Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि रामेश्वरमनुत्तमम् । जामदग्न्येन रामेण स्वयं तत्र प्रतिष्ठितम्

Transliteration

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi rāmeśvaramanuttamam | jāmadagnyena rāmeṇa svayaṃ tatra pratiṣṭhitam

Translation

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాదేవీ! ఆపై అనుత్తమమైన రామేశ్వరానికి వెళ్లవలెను; జామదగ్న్య రాముడు స్వయంగా అక్కడ దానిని ప్రతిష్ఠించాడు।

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord)
• ईश्वरः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद (Parasmaipada)

• ततः: then
• ततः: क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
• Form: देश/कालवाचक-अव्यय (adverb: then/from there)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद (Parasmaipada)

• महादेवि: O great goddess
• महादेवि: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: महादेवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)

• रामेश्वरम्: Rāmeśvara
• रामेश्वरम्: कर्म (Karma/Object of गच्छेत्)
• Type: Noun
• Root: राम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• अनुत्तमम्: unsurpassed
• अनुत्तमम्: कर्मविशेषण (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: अनुत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण (qualifier of रामेश्वरम्)

• जामदग्न्येन: by Jāmadagnya (Paraśurāma)
• जामदग्न्येन: करण (Karaṇa/Agent-instrument in passive sense)
• Type: Noun
• Root: जामदग्न्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)

• रामेण: by Rāma
• रामेण: करण (Karaṇa/Instrumental agent)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular); जामदग्न्यस्य अपपद-सम्बन्ध (apposition)

• स्वयम्: personally
• स्वयम्: क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: स्वकर्तृवाचक-अव्यय (emphatic adverb: oneself)

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative sense)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• प्रतिष्ठितम्: established
• प्रतिष्ठितम्: कर्मविशेषण (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: प्र + स्था (धातु) → प्रतिष्ठित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); रामेश्वरम् इत्यस्य विशेषण

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rāmeśvara (Prabhāsa)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva instructs Devī to proceed to a nearby shrine; in the distance a liṅga-temple marked ‘Rāmeśvara’, with Paraśurāma shown as the ancient founder performing pratiṣṭhā.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Mahādevī (Pārvatī)
• Rāmeśvara
• Jāmadagnya Rāma (Paraśurāma)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage to a consecrated liṅga is presented as a direct means to receive Śiva’s grace through sacred geography (sthāna-māhātmya).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rāmeśvara at Prabhāsa-kṣetra, said to have been established by Jāmadagnya Rāma (Paraśurāma).

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse prescribes visiting (gacchet) the Rāmeśvara shrine; no specific dāna/snān/japa is stated here.