• दिव्यक्रीडनकैः: with divine playthings
• दिव्यक्रीडनकैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दिव्य + क्रीडनक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; कर्मधारय-समास (दिव्यानि क्रीडनकानि)

• प्रिये: O beloved
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• पीनोन्नतनितंबेन: with (your) full, raised hips
• पीनोन्नतनितंबेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पीन + उन्नत + नितम्ब (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-समास (पीनश्च उन्नतश्च नितम्बः यस्य/येन)

• भ्राजमाना: shining
• भ्राजमाना: Karta (Subject qualifier/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भ्राज् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
• Form: शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘त्वम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• कुचोन्नताम्: having raised breasts
• कुचोन्नताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कुच + उन्नत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष (कुचानाम् उन्नता) / विशेषणम् (स्त्री-रूपवर्णन)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mandara (līlā-sthāna)

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: Śiva and Devī sport joyfully in Mandara’s beautiful caves with divine playthings; Devī is described with sensuous beauty—uplifted hips and prominent breasts—radiant in intimate companionship.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Devī (Pārvatī)
• Mandara (mountain)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse presents divine līlā (sacred play) as a cosmic motif—beauty and joy are shown as aspects of divine presence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The section is Prabhāsa-kṣetra māhātmya; this verse mentions Mandara as a mythic locale within the broader sacred narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is descriptive narration.