Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19

Devanagari script

ऋद्धियुक्ते पुरे तस्मिन्नित्यं धर्मानुसेविते । शिवरात्र्यां गतो राज्ञि तिथीनामुत्तमा तिथिः

Transliteration

ṛddhiyukte pure tasminnityaṃ dharmānusevite | śivarātryāṃ gato rājñi tithīnāmuttamā tithiḥ

Translation

సంపదతో నిండిన ఆ నగరంలో, నిత్యం ధర్మాచరణ జరుగుచుండగా, ఓ రాణీ, తిథులలో ఉత్తమమైన శివరాత్రి వచ్చెను।

Word by Word

• ऋद्धियुक्ते: endowed with prosperity
• ऋद्धियुक्ते: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ऋद्धि + युक्त (प्रातिपदिक; समास/कृदन्ताधारित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषभावः (ऋद्ध्या युक्तम्/ऋद्धेः युक्तम्) विशेषणम् (पुरे)

• पुरे: in the city
• पुरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी (7th), एकवचन

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावेन क्रियाविशेषण-प्रयोगः (adverbial accusative)

• धर्म: dharma, righteousness
• धर्म: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; उपपद-सम्बन्धेन (अनुसेविते)

• अनुसेविते: practised/served (dharma)
• अनुसेविते: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनु + सेव् (धातु) → अनुसेवित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषणम् (पुरे/तस्मिन्)

• शिवरात्र्याम्: on Śivarātri
• शिवरात्र्याम्: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिव + रात्रि (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शिवस्य रात्रिः)

• गतः: gone, having gone
• गतः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृविशेषणम् (राज्ञि/राजा)

• राज्ञि: O king
• राज्ञि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; संबोधन/सम्बोधनार्थे (O king) इति प्रायः; रूपं 'राजन्' शब्दस्य सप्तमी एकवचन

• तिथीनाम्: of the lunar days
• तिथीनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तिथि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन

• उत्तमा: best
• उत्तमा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (तिथिः)

• तिथिः: (is) the lunar day
• तिथिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तिथि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Sudarśana (continuing narration to the queen)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Rājñī (queen)

Visual Art Cues

Scene: A prosperous, dharma-abiding sacred city at dusk as the auspicious Śivarātri arrives; pilgrims begin to gather, lamps appear, and the atmosphere turns solemn and devotional.

Characters & Entities

• Śivarātri
• Prabhāsa (context)
• Queen (Sunandā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śivarātri is elevated as a foremost sacred time; aligning one’s life with dharma and sacred calendrical moments is praised as a path to merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse continues the Prabhāsa-kṣetra setting, describing a dharma-filled, prosperous city in that sacred region.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, honoring Śivarātri as a supreme tithi—supporting the observance of the Śivarātri-vrata described in context.