Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 140

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एका शीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये चित्रपथानदीमाहात्म्यवर्णनंनाम चत्वारिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekā śītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye citrapathānadīmāhātmyavarṇanaṃnāma catvāriṃśaduttaraśatatamo'dhyāyaḥ

Translation

ఇట్లు శ్రీస్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలోని ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘చిత్రపథానదీమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే 140వ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।

Word by Word

• इति: thus
• इति: Vacana-paryavasana (Closure marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-अव्यय (colophon marker)

• श्री-स्कांदे: in the revered Skanda (Purāṇa)
• श्री-स्कांदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (‘śrī’ as honorific) ; पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the eighty-one-thousand (collection)
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: एक (संख्या-प्रातिपदिक) + अशीतिः (प्रातिपदिक) + साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (numerical compound) ; स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (सहित ‘संहितायाम्’)

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक; क्रमवाचक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (खण्डे इति पदस्य विशेषण)

• प्रभासखण्डे: in the Prabhāsa-khaṇḍa
• प्रभासखण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष); पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक; क्रमवाचक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (माहात्म्ये इति पदस्य विशेषण)

• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: in the Prabhāsa-kṣetra-māhātmya
• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभासक्षेत्र (समास-प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘māhātmya of Prabhāsa-kṣetra’); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• चित्रपथानदीमाहात्म्यवर्णनम्: the description called ‘Māhātmya of the Citrapathā river’
• चित्रपथानदीमाहात्म्यवर्णनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चित्रपथा (प्रातिपदिक) + नदी (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक) + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: बहुपद-तत्पुरुष-समास (determinative: ‘description of the māhātmya of the Citrapathā river’); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• नाम: named
• नाम: Namakarana (Naming marker)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: नामार्थक-अव्यय (indeclinable meaning ‘named/called’)

• चत्वारिंशदुत्तरशततमः: the one-hundred-fortieth
• चत्वारिंशदुत्तरशततमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चत्वारिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक) + उत्तर (प्रातिपदिक) + शततम (प्रातिपदिक; क्रमवाचक)
• Form: द्विगु/संख्यासमास (numerical ordinal: 140th); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (अध्यायः इति पदस्य विशेषण)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narratorial colophon (textual closure)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Citrāpathā-nadī Māhātmya (within Prabhāsa)

Visual Art Cues

Scene: A manuscript-ending tableau: palm-leaf or birch-bark folios, a scribe’s stylus, and a small shrine silhouette of Prabhāsa in the margin, indicating chapter completion.

Characters & Entities

• Skanda Mahāpurāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Prabhāsakṣetra
• Citrapathā-nadī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It formally seals the teaching by framing it as a Māhātmya—scriptural praise meant to inspire pilgrimage, devotion, and dharmic conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, with emphasis on the sacred river Citrapathā.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this line; it is a chapter-ending colophon.