Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

Devanagari script

प्रातरुत्थाय तत्सर्वं ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयत् । यथा दशरथः स्वप्ने दृष्टस्तेन महात्मना

Transliteration

prātarutthāya tatsarvaṃ brāhmaṇebhyo nyavedayat | yathā daśarathaḥ svapne dṛṣṭastena mahātmanā

Translation

ప్రాతఃకాలంలో లేచి ఆ మహాత్ముడు సమస్త విషయాన్ని బ్రాహ్మణులకు నివేదించాడు—తాను స్వప్నంలో రాజు దశరథుని దర్శించినట్లు।

Word by Word

• प्रातर्: in the morning
• प्रातर्: Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रातर् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (adverb: in the morning)

• उत्थाय: having risen
• उत्थाय: Kriya (Adverbial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद् + स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया; ‘उत्थाय’ = having risen

• तत्: that
• तत्: Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; सर्वनाम-विशेषणम्

• सर्वम्: all (of it)
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; विशेषणम्

• ब्राह्मणेभ्यः: to the Brahmins
• ब्राह्मणेभ्यः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (Dative), बहुवचनम्

• न्यवेदयत्: reported, informed
• न्यवेदयत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + विद् (धातु, ‘to inform’)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• यथा: as
• यथा: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम् (conjunction/adverb: as, in the manner that)

• दशरथः: Daśaratha
• दशरथः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दशरथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

• स्वप्ने: in a dream
• स्वप्ने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वप्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्

• दृष्टः: was seen
• दृष्टः: Karta (Predicate/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

• तेन: by him
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्

• महात्मना: by the great-souled one
• महात्मना: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: महा + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्; कर्मधारयः (‘महान् आत्मा’ = great-souled)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Puṣkara (Prabhāsa-kṣetra)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: At dawn in Prabhāsa, Rāma rises and respectfully narrates his dream of King Daśaratha to assembled brāhmaṇas, seeking interpretation.

Characters & Entities

• Rāma
• Brāhmaṇas
• Daśaratha
• Svapna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is safeguarded by seeking learned counsel; spiritual experiences are tested and interpreted through brāhmaṇic guidance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The consultation occurs within the Prabhāsa-kṣetra setting that frames the Rāmeśvara account.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; the implied prescription is consultation with brāhmaṇas for proper dharmic action following an omen or vision.