Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 177

Devanagari script

रथमारुह्य समावयवं रुचिरविकलितदिव्यहयम् । सततमरिबले भगवंश्चरसि जगद्धितबद्धरसः

Transliteration

rathamāruhya samāvayavaṃ ruciravikalitadivyahayam | satatamaribale bhagavaṃścarasi jagaddhitabaddharasaḥ

Translation

సుసంయోజిత అవయవాలున్న మీ రథాన్ని అధిరోహించి, రుచిరమైన అలసటలేని దివ్య అశ్వాలతో కూడి, హే భగవాన్, మీరు నిరంతరం సంచరిస్తారు—శత్రుబలాన్ని దమన చేస్తూ, జగద్ధితంలో ఆసక్తి బద్ధుడై.

Word by Word

• रथम्: chariot
• रथम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• आरुह्य: having mounted
• आरुह्य: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: आ-रुह् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव (indeclinable verbal)

• समावयवम्: well-proportioned
• समावयवम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम + अवयव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः: सम-अवयव (तत्पुरुष/कर्मधारयभावः)

• रुचिर: beautiful
• रुचिर: —
• Type: Adjective
• Root: रुचिर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• विकलित: arranged/ordered
• विकलित: —
• Type: Adjective
• Root: वि-कल् (धातु) + क्त → विकलित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• दिव्य: divine
• दिव्य: —
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• हयम्: (a chariot) with beautiful, well-ordered divine horses
• हयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः: रुचिर-विकलित-दिव्य-हयम् (बहुपद-तत्पुरुष)

• सततम्: constantly
• सततम्: Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: सततम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)

• अरिबले: in/among the enemy forces
• अरिबले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अरि (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः: अरि-बल (षष्ठी-तत्पुरुष)

• भगवन्: O Lord
• भगवन्: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• चरसि: you move/roam
• चरसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चर् (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन, परस्मैपद

• जगत्: world
• जगत्: —
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• हित: welfare/benefit
• हित: —
• Type: Noun
• Root: हित (प्रातिपदिक; क्त from धा/हि)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• बद्ध: bound/attached
• बद्ध: —
• Type: Adjective
• Root: बन्ध् (धातु) + क्त → बद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासाङ्ग

• रसः: one whose delight is fixed on the world’s welfare
• रसः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः: जगत्-हित-बद्ध-रसः (तत्पुरुष)

Speaker

Unspecified within snippet (Sūrya-stuti in Prabhāsa-kṣetra-māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (yātrā/parikramā frame)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Sūrya rides a radiant chariot with divine horses, moving across the sky; below, pilgrims walk a coastal circuit, mirroring the cosmic journey; hostile forces scatter before the light.

Characters & Entities

• Sūrya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sūrya’s ceaseless movement is portrayed as protective and benevolent—an eternal service to jagat-hita (the good of the world).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra is the textual setting; the stotra’s merit is framed by the sanctity of Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; the verse functions as devotional visualization of Sūrya’s chariot and protective power.