Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 168

Devanagari script

यज्ञैस्त्वामनुदिनमात्मकर्म्मसक्ताः स्तुवन्तो विविधपदैर्द्विजा यजंति । ध्यायन्तः सविनयचेतसो भवन्तं योगस्थाः परमपदं प्रयांति मर्त्त्या

Transliteration

yajñaistvāmanudinamātmakarmmasaktāḥ stuvanto vividhapadairdvijā yajaṃti | dhyāyantaḥ savinayacetaso bhavantaṃ yogasthāḥ paramapadaṃ prayāṃti marttyā

Translation

ప్రతిదినం స్వధర్మకర్మలలో నిమగ్నమైన ద్విజులు యజ్ఞముల ద్వారా నిన్ను ఆరాధిస్తారు; వివిధ పదములతో కూడిన స్తోత్రములతో నిన్ను స్తుతిస్తారు. వినయభరిత హృదయంతో నిన్ను ధ్యానించి, యోగస్థితిలో ఉన్న మానవులు పరమపదాన్ని పొందుతారు.

Word by Word

• यज्ञैः: by sacrifices
• यज्ञैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया, एकवचन

• अनुदिनम्: daily
• अनुदिनम्: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अनुदिन (अव्ययीभाव-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय, अव्ययीभावः (अनु + दिनम्) = ‘प्रतिदिनम्’

• आत्मकर्मसक्ताः: attached to their own duties
• आत्मकर्मसक्ताः: Karta (Qualifier/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आत्म- कर्म- सक्त (प्रातिपदिक; सक्त = √सञ्ज् + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘द्विजाः’ इत्यस्य विशेषणम्; समासः: तत्पुरुष-श्रृङ्खला (आत्मनः कर्मणि सक्ताः)

• स्तुवन्तः: praising
• स्तुवन्तः: Karta (Qualifier/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √स्तु (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘द्विजाः’ इत्यस्य विशेषणम्

• विविधपदैः: with various words/verses
• विविधपदैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विविध-पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; कर्मधारयः ‘विविधानि पदानि’

• द्विजाः: Brahmins; twice-born
• द्विजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• यजन्ति: they worship/sacrifice
• यजन्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √यज् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• ध्यायन्तः: meditating
• ध्यायन्तः: Karta (Qualifier/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √ध्यै (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘मर्त्याः/द्विजाः’ इत्यस्य विशेषणम्

• सविनयचेतसः: having humble minds
• सविनयचेतसः: Karta (Qualifier/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स-विनय-चेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः ‘विनययुक्तं चेतो येषां ते’

• भवन्तम्: you (the revered one)
• भवन्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; आदरार्थे ‘भवत्’ = ‘त्वाम्’

• योगस्थाः: abiding in yoga
• योगस्थाः: Karta (Qualifier/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: योग-स्थ (प्रातिपदिक; स्थ = √स्था + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘योगे स्थाः’ इति सप्तमी-तत्पुरुषः

• परमपदम्: the supreme state
• परमपदम्: Gati-Karma (Goal/गत्यर्थ-कर्म)
• Type: Noun
• Root: परम-पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः ‘परमं पदम्’

• प्रयान्ति: they attain/go
• प्रयान्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र√या (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• मर्त्याः: mortals
• मर्त्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Speaker

Unspecified within snippet (Prabhāsa-kṣetra-māhātmya context: a stotra to Sūrya within the narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Twice-born priests perform a fire sacrifice near the sacred precinct; others sing hymns; yogins sit in meditation with folded hands, all oriented toward a radiant divine presence.

Characters & Entities

• Sūrya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steady svadharma, worship, and humble meditation on Sūrya culminate in the supreme spiritual attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra (Prabhāsapattana/Somnath region) is the overarching sacred geography of this section, where Sūrya is praised.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performance of yajña (sacrificial worship) along with stuti (hymns) and dhyāna (meditation) is emphasized.