Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 133

Devanagari script

सा चाह तनया त्वष्टुरहं संज्ञा विभावसो । पत्नी तव त्वया पत्या पतियुक्ता दिवाकर

Transliteration

sā cāha tanayā tvaṣṭurahaṃ saṃjñā vibhāvaso | patnī tava tvayā patyā patiyuktā divākara

Translation

ఆమె చెప్పింది—హే విభావసూ! నేను త్వష్టృుని కుమార్తె సంజ్ఞను. హే దివాకరా! నేను నీ భార్యను; నిన్ను భర్తగా స్వీకరించి నీతో యుక్తమై ఉన్నాను.

Word by Word

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• आह: said
• आह: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अह्/आह् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तनया: daughter
• तनया: Samānādhikaraṇa (Apposition/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तनया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• त्वष्टुः: of Tvaṣṭṛ
• त्वष्टुः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वष्टृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• संज्ञा: Saṃjñā
• संज्ञा: Samānādhikaraṇa (Apposition/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विभावसो: of Vibhāvasu (Sun)
• विभावसो: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विभावसु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• पत्नी: wife
• पत्नी: Samānādhikaraṇa (Apposition/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तव: of you/your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/Agent in passive sense)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• पत्या: as husband/with (you as) husband
• पत्या: Sahakari/Karana (Means/Association)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• पतियुक्ता: joined with a husband (wedded)
• पतियुक्ता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पति (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक) < युज् (धातु)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (पतिना युक्ता)

• दिवाकर: O Divākara (Sun)
• दिवाकर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: दिवा (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8th/Vocative), एकवचन; तत्पुरुष (दिवायाः करः)

Speaker

Saṃjñā (revealing herself to Sūrya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Māhātmya audience

Visual Art Cues

Scene: Saṃjñā speaks with composed dignity, identifying herself as Tvaṣṭṛ’s daughter and Sūrya’s wife; Sūrya’s radiance frames the scene, shifting from wrath to attentive recognition.

Characters & Entities

• Saṃjñā
• Sūrya (Vibhāvasu/Divākara)
• Tvaṣṭṛ

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Truth and rightful identity restore harmony; dharma is re-established when concealment ends.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting remains Prabhāsakṣetra Māhātmya, though this verse centers on divine family history.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.