Adhyaya 131

Verse 1

श्रीदेव्युवाच । यदेतद्भवता प्रोक्तं नालेश्वरमिति श्रुतम् । ध्रुवेश्वरेति तल्लिंगं कथं वै संबभूव ह

శ్రీదేవి పలికింది—మీరు చెప్పినది ‘నాలేశ్వర’ అని వినబడుతోంది. ఆ లింగం ‘ధ్రువేశ్వర’ అని ఎలా ప్రసిద్ధి చెందింది?

Verse 2

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि ध्रुवेश्वरमहोदयम् । यच्छ्रुत्वा मानवो देवि मुच्यते भवबंधनात्

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే దేవీ, వినుము; ధ్రువేశ్వరుని మహిమను నేను వివరించెదను. దానిని విన్న మనుష్యుడు, హే దేవీ, భవబంధనమునుండి విముక్తుడగును.

Verse 3

उत्तानपादनृपतेः पुत्रोऽभूद्ध्रुवसंज्ञितः । महात्मा ज्ञानसंपन्नः सर्वज्ञः प्रियदर्शनः

ఉత్తానపాద రాజునకు ధ్రువనామక కుమారుడు జన్మించెను—మహాత్ముడు, జ్ఞానసంపన్నుడు, సర్వజ్ఞుడు, ప్రియదర్శనుడు.

Verse 4

स कदाचित्समासाद्य प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम् । तताप विपुलं देवि तपः परमदारुणम्

ఒకసారి అతడు ఉత్తమమైన ప్రభాస క్షేత్రమును చేరి, హే దేవీ, అత్యంత దారుణమైన విస్తార తపస్సు చేసెను.

Verse 5

दिव्यं वर्षसहस्रं तु प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम् । संपूजयति सद्भक्त्या स्तौति स्तोत्रैः पृथग्विधैः

దివ్యమైన వెయ్యి సంవత్సరములు మహేశ్వరుని ప్రతిష్ఠించి, సద్భక్తితో పూజించెను; నానావిధ స్తోత్రములతో స్తుతించెను.

Verse 6

तत्स्तोत्रं ते प्रवक्ष्यामि येनाहं तुष्टिमागतः

ఆ స్తోత్రమును నీకు నేను చెప్పెదను; దానివలననే నేను ప్రసన్నుడనయ్యాను.

Verse 7

ध्रुव उवाच । कैलासतुंगशिखरं प्रविकम्प्यमानं कैलासशृंगसदृशेन दशाननेन । यः पादपद्मपरिपीडनया दधार तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

ధ్రువుడు పలికెను—పర్వతశిఖరసమానుడైన దశాననుడు కైలాసపు ఉన్నత శిఖరాన్ని కంపింపజేసినప్పుడు, తన పద్మపాదపు ఒత్తిడితో దానిని నిలిపి ధరించిన ఆ శరణదాత శంకరుని నేను శరణు వేడుకొందును।

Verse 8

येनासुराश्चापि दनोश्च पुत्रा विद्याधरोरगगणैश्च वृताः समग्राः । संयोजिता न तु फलं फलमूलमुक्तास्तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

దనుపుత్రులైన అసురులు, విద్యాధరులు మరియు నాగగణాల సమస్త సమూహాలతో కూడి, యేనిచేత నియమశాసనంలో ఏకీకృతులయ్యారో; కాని ఫలమూల (కామన) త్యాగం లేక ఫలబంధం నుండి విముక్తి పొందలేకపోయారో—ఆ శరణదాత శంకరుని నేను శరణు వేడుకొందును।

Verse 9

यस्याखिलं जगदिदं वशवर्ति नित्यं योऽष्टाभिरेव तनुभिर्भुवनानि भुंक्ते । यत्कारणं परमकारणकारणानां तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

యావత్ జగత్తు నిత్యం యేనియొక్క వశంలో నిలిచియున్నదో; అష్టమూర్తులైన తన రూపాలతో లోకాలను వ్యాపించి పాలించి నియంత్రించునో; కారణములకూ పరమకారణమైనవాడో—ఆ శరణదాత శంకరుని నేను శరణు వేడుకొందును।

Verse 10

यः सव्यपाणिकमलाग्रनखेन देवस्तत्पंचमं च सहसैव पुरातिरुष्टः । ब्राह्मं शिरस्तरुणपद्मनिभं चकर्त तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

ఆ దేవుడు ఒకసారి కోపించి, ఎడమచేతి పద్మసమాన నఖాగ్రంతో ఆ ‘పంచమ’—తాజా పద్మసదృశమైన బ్రహ్మశిరస్సును—క్షణములోనే ఛేదించినాడు; ఆ శరణదాత శంకరుని నేను శరణు వేడుకొందును।

Verse 11

यस्य प्रणम्य चरणौ वरदस्य भक्त्या श्रुत्वा च वाग्भिरमलाभिरतंद्रिताभिः । दीप्तस्तमांसि नुदति स्वकरैर्विवस्वांस्तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

వరదాతయైన ఆయన పాదములను భక్తితో నమస్కరించి, నిర్మలమైన అలసటలేని వాక్యాలతో స్తుతిని వినిపించినప్పుడు, ఆయన ప్రకాశవంతుడై సూర్యుడు తన కిరణాలతో చీకటిని తొలగించునట్లు తమస్సును తొలగించును—ఆ శరణదాత శంకరుని నేను శరణు వేడుకొందును।

Verse 12

यः पठेत्स्तवमिदं रुचिरार्थं मानवो ध्रुवकृतं नियतात्मा । विप्रसंसदि सदा शुचिसिद्धः स प्रयाति शिवलोकमनादिम्

నియతాత్ముడై ధ్రువుడు రచించిన ఈ రుచిరార్థ స్తవాన్ని పఠించే మనవుడు, విప్రసభలో నిత్యం శుచిగా సిద్ధుడై, అనాది శివలోకాన్ని పొందుతాడు।

Verse 13

तस्यैवं स्तुवतो देवि तुष्टोऽहं भावितात्मनः । पूर्णे वर्षसहस्रांते ध्रुवस्याह महात्मनः

దేవీ, ఆ భావితాత్ముడు ఈ విధంగా స్తుతించగా నేను సంతుష్టుడనయ్యాను. పూర్తిగా వెయ్యేళ్లు గడిచిన తరువాత మహాత్మ ధ్రువునితో నేను మాటలాడాను।

Verse 14

पुत्र तुष्टोऽस्मि भद्रं ते जातस्त्वं निर्मलोऽधुना । दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मां विगतज्वरः

పుత్రా, నేను సంతుష్టుడను—నీకు మంగళం కలుగుగాక. నీవు ఇప్పుడు నిర్మలుడవయ్యావు. నీకు దివ్యదృష్టిని ఇస్తున్నాను; జ్వరదుఃఖం విడిచి నన్ను చూడు।

Verse 15

यच्च ते मनसा किञ्चित्कांक्षितं फलमुत्तमम् । तत्सर्वं ते प्रदास्यामि ब्रूहि शीघ्रं ममाग्रतः

నీ మనసులో ఏ ఉత్తమ ఫలమో వరమో కోరుకున్నావో, అది అంతా నేను నీకు ప్రసాదిస్తాను; నా సమక్షంలో త్వరగా చెప్పు।

Verse 16

ब्राह्म्यं वा वैष्णवं शाक्रं पदमन्यत्सुदुर्लभम् । ददामि नात्र संदेहो भक्त्या संप्रीणितस्तव

బ్రహ్మపదమో, వైష్ణవపదమో, శాక్రపదమో, లేదా మరేదైనా అత్యంత దుర్లభమైన స్థితియో—నీ భక్తితో సంతుష్టుడనై నేను ఇస్తాను; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 17

ध्रुव उवाच । ब्राह्म्यं वैष्णवं माहेन्द्रं पदमावृत्तिलक्षणम् । विदितं मम तत्सर्वं मनसाऽपि न कामये

ధ్రువుడు పలికెను— బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేంద్ర (ఇంద్ర) లోకములు పునరావర్తన (పునర్జన్మ) లక్షణములు గలవి; అవన్నీ నాకు తెలిసినవే, మనసులోనైనా నేను వాటిని కోరను।

Verse 18

यदि तुष्टोऽसि मे देव भक्तिं देहि सुनिर्मलाम् । अस्मिंल्लिंगे सदा वासं कुरु देव वृषध्वज

హే దేవా, నీవు నాపై ప్రసన్నుడవైతే నాకు అత్యంత నిర్మలమైన భక్తిని ప్రసాదించు. ఓ వృషధ్వజ దేవా, ఈ లింగంలో నిత్యము నివసించు।

Verse 19

ईश्वर उवाच । इति यत्प्रार्थितं सर्वं तद्दत्तं सर्वमेव हि । स्थानं च तस्य तद्ध्रौव्यं तद्विष्णोः परमं पदम्

ఈశ్వరుడు పలికెను— ఇలా ప్రార్థించబడినదంతా నిజముగా సంపూర్ణంగా దత్తమైంది. అతని ఆ స్థిరస్థానం ‘ధ్రౌవ్య’యే విష్ణువు యొక్క పరమపదము.

Verse 20

श्रावणस्य त्वमावास्यां यस्तल्लिंगं प्रपूजयेत् । आश्वयुक्पौर्णमास्यां वा सोऽश्वमेधफलं लभेत्

శ్రావణ అమావాస్యనాడు ఎవడు ఆ లింగాన్ని విధిగా పూజించునో, లేదా ఆశ్వయుజ పౌర్ణమినాడు—అతడు అశ్వమేధ యాగఫలాన్ని పొందును।

Verse 21

अपुत्रो लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम् । रूपवान्सुभगो भोगी सर्वशास्त्रविशारदः । हंसयुक्तविमानेन रुद्रलोके महीयते

సంతానం లేనివాడు కుమారుని పొందును, ధనాన్ని కోరువాడు ధనాన్ని పొందును. అతడు రూపవంతుడు, సుభాగ్యుడు, భోగసుఖసంపన్నుడు, సమస్త శాస్త్రాలలో నిపుణుడు అవును; హంసయుక్త విమానమున రుద్రలోకంలో మహిమ పొందును।

Verse 22

असुरसुरगणानां पूजितस्य ध्रुवस्य कथयति कमनीयां कीर्तिमेतां शृणोति । सकलसुखनिधानरुद्रलोकं सुशांतः सुरगणदनुनाथैरर्चितं यात्यनंतम्

అసురసురగణములచే పూజింపబడిన ధ్రువుని ఈ మనోహర కీర్తిని ఎవడు చెప్పునో లేదా భక్తితో వినునో, వాడు అంతఃశాంతిని పొందీ, సమస్త సుఖనిధియైన, దేవదానవాధిపతులచే అర్చింపబడిన అనంత రుద్రలోకమును చేరును।

Verse 131

इति श्रीस्कांदे महापुराण एका शीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ध्रुवेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकत्रिंशदुत्तरशततमो ऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణమునందలి ఏకాశీతి సహస్ర శ్లోకసంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండములో, ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్య భాగములో ‘ధ్రువేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అను నామముగల నూట ముప్పై ఒకటవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।