Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

Devanagari script

तस्मिन्पुरवरे रम्ये राज्यं निहतकण्टकम् । करोति बान्धवैः सार्द्धमृद्धियुक्तः सुदर्शनः । हिरण्यदत्तस्य सुतो जातो गांधारकन्यया

Transliteration

tasminpuravare ramye rājyaṃ nihatakaṇṭakam | karoti bāndhavaiḥ sārddhamṛddhiyuktaḥ sudarśanaḥ | hiraṇyadattasya suto jāto gāṃdhārakanyayā

Translation

ఆ రమ్యమైన ఉత్తమ నగరంలో శ్రీసంపన్నుడైన సుదర్శనుడు బంధువులతో కలిసి కంటకరహితమైన (నిర్విఘ్నమైన) రాజ్యాన్ని పాలించెను. అతడు హిరణ్యదత్తుని కుమారుడు; గాంధారకన్య గర్భజాతుడు.

Word by Word

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• पुरवरे: in the excellent city
• पुरवरे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पुर-वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुषः—पुराणां वरम् (श्रेष्ठं नगरम्)

• रम्ये: beautiful
• रम्ये: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; पुरवरे इति विशेषणम्

• राज्यम्: the kingdom
• राज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• निहतकण्टकम्: with troubles removed
• निहतकण्टकम्: Viśeṣaṇa (Qualifier of rājya/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निहत-कण्टक (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुषः—कण्टकाः (उपद्रवाः) निहताः यस्मिन् (having its thorns/evils destroyed); ‘निहत’ (क्त)

• करोति: makes, administers
• करोति: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• बान्धवैः: with kinsmen
• बान्धवैः: Sahakāraka (Association/सह)
• Type: Noun
• Root: बान्धव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/सह), बहुवचन

• सार्द्धम्: together with
• सार्द्धम्: Sahakāraka (Association/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्द्धम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, सहार्थक (with/together)

• ऋद्धियुक्तः: endowed with prosperity
• ऋद्धियुक्तः: Viśeṣaṇa (Qualifier of Sudarśana/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ऋद्धि-युक्त (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः—ऋद्ध्या युक्तः (तृतीया-तत्पुरुष); ‘युक्त’ (क्त)

• सुदर्शनः: Sudarśana
• सुदर्शनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुदर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• हिरण्यदत्तस्य: of Hiraṇyadatta
• हिरण्यदत्तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: हिरण्यदत्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; कर्मधारयः—हिरण्यं दत्तं येन (name)

• सुतः: son
• सुतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• जातः: born
• जातः: Kriya (Predicative/क्रिया-सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त/भूत), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘जात’ = born

• गान्धारकन्यया: by a Gandhāra maiden
• गान्धारकन्यया: Karana (Agent/Source in birth context/करण)
• Type: Noun
• Root: गान्धार-कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; तत्पुरुषः—गान्धारस्य कन्या (षष्ठी-तत्पुरुष); तृतीया—जननी-कर्तृ (by/from a Gandhāra maiden)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Prabhāsakṣetramāhātmya; likely Sūta/Lomaharṣaṇa continuing the account)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: King Sudarśana enthroned in a fortified city hall, surrounded by kinsmen-counsellors; symbols of prosperity—granaries, tribute, orderly guards—convey a trouble-free realm.

Characters & Entities

• Sudarśana
• Hiraṇyadatta
• Gandhāra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Prosperity and stable rule are portrayed as fruits of dharma, where a king removes ‘thorns’—injustice and suffering—from society.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The larger passage belongs to Prabhāsa-kṣetra māhātmya; this verse sets the human lineage context before the tīrtha and vrata teaching unfolds.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly in this verse; it introduces Sudarśana’s background before the later Śivarātri-vrata discussion.