Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 93

प्रतिग्रहाग्निहोत्राश्च वृथा दारा वृथाश्रमाः । सदा क्षेत्राणि तीर्थानि लोभादेव गमिष्यथ

pratigrahāgnihotrāśca vṛthā dārā vṛthāśramāḥ | sadā kṣetrāṇi tīrthāni lobhādeva gamiṣyatha

మీ దానగ్రహణం మరియు అగ్నిహోత్రం ఫలరహితం అవుతుంది; మీ గృహస్థాశ్రమం, తపోఆశ్రమమూ వ్యర్థమవుతాయి. మీరు ఎల్లప్పుడూ లోభంతోనే క్షేత్ర-తీర్థాలకు వెళ్తారు.

प्रतिग्रहाग्निहोत्राःreceiving gifts and performing agnihotra
प्रतिग्रहाग्निहोत्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रतिग्रह (प्रातिपदिक) + अग्निहोत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (समाहार-द्वन्द्व), प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; कर्तृ/विषय-निर्देश
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
वृथाin vain
वृथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवृथा (अव्यय)
Formरीत्यर्थ/निरर्थकत्ववाचक-अव्यय (adverb: in vain)
दाराःwives (marital life)
दाराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (नित्यबहुवचन), प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; कर्तृ/विषय
वृथाin vain
वृथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवृथा (अव्यय)
Formरीत्यर्थ-अव्यय (adverb)
आश्रमाःāśramas/stages of life
आश्रमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; कर्तृ/विषय
सदाalways
सदा:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (always)
क्षेत्राणिsacred places/fields
क्षेत्राणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन; कर्म (गमनस्य)
तीर्थानिpilgrimage-fords
तीर्थानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन; कर्म (क्षेत्राणि इत्यस्य सह)
लोभात्from greed; due to greed
लोभात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootलोभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; हेतुः/कारण
एवonly/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
गमिष्यथyou (pl.) will go
गमिष्यथ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपद

Sāvitrī (contextual continuation of the curse upon the ṛtvij Brāhmaṇas)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A stern female ascetic/śakti-figure admonishes ritualists: priests with ladles and agnihotra fires, pilgrims with travel staffs and offering baskets, all shown with anxious faces as the word ‘vṛthā’ is implied by withering flames and dimmed halos.

S
Sāvitrī
A
Agnihotra
T
Tīrtha
K
Kṣetra
B
Brāhmaṇas/Ṛtvijas

FAQs

Pilgrimage and ritual lose merit when driven by greed; tīrtha-yātrā must be rooted in śraddhā and purity.

Tīrthas and kṣetras are praised implicitly as truly merit-giving when approached rightly; the chapter’s setting remains Prabhāsakṣetra.

Agnihotra and gift-acceptance (pratigraha) are referenced; the teaching is ethical—warning that these become ‘vṛthā’ without dharmic intent.