Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

इन्द्रस्य जयमिच्छन्त्या शंभुराराधितस्तया । ततस्तुष्टो महादेवस्तामुवाच शुभेक्षणाम्

Transliteration

indrasya jayamicchantyā śaṃbhurārādhitastayā | tatastuṣṭo mahādevastāmuvāca śubhekṣaṇām

Translation

ఇంద్రుని విజయాన్ని కోరుతూ ఆమె శంభువును ఆరాధించింది. దానితో ప్రసన్నుడైన మహాదేవుడు ఆ శుభనేత్రి స్త్రీతో ఇలా పలికెను.

Word by Word

• इन्द्रस्य: of Indra
• इन्द्रस्य: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन — Masculine, Genitive (6th), Singular

• जयम्: victory
• जयम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: जय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Masculine, Accusative, Singular

• इच्छन्त्या: by (her) desiring
• इच्छन्त्या: Karana/Hetu (Agent/Means)
• Type: Adjective
• Root: इष्/इच्छ् (धातु) → इच्छन्ती (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकर्तरि कृदन्त (शतृ), स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — Present active participle, Feminine, Instrumental, Singular

• शंभुः: Śambhu (Śiva)
• शंभुः: Karta (Subject in passive construction)
• Type: Noun
• Root: शंभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular

• आराधितः: was worshipped
• आराधितः: Kriya (Passive predicate)
• Type: Adjective
• Root: आ + राध् (धातु) → आराधित (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Past passive participle, Masculine, Nominative, Singular

• तया: by her
• तया: Karana/Hetu (Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — Pronoun, Feminine, Instrumental, Singular

• ततः: thereupon
• ततः: Sambandha (Sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (तस्मात्-अर्थे) — indeclinable ‘thereupon/then’

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Karta (Predicate)
• Type: Adjective
• Root: तुष् (धातु) → तुष्ट (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Past participle, Masculine, Nominative, Singular

• महादेवः: Mahādeva
• महादेवः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: महा + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular; समासः कर्मधारय (महान् देवः)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Pronoun, Feminine, Accusative, Singular

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन — Perfect, 3rd person, Singular

• शुभेक्षणाम्: the fair-eyed (woman)
• शुभेक्षणाम्: Visheshana (Qualifier of ‘ताम्’)
• Type: Adjective
• Root: शुभ + ईक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Feminine, Accusative, Singular; समासः कर्मधारय (शुभम् ईक्षणं यस्याः सा)

Speaker

Īśvara (Śiva) (narration continues; verse reports Indrāṇī’s worship)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A fair-eyed devout lady performs Śiva-ārādhana in Prabhāsa; Mahādeva, pleased, turns toward her to speak a boon, with a sacred coastal-kṣetra ambience.

Characters & Entities

• Indra
• Indrāṇī (Paulomī)
• Śambhu (Śiva)
• Mahādeva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Bhakti transforms fear into divine support; sincere worship draws Mahādeva’s gracious response.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra as the devotional setting connected to Paulomīśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

Ārādhana (devotional worship) of Śambhu for victory and protection.