Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17

Devanagari script

विवराणां शतं चैकं स्पर्शाश्चैव तु कोटिशः । तत्र संति महादेवि सिद्धेशस्तु प्ररक्षति

Transliteration

vivarāṇāṃ śataṃ caikaṃ sparśāścaiva tu koṭiśaḥ | tatra saṃti mahādevi siddheśastu prarakṣati

Translation

ఓ మహాదేవీ, అక్కడ నూట ఒక రంధ్రాలు (ద్వారాలు) ఉన్నాయి, స్పర్శస్థానాలు కోటానుకోట్లు ఉన్నాయి. అవి అక్కడే ఉన్నాయి; సిద్ధేశుడు నిజంగా ఆ క్షేత్రాన్ని రక్షిస్తాడు.

Word by Word

• विवराणाम्: of the chasms/openings
• विवराणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विवर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन

• शतम्: a hundred
• शतम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शत (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; संख्यावाचक

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक-निपात

• एकम्: one (i.e., exactly)
• एकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; संख्यावाचक-विशेषण (qualifying शतम्: "one hundred")

• स्पर्शाः: contacts/touch-points
• स्पर्शाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्पर्श (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक-निपात

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधारण-निपात (emphasis: "indeed/just")

• तु: and/but
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, विरोध/अन्वय-निपात ("but/and then")

• कोटिशः: by crores
• कोटिशः: Visheshana (Adverbial qualifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कोटि-शस् (प्रातिपदिक + अव्यय)
• Form: अव्यय, परिमाणवाचक-क्रियाविशेषण ("by crores")

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, स्थानवाचक

• सन्ति: exist, are
• सन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (असँ धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन

• महादेवि: O great goddess
• महादेवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महादेवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; कर्मधारयः (महा देवी)

• सिद्धेशः: Lord of the Siddhas
• सिद्धेशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध-ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (सिद्धानाम् ईशः)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात (emphasis/contrast)

• प्ररक्षति: protects
• प्ररक्षति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√रक्ष् (रक्ष् धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Skanda (deduced, Prabhāsa Māhātmya narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Siddheśa-protected nodes of Sūryakṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī/Devī

Visual Art Cues

Scene: A sacred coastal precinct mapped as a mandala of many apertures—caves, clefts, wells, steps, and shoreline nodes—while Siddheśa stands as a vigilant guardian deity, blessing pilgrims.

Characters & Entities

• Siddheśa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places are not only powerful but also divinely guarded; devotion meets protection under the presiding deity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Arkasthala/Prabhāsa region, with Siddheśa as a protective presence.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is given here; the verse emphasizes the site’s extraordinary features and divine guardianship.