Adhyaya 123

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि रावणेश्वरमुत्तमम् । तस्माद्दक्षिणनैरृत्ये धनुषां षोडशे स्थितम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—తదనంతరం, ఓ మహాదేవీ, ఉత్తమ రావణేశ్వర దర్శనార్థం వెళ్లవలెను. అది పూర్వస్థానము నుండి దక్షిణ-నైరృతి దిశలో పదహారు ధనుస్సుల దూరమున ఉన్నది.

Verse 2

प्रतिष्ठितं दशास्येन सर्वपातकनाशनम् । पौलस्त्यो रावणो देवि राक्षसस्तु सुदारुणः

ఓ దేవీ, ఆ ప్రతిష్ఠను దశాస్యుడు (రావణుడు) సమస్త పాపనాశకముగా స్థాపించెను. పౌలస్త్య వంశజుడైన రావణుడు నిజముగా అత్యంత ఉగ్రుడైన భయంకర రాక్షసుడు.

Verse 3

त्रैलोक्यविजयाकाङ्क्षी पुष्पकेण चचार ह । कस्यचित्त्वथ कालस्य विमानं तस्य पुष्पकम्

త్రిలోక విజయం కోరుతూ అతడు పుష్పకమున విహరించెను. మరొక సమయంలో అదే పుష్పకము అతనికి విమానముగా, దివ్యవాహనముగా నిలిచెను.

Verse 4

व्रजद्वै व्योममार्गेण निश्चलं सहसाऽभवत् । स्तंभितं पुष्पकं दृष्ट्वा रावणो विस्मयान्वितः

ఆకాశమార్గమున సాగుచుండగా అది అకస్మాత్తుగా నిశ్చలమైంది. స్థంభింపబడిన పుష్పకమును చూచి రావణుడు విస్మయముతో నిండెను.

Verse 5

प्रहस्तं प्रेषयामास किमिदं व्रज मेदिनीम् । अहताऽस्य गतिर्यस्मात्त्रैलोक्ये सचराचरे

అతడు ప్రహస్తుని పంపెను—“ఇది ఏమిటి? భూమికి వెళ్లి చూడు.” ఎందుకంటే చరాచర సమేతమైన త్రిలోకములో దీని గతి ఎప్పుడూ అడ్డుపడలేదు.

Verse 6

तत्कस्मान्निश्चलं जातं विमानं पुष्पकं मम । अथाऽसौ सत्वरो देवि जगाम वसुधातले

“అయితే నా పుష్పక విమానం ఎందుకు నిశ్చలమైంది?” అని ఆలోచించి; ఆపై, ఓ దేవీ, అతడు వేగంగా భూమితలానికి దిగిపోయెను.

Verse 7

अपश्यद्देवदेवेशं श्रीसोमेशं महाप्रभम् । स्तूयमानं सुरगणैः शतशोऽथ सहस्रशः

అతడు దేవదేవేశుడు, శ్రీ సోమేశుడు—మహాప్రభ—ను దర్శించెను; దేవగణములు వందలుగా, వేలలుగా ఆయనను స్తుతించుచుండిరి.

Verse 8

तं दृष्ट्वा राक्षसे न्द्राय तत्सर्वं विस्तरात्प्रिये । प्रहस्तः कथयामास यद्दृष्टं क्षेत्रमध्यतः

అది చూచి, ఓ ప్రియే, ప్రహస్తుడు రాక్షసేంద్రునికి విస్తారంగా అన్నీ వివరించెను—పవిత్ర క్షేత్రమధ్యంలో తాను చూచినదంతా.

Verse 9

प्रहस्त उवाच । राक्षसेश महाबाहो शिवक्षेत्रं निजं प्रभो । प्रभासेति समाख्यातं गणगन्धर्वसेवितम्

ప్రహస్తుడు పలికెను—హే రాక్షసేశ, మహాబాహు ప్రభో! ఇది శివుని స్వకీయ పవిత్ర క్షేత్రము. ఇది ‘ప్రభాస’ అని ప్రసిద్ధి, గణగంధర్వులు సేవించుచున్నారు.

Verse 10

तत्र सोमेश्वरो देवः स्वयं तिष्ठति शङ्करः । अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च दंतोलूखलिभिस्तथा । ऋषिभिर्वालखिल्यैश्च पूज्यमानः समंततः

అక్కడ దేవుడు సోమేశ్వరుడు—స్వయంగా శంకరుడే—ప్రత్యక్షంగా నిలిచియున్నాడు. చుట్టూరా జలాహారులు, వాయుభక్షులు, దంతోలూఖలులు మరియు వాలఖిల్య ఋషులు ఆయనను పూజించుచున్నారు.

Verse 11

प्रभावात्तस्य देवस्य नेदं गच्छति पुष्पकम् । न स प्रालंघ्यते देवो ह्यलंघ्यो यः सुरासुरैः

ఆ దేవుని ప్రభావముచేత ఈ పుష్పకం ముందుకు సాగదు. ఆ దేవుడు అతిక్రమింపబడడు; దేవాసురులకైనా అల్లంఘ్యుడై అజేయుడై ఉన్నాడు.

Verse 12

ईश्वर उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनः । अवतीर्य धरापृष्ठं सोमेशं समपश्यत

ఈశ్వరుడు పలికెను: ఆ మాటలు విని ఆశ్చర్యంతో విప్పారిన కన్నులతో అతడు భూమి మీదికి దిగివచ్చి సోమేశుని (సోమేశ్వరుని) దర్శించాడు.

Verse 13

पूजयामास देवेशि भक्त्या परमया युतः । रत्नैर्बहुविधैर्वस्त्रैर्गन्धपुष्पानुलेपनैः

ఓ దేవేశీ! పరమభక్తితో యుక్తుడై అతడు నానావిధ రత్నాలు, వస్త్రాలు, సుగంధాలు, పుష్పాలు, అనులేపనాలతో ప్రభువును పూజించాడు.

Verse 14

अथ पौरजना दृष्ट्वा रावणं राक्षसेश्वरम् । सर्वदिक्षु वरारोहे भयाद्भीताः प्रदुद्रुवुः

అప్పుడు, ఓ వరారోహే! పట్టణ ప్రజలు రాక్షసేశ్వరుడైన రావణుని చూచి భయంతో వణికిపోతూ అన్ని దిక్కులకూ పరుగెత్తారు.

Verse 15

शून्यं समभवत्सर्वं तत्र देवो व्यवस्थितः । एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी

అక్కడ అంతా శూన్యమైపోయెను, అయితే దేవుడు అక్కడే స్థితుడై ఉన్నాడు. అదే సమయంలో ఒక అశరీరవాణి పలికింది.

Verse 16

दशग्रीव महाबाहो अयने चोत्तरे तथा । यात्राकाले तु देवस्य सर्वपापप्रणाशने

హే దశగ్రీవ మహాబాహో! విశేషంగా ఉత్తరాయణంలోను, అలాగే దేవుని యాత్రా-ఉత్సవకాలంలోను—సర్వపాపనాశకమైన ఆ సమయంలో—…

Verse 17

दूरतः समनुप्राप्ता भूरिलोका द्विजातयः । राक्षसानां भयाद्भीताः प्रयांति हि दिशो दश

దూరదూరాల నుంచి అనేక మంది, ముఖ్యంగా ద్విజులు, వచ్చారు; కానీ రాక్షసుల భయంతో భీతులై వారు నిజంగా పది దిశల వైపు వెళ్లిపోతున్నారు।

Verse 18

भयान्मा त्वं राक्षसेन्द्र यात्राविघ्नकरो भव । बाल्ये वयसि यत्पापं वार्द्धक्ये यौवनेऽपि च । तत्सर्वं क्षालयेन्मर्त्यो दृष्ट्वा सोमेश्वरं प्रभुम्

కాబట్టి హే రాక్షసేంద్రా! భయంతో యాత్రకు విఘ్నం కలిగించకు. బాల్యంలో, యౌవనంలో, వృద్ధాప్యంలో మనిషి చేసిన ఏ పాపమైనా, ప్రభు సోమేశ్వరుని దర్శనంతో అంతా కడుగబడుతుంది।

Verse 19

ततोऽसौ राक्षसेन्द्रस्तु गत्वैकान्ते सुगह्वरे । लिंगं च स्थापयामास भक्त्या परमया युतः

అప్పుడు ఆ రాక్షసేంద్రుడు ఏకాంతమైన శ్రేష్ఠ గుహాగర్భానికి వెళ్లి, పరమభక్తితో అక్కడ ఒక లింగాన్ని స్థాపించాడు।

Verse 20

ततस्तन्निरतो भूत्वा सर्वैस्तै राक्षसेश्वरः । पूजयामास देवेशि उपवासपरायणः

ఆ తరువాత ఆ పూజలో పూర్తిగా నిమగ్నుడై, హే దేవేశీ, ఆ రాక్షసేశ్వరుడు ఉపవాసపరాయణుడై ఆరాధన చేశాడు।

Verse 21

चकार पुरतस्तस्य गीतवाद्येन जागरम् । ततोऽर्धरात्रसमये वागुवाचाशरीरिणी

అతడు ఆయన సమక్షంలో గానవాద్యాలతో జాగరణం చేశాడు. ఆపై అర్ధరాత్రి సమయంలో మళ్లీ ఒక అశరీర వాణి పలికింది.

Verse 22

दशग्रीव महाबाहो परितुष्टोऽस्मि तेऽनघ । मम प्रसादात्त्रैलोक्यं वशगं ते भविष्यति । अत्र संनिहितो नित्यं स्थास्याम्यहमसंशयम्

హే దశగ్రీవా, మహాబాహో, నిర్దోషుడా! నేను నీపై సంతోషించాను. నా ప్రసాదంతో త్రిలోకం నీ వశమవుతుంది. ఇంకా నేను ఇక్కడ నిత్యం సన్నిహితుడనై నిస్సందేహంగా నిలిచివుంటాను.

Verse 23

ये चैतत्पूजयिष्यंति लिंगं भक्तियुता नराः । अजेयास्ते भविष्यंति शत्रूणां राक्षसेश्वर

హే రాక్షసేశ్వరా! భక్తితో ఈ లింగాన్ని పూజించే మనుష్యులు శత్రువులచే అజేయులవుతారు.

Verse 24

यास्यंति परमां सिद्धिं मत्प्रसादादसंशयम् । एवमुक्त्वा वरारोहे विरराम वृषध्वजः

వారు నా ప్రసాదంతో నిస్సందేహంగా పరమ సిద్ధిని పొందుతారు. ఇలా చెప్పి, హే వరారోహే, వృషధ్వజుడు (శివుడు) మౌనమయ్యాడు.

Verse 25

रावणोऽपि स संतुष्टो भूयोभूयो महेश्वरम् । पूजयित्वा च तल्लिंगं समारुह्य च पुष्पकम् । त्रैलोक्यविजयाकांक्षी इष्टं देशं जगाम ह

రావణుడు కూడా సంతోషించి మళ్లీ మళ్లీ మహేశ్వరుని మరియు ఆ లింగాన్ని పూజించాడు. ఆపై పుష్పక విమానాన్ని అధిరోహించి త్రిలోకవిజయాకాంక్షతో తన ఇష్టదేశానికి వెళ్లిపోయాడు.

Verse 123

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये रावणेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयोर्विशत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కందమహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలోని ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘రావణేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే నామముగల నూట ఇరవైమూడవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।