Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 77

Devanagari script

राज्ञी संज्ञा च द्यौस्त्वष्ट्री प्रभा सैव विभाव्यते । तस्यास्तु वलया छाया निक्षुभा सा महीयसी

Transliteration

rājñī saṃjñā ca dyaustvaṣṭrī prabhā saiva vibhāvyate | tasyāstu valayā chāyā nikṣubhā sā mahīyasī

Translation

ఆ రాణి ‘సంజ్ఞా’; ఆమెను ‘ద్యౌః’, ‘త్వష్ట్రీ’, ‘ప్రభా’ అని కూడా భావిస్తారు. ఆమె నుండే ‘వలయా’, ‘ఛాయా’ మరియు మహత్తర ‘నిక్షుభా’ ప్రదర్శితమయ్యాయి.

Word by Word

• राज्ञी: queen
• राज्ञी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राज्ञी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — 'queen'

• संज्ञा: Saṃjñā
• संज्ञा: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — proper name 'Saṃjñā'

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय — 'and'

• द्यौः: Dyauḥ
• द्यौः: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — 'Dyauḥ' (name; also 'sky')

• त्वष्ट्री: Tvaṣṭrī
• त्वष्ट्री: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्वष्ट्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — feminine form related to Tvaṣṭṛ; name/epithet

• प्रभा: Prabhā
• प्रभा: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — 'Prabhā' (name; radiance)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — 'she'

• एव: indeed
• एव: Emphasis (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक निपात — 'indeed/just'

• विभाव्यते: is regarded/considered
• विभाव्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive) — 'is considered/understood'

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन — 'of her'

• तु: but/indeed
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात — 'but/indeed'

• वलया: Valayā
• वलया: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वलया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — proper name 'Valayā'

• छाया: Chāyā
• छाया: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: छाया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — 'Chāyā' (shadow; name)

• निक्षुभा: Nikṣubhā
• निक्षुभा: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: निक्षुभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — proper name 'Nikṣubhā'

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — 'she'

• महीयसी: more eminent
• महीयसी: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महीयस् (प्रातिपदिक; comparative)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तुलनात्मक-विशेषण — 'greater/more eminent'

Speaker

Īśvara (narrator, as indicated in nearby verses)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A regal goddess identified by multiple epithets; from her presence emerge personified forms—Valayā, Chāyā, and Nikṣubhā—depicted as distinct yet connected emanations (one luminous, one shadowy, one majestic).

Characters & Entities

• Saṃjñā
• Dyauḥ
• Tvaṣṭrī
• Prabhā
• Valayā
• Chāyā
• Nikṣubhā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic tradition preserves many names and forms for a single divine figure, showing how one śakti can be contemplated through multiple manifestations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra is the overarching sacred geography, though this verse functions as mythic context rather than direct tīrtha-praise.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is descriptive (nāma-rūpa and emanations).