
ఈశ్వరుడు దేవికి గౌరీ-తపోవనము నుండి పశ్చిమదిశగా వెళ్లి మహిమాన్వితమైన ప్రభాసేశ్వరాన్ని దర్శించమని ఉపదేశిస్తాడు. ఆ క్షేత్రం ఏడు ధనుస్సుల పరిధిలో ప్రసిద్ధమని, అక్కడి మహాలింగం అష్టమ వసువు ‘ప్రభాస’ చేత ప్రతిష్ఠించబడిందని తెలియజేస్తాడు. తదనంతరం ప్రభాసుని సంతానకామన, అతడు మహాలింగ ప్రతిష్ఠ చేసిన విధానం, ‘ఆగ్నేయీ’ అనే కఠిన తపస్సు వంద దివ్య సంవత్సరాలు చేసిన వృత్తాంతం వస్తుంది. రుద్రుడు ప్రసన్నుడై కోరిన వరాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. మధ్యలో భువనా (బృహస్పతి సోదరి) ప్రభాసుని భార్యగా చెప్పబడుతుంది; వారి వంశాన్ని విశ్వకర్మ—జగత్ శిల్పి-సృష్టికర్త—మరియు అపారశక్తిగల తక్షకునితో అనుసంధానిస్తారు. చివరగా యాత్రికుల కోసం విధి: మాఘమాస చతుర్దశినాడు సముద్ర సంగమంలో స్నానం, శతరుద్రీయ జపం, నియమం (భూమిపై శయనం, ఉపవాసం), పంచామృతాలతో లింగాభిషేకం, విధివిధాన పూజ, కావాలంటే వృషభదానం. ఫలంగా పాపశుద్ధి మరియు సమగ్ర సమృద్ధి లభిస్తుందని చెప్పబడింది.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेद्वरारोहे प्रभासेश्वरमुत्तमम् । गौरीतपोवनाद्देवि पश्चिमे समुदाहृतम्
ఈశ్వరుడు పలికెను—అనంతరం, ఓ వరారోహిణీ దేవీ, గౌరీ తపోవనానికి పశ్చిమదిశలో ఉన్న పరమ ప్రభాసేశ్వరుని దర్శనార్థం వెళ్లవలెను।
Verse 2
धनुषां सप्तके देवि नातिदूरे व्यवस्थितम् । स्थापितं तन्महालिंगं वसूनामष्टमेन हि
ఓ దేవీ, అది చాలా దూరం కాదు—ఏడు ధనుస్సుల దూరంలోనే ఉంది. ఆ మహాలింగాన్ని వసువులలో ఎనిమిదవ వాడు స్థాపించాడు।
Verse 3
प्रभास इति नाम्ना हि शिवपूजारतेन वै । स पुत्रकामो देवेशि प्रभासक्षेत्रमागतः
ఓ దేవేశీ, ‘ప్రభాస’ అనే పేరుగల ఒకడు శివపూజలో నిమగ్నుడై ఉండెను. పుత్రకాంక్షతో అతడు ప్రభాసక్షేత్రానికి వచ్చెను।
Verse 4
प्रतिष्ठाप्य महालिङ्गं चचार विपुलं तपः । आग्नेयमिति विख्यातं दिव्याब्दानां शतं प्रिये
మహాలింగాన్ని ప్రతిష్ఠించి, ఓ ప్రియే, ‘ఆగ్నేయ’మని ప్రసిద్ధమైన స్థలంలో అతడు నూరు దివ్య సంవత్సరాలు ఘోర తపస్సు చేసెను।
Verse 5
ततस्तस्य महादेवि सम्यक्छ्रद्धान्वि तस्य वै । तुतोष भगवान्रुद्रो ददौ यन्मनसीप्सितम्
అప్పుడు, ఓ మహాదేవీ, అతని సత్యమైన దృఢశ్రద్ధకు భగవాన్ రుద్రుడు సంతోషించి, అతని మనసులో కోరినదానిని అనుగ్రహించాడు।
Verse 6
बृहस्पतेस्तु भगिनी भुवना ब्रह्मवादिनी । प्रभासस्य तु सा भार्या वसूनामष्टमस्य च
బృహస్పతి సోదరి భువనా బ్రహ్మవిద్యలో నిష్ఠగలది. ఆమె వసువులలో అష్టముడైన ప్రభాసుని భార్య అయింది.
Verse 7
विश्वकर्मा सुतस्तस्याः सृष्टिकर्ता प्रजापतिः । देवानां तक्षको विद्वान्मनोर्मातामहः स्मृतः
ఆమెకు విశ్వకర్మ జన్మించాడు—సృష్టిని నిర్మించే ప్రజాపతి. ఆ విద్యావంతుడైన తక్షకుడు దేవతల శిల్పిగా ప్రసిద్ధి, మనువుకు మాతామహుడని స్మరించబడతాడు.
Verse 8
तक्षकः सूर्यबिंबस्य तेजसः शातनो महान् । एवं तस्याऽभवत्पुत्रो वसूनामष्टमस्य वै
ఆ మహాతక్షకుడు సూర్యబింబపు దహించే తేజస్సును శమింపజేసేవాడు. అలా అతనికి ఒక కుమారుడు జన్మించాడు—వసువులలో అష్టముడైనవాడు.
Verse 9
प्रभासनाम्नो देवेशि तल्लिंगाराधनोद्यतः । इति ते कथितं देवि प्रभासेश्वरसूचकम्
హే దేవేశ్వరీ! అతడు ‘ప్రభాస’ అనే ఆ లింగారాధనలో నిమగ్నుడయ్యాడు. హే దేవీ! ప్రభాసేశ్వరుని సూచించే విషయాన్ని నేను నీకు తెలిపాను.
Verse 10
माहात्म्यं सर्वपापघ्नं सर्वकामप्रदं शुभम् । यस्तं पूजयते भक्त्या सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः
ఈ మాహాత్మ్యం శుభప్రదం—సర్వపాపనాశకం, సర్వకామప్రదం. సమ్యక్ శ్రద్ధతో భక్తిగా ఆయనను పూజించేవాడు ఫలాన్ని పొందుతాడు.
Verse 11
भूमिशायी निराहारो जपन्वै शतरुद्रियम् । माघे मासि चतुर्दश्यां स्नात्वा सागरसंगमे
భూమిపై శయనించి, నిరాహారంగా ఉండి, శతరుద్రీయాన్ని జపిస్తూ—మాఘమాస చతుర్దశిన సాగర సంగమంలో స్నానం చేసి…
Verse 12
पंचामृतेन संस्नाप्य पूजयित्वा विधानतः
పంచామృతంతో దేవునికి అభిషేకం చేసి, విధివిధానంగా పూజించి…
Verse 13
य एवं कुरुते देवि सम्यग्यात्रामहोत्सवम् । स मुक्तः पातकैः सर्वैः सर्वकामैः समृद्ध्यते । वृषस्तत्रैव दातव्यः सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः
ఓ దేవీ, ఎవడు ఈ విధంగా సమ్యక్ యాత్రా మహోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తాడో, అతడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై అన్ని కోరికలతో సమృద్ధి పొందుతాడు. సమ్యక్ యాత్రా ఫలాన్ని కోరువారు అక్కడే వృషభదానం చేయవలెను.
Verse 110
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये प्रभासेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम दशोत्तरशततमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, ఏడవ ప్రభాసఖండంలోని మొదటి ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘ప్రభాసేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే నూట పది వ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.