Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

ख्यातं कलौ महादेवि युगलिंगं महाप्रभम् । तद्दृष्ट्वा मुच्यते पापैर्दुःखदौर्भाग्यसंभवैः

Transliteration

khyātaṃ kalau mahādevi yugaliṃgaṃ mahāprabham | taddṛṣṭvā mucyate pāpairduḥkhadaurbhāgyasaṃbhavaiḥ

Translation

హే మహాదేవీ, కలియుగంలో ఇది మహాప్రభమైన ‘యుగలింగ’గా ప్రసిద్ధి. దీని దర్శనమాత్రంతోనే దుఃఖం, దౌర్భాగ్యాన్ని కలిగించే పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది.

Word by Word

• ख्यातम्: well-known
• ख्यातम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ख्यात (√ख्यै धातु; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्त-प्रत्यय (past passive participle), ‘प्रसिद्धम्/प्रख्यातम्’

• कलौ: in the Kali age
• कलौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)

• महादेवि: O great goddess
• महादेवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महादेवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; ‘महा + देवी’ कर्मधारय

• युगलिङ्गम्: the paired liṅga
• युगलिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युगलिङ्ग (प्रातिपदिक; युग + लिङ्ग)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (युगस्य लिङ्गम्)

• महाप्रभम्: very splendid
• महाप्रभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महाप्रभ (प्रातिपदिक; महा + प्रभ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण; कर्मधारय

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम; (सन्धि: तत् + दृष्ट्वा = तद्दृष्ट्वा)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया ‘दृष्ट्वा’

• मुच्यते: is freed
• मुच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √मुच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)

• पापैः: from sins
• पापैः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; अपादान/हेतु-भाव (from/by)

• दुःखदौर्भाग्यसंभवैः: arising from suffering and misfortune
• दुःखदौर्भाग्यसंभवैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुःख + दौर्भाग्य + सम्भव (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; विशेषण; समाहार-द्वन्द्व (दुःखं च दौर्भाग्यं च) + ‘सम्भव’ (उत्पन्न)

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Yuga-liṅga (Kali-yuga appellation of the same liṅga)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī

Visual Art Cues

Scene: A radiant liṅga labeled ‘Yuga-liṅga’ shining in a sanctum; pilgrims approach from all walks of life, their burdens symbolically falling away; the atmosphere is luminous and protective.

Characters & Entities

• Mahādevī (Pārvatī)
• Yuga-liṅga
• Kali-yuga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In Kali-yuga, even simple acts like darśana (holy sight) of a powerful liṅga can dissolve sin and its karmic fruits.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, focusing on the ‘Yuga-liṅga’ identified with this liṅga tradition.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana (beholding the liṅga) is presented as efficacious; no further rite is required in this verse.