Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 161

Devanagari script

उत्पत्स्यति कुले राजा त्वदीये कुरुनंदन । सार्पं कलेवरं दृष्ट्वा प्रश्नैस्त्वामुद्धरिष्यति

Transliteration

utpatsyati kule rājā tvadīye kurunaṃdana | sārpaṃ kalevaraṃ dṛṣṭvā praśnaistvāmuddhariṣyati

Translation

హే కురునందన! నీ వంశంలోనే ఒక రాజు జన్మిస్తాడు. అతడు నీ సర్పదేహాన్ని చూసి, ప్రశ్నల ద్వారా నిన్ను ఆ స్థితి నుండి उद्धరిస్తాడు.

Word by Word

• उत्पत्स्यति: will arise / will be born
• उत्पत्स्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उत्√पत् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present/Future-like narrative present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; धातुः पत्, उपसर्गः उत्

• कुले: in the lineage/family
• कुले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/अधिकरण), एकवचनम्

• राजा: a king
• राजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/कर्ता), एकवचनम्

• त्वदीये: in your (own)
• त्वदीये: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्वदीय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying ‘कुले’)

• कुरुनंदन: O delight of the Kurus
• कुरुनंदन: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: कुरु + नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative/सम्बोधन), एकवचनम्; तत्पुरुषः (कुरूणां नन्दनः)

• सार्पम्: serpentine
• सार्पम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सार्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/कर्म), एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying ‘कलेवरम्’)

• कलेवरम्: body
• कलेवरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कलेवर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तम् (Gerund/Absolutive), ‘having seen’

• प्रश्नैः: by questions
• प्रश्नैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रश्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/करण), बहुवचनम्

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/कर्म), एकवचनम्; सर्वनाम

• उद्धरिष्यति: will rescue / will deliver
• उद्धरिष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद्√हृ (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future/भविष्यत्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः हृ, उपसर्गः उद्

Speaker

Agastya (deduced from immediate narrative: the ṛṣi responding after Nahuṣa’s plea)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Nahuṣa (addressed as Kuru-nandana)

Visual Art Cues

Scene: Agastya foretells: a future Kuru-descended king will see the serpent-bodied Nahuṣa and, through questioning, deliver him.

Characters & Entities

• Agastya
• Nahuṣa
• Kuru lineage (Kaurava context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Deliverance can come through dharmic inquiry and right questioning, guided by providence and sage-blessing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The prophecy is narrated within the Prabhāsakṣetra Māhātmya, part of the Skanda Purāṇa’s glorification of Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed; the means indicated is praśna (inquiry) leading to liberation from a curse.