Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 26

Devanagari script

बिभ्रती तत्र पूर्णं सा कुम्भं कन्येत्यचोदयत् । तां गृहीत्वा ततः शक्रः समायाद्यत्र दीक्षितः । देवदेवश्चतुर्वक्त्रो विष्णुरुद्रसमन्वितः

Transliteration

bibhratī tatra pūrṇaṃ sā kumbhaṃ kanyetyacodayat | tāṃ gṛhītvā tataḥ śakraḥ samāyādyatra dīkṣitaḥ | devadevaścaturvaktro viṣṇurudrasamanvitaḥ

Translation

ఆమె అక్కడ నిండిన కుంభాన్ని మోసుకొని నిలిచింది; (ఇంద్రుడు) ‘కన్యా!’ అని పిలిచాడు. ఆమెను తీసుకొని శక్రుడు దీక్ష జరుగుతున్న చోటుకు వచ్చాడు—అక్కడ దేవదేవుడైన చతుర్ముఖ బ్రహ్మ, విష్ణు మరియు రుద్రులతో కూడి విరాజిల్లుతున్నాడు.

Word by Word

• bibhratī: bearing, carrying
• bibhratī: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: bhṛ (धातु) → bibhratī (कृदन्त, शतृ-प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वर्तमानकाले कृदन्त (शतृ), विशेषण/कर्तृवाचक (fem. nom. sg. pres. act. participle)

• tatra: there
• tatra: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatra (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb: “there”)

• pūrṇam: full
• pūrṇam: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: pūrṇa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (neut. acc. sg.)

• sā: she
• sā: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (fem. nom. sg.)

• kumbham: pot, jar
• kumbham: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: kumbha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (masc. acc. sg.)

• kanye: O girl!
• kanye: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: kanyā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (सम्बोधन), एकवचन; संबोधन (voc. sg.)

• iti: thus
• iti: Sambandha (सम्बन्ध/उक्ति-चिह्न)
• Type: Indeclinable
• Root: iti (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-उक्त्यर्थक (quotative particle)

• acodayat: urged, prompted
• acodayat: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: cud (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd sg. imperfect, active)

• tām: her
• tām: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (fem. acc. sg.)

• gṛhītvā: having taken
• gṛhītvā: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: grah (धातु) → gṛhītvā (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund): “having taken”

• tataḥ: then
• tataḥ: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: tataḥ (अव्यय)
• Form: अव्यय; ततोऽर्थे (ablative adverb: “then/from there”)

• śakraḥ: Śakra (Indra)
• śakraḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: śakra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (masc. nom. sg.)

• samāyādya: having arrived
• samāyādya: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: ā + yā (धातु) → samāyādya (ल्यप्/क्त्वान्त-रूप)
• Form: ल्यप्/क्त्वान्त अव्यय (gerund): “having come/arrived”

• atra: here
• atra: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: atra (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb: “here”)

• dīkṣitaḥ: initiated, consecrated
• dīkṣitaḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: dīkṣita (प्रातिपदिक; कृदन्त-निष्पन्न)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (masc. nom. sg.)

• devadevaḥ: god of gods
• devadevaḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: deva + deva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (देवानां देवः) (masc. nom. sg.)

• caturvaktraḥ: four-faced
• caturvaktraḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: catur + vaktra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (चत्वारि वक्त्राणि यस्य) (masc. nom. sg.)

• viṣṇuḥ: Viṣṇu
• viṣṇuḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: viṣṇu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (masc. nom. sg.)

• rudra-samanvitaḥ: accompanied by Rudra
• rudra-samanvitaḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: rudra + samanvita (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (रुद्रेण समन्वितः/सहितः) (masc. nom. sg.)

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A maiden stands with a full water-pot (pūrṇa-kumbha). Indra calls to her and brings her to the consecration site where Brahmā (four-faced) is present with Viṣṇu and Rudra—an assembly of the trinity around a ritual space.

Characters & Entities

• Indra (Śakra)
• Brahmā (Caturvaktra/Devadeva)
• Viṣṇu
• Rudra (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual power is upheld by purity, readiness, and divine alignment—symbolized by the full kumbha and the presence of the great deities.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra as a convergence-point of the Trimūrti and Vedic consecrations.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dīkṣā (consecration/initiation) for the yajña is referenced, along with ritual implements such as the pūrṇa-kumbha.