Adhyaya 128
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 128

Adhyaya 128

ఈశ్వరుడు దేవికి ప్రభాసక్షేత్రంలో ఉన్న ‘సాగరాదిత్య’ అనే విశిష్ట సూర్యప్రతిమా-స్థల మహాత్మ్యాన్ని ఉపదేశిస్తాడు. భైరవేశుని పడమర వైపు, దక్షిణ/ఆగ్నేయ దిశలో కామేశుని సమీపంలో వంటి దిక్సూచనలతో ఆ క్షేత్రస్థానం నిర్దిష్టమవుతుంది. పురాణప్రసిద్ధుడైన రాజు సాగరుడు అక్కడ సూర్యారాధన చేసినట్టు చెప్పి, రాజపరంపర ఆధారంగా స్థల ప్రామాణ్యాన్ని స్థాపిస్తారు; సముద్ర విస్తృతి మరియు ‘సాగర’ నామసంబంధం ఈ స్థలానికి పురాణ-చారిత్రక ప్రతిష్ఠను ఇస్తాయి. తదుపరి మాఘ శుక్లపక్ష వ్రతవిధానం—నియమసంయమం, షష్ఠినాడు ఉపవాసం, దేవత సమీపంలో శయనం, సప్తమినాడు ప్రాతఃకాలంలో లేచి భక్తితో పూజ, దానంలో కపటంలేక బ్రాహ్మణభోజనం చేయించడం—అని చెప్పబడుతుంది. సూర్యుడు త్రిలోకాధారం, పరమదైవతత్త్వమని ప్రకటించి, ఋతువులనుబట్టి సూర్యుని వర్ణ-రూప ధ్యానాన్ని కూడా బోధిస్తారు. చివరగా సహస్రనామాలకు బదులుగా 21 గుహ్య/శుద్ధ నామాలతో కూడిన సంక్షిప్త స్తవం ఉపదేశించబడుతుంది; ఉదయం, సంధ్య వేళ జపిస్తే పాపవిమోచనం, ఐశ్వర్యం, సూర్యలోకప్రాప్తి కలుగుతాయని ఫలశ్రుతి. ఈ మహాత్మ్య శ్రవణం దుఃఖనివారణం, మహాపాపనాశనం చేస్తుందని ఉపసంహారం।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि सागरादित्यमुत्तमम् । भैरवेशात्पश्चिमतो रुद्रान्मृत्युञ्जयात्तथा

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాదేవీ! ఆపై ఉత్తమమైన సాగరాదిత్యుని దర్శనార్థం వెళ్ళవలెను; అది భైరవేశునికి పడమటగా, అలాగే రుద్ర మృత్యుంజయునికి కూడా పడమటగా ఉంది।

Verse 2

कामेशाद्दक्षिणाग्नेये नातिदूरे व्यवस्थितम् । सर्व रोगप्रशमनं दारिद्र्यौघविघातकम् । प्रतिष्ठितं महादेवि सगरेण महात्मना

కామేశునికి దక్షిణ-ఆగ్నేయ దిశలో, ఎక్కువ దూరం కాకుండా, ఆ పుణ్యస్థలం ఉంది; అది సమస్త రోగాలను శమింపజేసి, దారిద్ర్య ప్రవాహాన్ని ఛేదిస్తుంది. హే మహాదేవీ! మహాత్ముడు సగరుడు దానిని ప్రతిష్ఠించాడు।

Verse 3

षष्टिपुत्रसहस्राणि यः प्रापारातिसूदनः । सूर्यं तत्र समाराध्य सगरः पृथिवीपतिः

హే అరాతిసూదనా! భూపతి సగరుడు అక్కడ సూర్యుని సమ్యకారాధన చేసి అరవై వేల మంది కుమారులను పొందెను।

Verse 4

य एष सागरो देवि योजनायतविस्तरः । आयतोऽशीतिसाहस्रं योजनानां प्रकीर्तितः

హే దేవి, ఈ సాగరం యోజనమాన విస్తారముగా మహత్తరము; దీని ఆయతము ఎనభై సహస్ర యోజనములని ప్రఖ్యాతము।

Verse 5

अस्मिन्मन्वन्तरे क्षिप्तः सागरैश्च चतुर्दिशम् । तस्येदं कीर्तितं देवि नाम सागरसंज्ञितम्

హే దేవి, ఈ మన్వంతరంలో అతడు నాలుగు దిశలలో సాగరములచే క్షిప్తుడై విస్తరించెను; అందువల్ల ఈ స్థలం ‘సాగర’ అనే నామంతో కీర్తింపబడుతుంది.

Verse 6

यस्याद्यापीह गायन्ति पुराणे प्रथितं यशः । तेनायं स्थापितो देवो भास्करो वारितस्करः

పురాణప్రసిద్ధమైన యశస్సు గలవాని కీర్తిని నేటికీ ఇక్కడ జనులు పాడుతారు; అతడే దొంగలను నిరోధించే ఈ భాస్కరదేవుని ప్రతిష్ఠించాడు.

Verse 7

तं दृष्ट्वा न जडो नान्धो न दरिद्रो न दुःखितः । न चैवेष्टवियोगी स्यान्न रोगी नैव पापकृत्

ఆయన దర్శనముచేత మనిషి జడబుద్ధి గానీ అంధుడు గానీ దరిద్రుడు గానీ దుఃఖితుడు గానీ కాడు; ఇష్టవియోగం కలగదు, రోగి కాడు, పాపకర్త కూడా కాడు.

Verse 8

माघे मासि महादेवि सिते पक्षे जितेन्द्रियः । षष्ठ्यामुपोषितो भूत्वा रात्रौ तस्याग्रतः स्वपेत्

హే మహాదేవి, మాఘమాస శుక్లపక్షంలో ఇంద్రియజయుడై షష్ఠీ తిథిన ఉపవాసముండి, రాత్రి ఆయన (భాస్కరుని) సమక్షంలో శయనించాలి.

Verse 9

विबुद्धस्त्वथ सप्तम्यां भक्त्या भानुं समर्चयेत् । ब्राह्मणान्भोजयेद्भक्त्या वित्तशाठ्यं विवर्जयेत्

అనంతరం సప్తమి తిథినాడు ప్రాతఃకాలంలో లేచి భక్తితో భాను (సూర్యుడు)ను సమర్చించాలి. అలాగే భక్తితో బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టి, ధన విషయంలో మోసం మరియు కృపణతను విడిచిపెట్టాలి.

Verse 10

सुतप्तेनेह तपसा यज्ञैर्वा बहुदक्षिणैः । तां गतिं न नरा यान्ति यां गताः सूर्यमाश्रिताः

ఇక్కడ ఘోర తపస్సు చేసినా, లేదా విస్తార దక్షిణలతో యజ్ఞాలు చేసినా, మనుష్యులు ఆ గతిని పొందరు; సూర్యుని శరణు పొందినవారు పొందే గతి అది.

Verse 11

भक्त्या तु पुरुषैः पूजा कृता दूर्वांकुरैरपि । भानुर्ददाति हि फलं सर्वयज्ञैः सुदुर्लभम्

మనుష్యులు కేవలం దూర్వా గడ్డి మొలకలతోనైనా భక్తితో పూజ చేస్తే, భాను సమస్త యజ్ఞాల ద్వారానూ అత్యంత దుర్లభమైన ఫలాన్ని నిశ్చయంగా ప్రసాదిస్తాడు.

Verse 12

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सूर्यमेवाभिपूजयेत् । जनकादयो यथा सिद्धिं गता भानुं प्रपूज्य च

కాబట్టి సమస్త ప్రయత్నంతో సూర్యునినే విశేషంగా పూజించాలి; జనకాది మహానుభావులు భానును విధివిధానంగా పూజించి సిద్ధిని పొందినట్లే.

Verse 13

सर्वात्मा सर्वलोकेशो देवदेवः प्रजापतिः । सूर्य एव त्रिलोकस्य मूलं परमदैवतम्

సూర్యుడే సమస్తాత్మ, సమస్త లోకేశ్వరుడు, దేవదేవుడు, ప్రజాపతి. ఆయనే త్రిలోకముల మూలము మరియు పరమ దైవము.

Verse 14

वसन्ते कपिलः सूर्यो ग्रीष्मे काञ्चनसप्रभः । श्वेतवर्णश्च वर्षासु पांडुः शरदि भास्करः

వసంతంలో సూర్యుడు కపిలవర్ణుడై, గ్రీష్మంలో కాంచనప్రభతో ప్రకాశిస్తాడు. వర్షాకాలంలో శ్వేతవర్ణంగా, శరదృతువులో భాస్కరుడు పాండుప్రభతో దర్శనమిస్తాడు।

Verse 15

हेमन्ते ताम्रवर्णस्तु शिशिरे लोहितो रविः । एवं वर्णविशेषेण ध्यायेत्सूर्यं यथाक्रमम्

హేమంతంలో సూర్యుని తామ్రవర్ణుడిగా, శిశిరంలో రవిని లోహితవర్ణుడిగా ధ్యానించాలి. ఈ విధంగా ఋతుక్రమానుసారం ప్రత్యేక వర్ణరూపాలతో సూర్యుని ధ్యానించాలి।

Verse 16

पूजयित्वा विधानेन यतात्मा संयतेन्द्रियः । पठेन्नामसहस्रं तु सर्वपातकनाशनम्

విధివిధానాలతో పూజ చేసి, ఆత్మసంయమంతో ఇంద్రియనిగ్రహం కలిగి, సమస్త పాతకాలను నశింపజేసే నామసహస్రాన్ని పఠించాలి।

Verse 17

देव्युवाच । नाम्नां सहस्रं मे ब्रूहि प्रसादाञ्छंकर प्रभो । तुल्यं नामसहस्रस्य किमप्यन्यत्प्रकीर्तय

దేవి పలికింది— ఓ ప్రభూ శంకరా, కృపచేసి నాకు నామసహస్రాన్ని చెప్పండి. అలాగే నామసహస్రానికి సమాన ఫలమిచ్చే మరొక ఉపాయమేదైనా ప్రకటించండి।

Verse 18

ईश्वर उवाच । अलं नामसहस्रेण पठस्वैवं शुभं स्तवम् । यानि गुह्यानि नामानि पवित्राणि शुभानि च । तानि ते कीर्तयिष्यामि प्रयत्नादवधारय

ఈశ్వరుడు పలికాడు— నామసహస్రం చాలును; దాని బదులు ఈ శుభస్తవాన్ని పఠించు. గూఢమైనవి, పవిత్రమైనవి, మంగళమైనవి అయిన నామాలను నేను నీకు ప్రకటిస్తాను; నీవు శ్రద్ధతో జాగ్రత్తగా గ్రహించు।

Verse 19

विकर्तनो विवस्वांश्च मार्तण्डो भास्करो रविः । लोकप्रकाशकः श्रीमांल्लोकचक्षुर्ग्रहेश्वरः

వికర్తనుడు, వివస్వాన్, మార్తాండుడు, భాస్కరుడు, రవి—ఆయనే లోకాలను ప్రకాశింపజేసేవాడు, శ్రీమంతుడు, జగత్తు నేత్రం, గ్రహాధిపతి।

Verse 20

लोकसाक्षी त्रिलोकेशः कर्त्ता हर्त्ता तमिस्रहा । तपनस्तापनश्चैव शुचिः सप्ताश्ववाहनः

ఆయన లోకసాక్షి, త్రిలోకేశుడు, కర్తా హర్తా, తమస్సును హరించేవాడు; తపనుడు తాపనుడు, శుచి, సప్తాశ్వవాహనుడు।

Verse 21

गभस्तिहस्तो ब्रह्मा च सर्वदेवनमस्कृतः । एकविंशतिरित्येष स्तव इष्टो महात्मनः

గభస్తిహస్తుడు, బ్రహ్మా, మరియు సర్వదేవనమస్కృతుడు—ఇలా ఈ స్తవం ఇరవై ఒక (నామాల)తో కూడి మహాత్మునికి ప్రియమైనది।

Verse 22

शरीरारोग्यदश्चैव धनवृद्धियशस्करः । स्तवराज इति ख्यातस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः

ఇది శరీరారోగ్యాన్ని ప్రసాదిస్తుంది, ధనవృద్ధి మరియు యశస్సును కలిగిస్తుంది. ‘స్తవరాజ’మని ప్రసిద్ధి, త్రిలోకమందు విశ్రుతం।

Verse 23

यश्चानेन महादेवि द्वे संध्येऽस्तमनोदये । स्तौत्यर्कं प्रयतो भूत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते । सर्वकामसमृद्धात्मा सूर्यलोकं स गच्छति

హే మహాదేవీ! ఎవడు ఈ స్తవంతో అస్తమయం మరియు ఉదయం అనే రెండు సంధ్యాసమయాలలో నియమంతో సూర్యుని స్తుతిస్తాడో, అతడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు; సర్వకామసమృద్ధుడై సూర్యలోకానికి చేరుతాడు।

Verse 24

इत्येवं कथितं देवि माहात्म्यं सागरार्कजम् । श्रुतं दुःखौघशमनं महापातकनाशनम्

ఓ దేవీ, ఈ విధంగా సాగరార్క మహాత్మ్యం ప్రకటించబడింది. దీన్ని వినడం దుఃఖప్రవాహాన్ని శమింపజేసి మహాపాతకాలను నశింపజేస్తుంది.

Verse 128

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सागरादित्यमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टाविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీస్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, ఏడవ ప్రభాసఖండంలో, మొదటి ప్రభాసక్షేత్ర-మహాత్మ్యంలో ‘సాగరాదిత్య మహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే నూట ఇరవై ఎనిమిదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.