Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 121

Devanagari script

तस्या मयोद्यतः पादो न तु देहे निपातितः । बाल्याद्वा यदि वा मोहात्तद्भवान्क्षंतुमर्हति

Transliteration

tasyā mayodyataḥ pādo na tu dehe nipātitaḥ | bālyādvā yadi vā mohāttadbhavānkṣaṃtumarhati

Translation

ఆమెపై నేను పాదాన్ని ఎత్తాను గానీ అది ఆమె దేహంపై పడలేదు. అది బాల్యవశాత్తు గానీ మోహవశాత్తు గానీ జరిగితే, దయచేసి క్షమించండి.

Word by Word

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• मया: by me
• मया: Kartr/Agent (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• उद्यतः: raised
• उद्यतः: Karta (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उद्+यम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि/कर्तरि कृदन्त (past participial adjective), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (पादः)

• पादः: foot
• पादः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध (negation particle)

• तु: however
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/विशेषार्थक

• देहे: on the body
• देहे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• निपातितः: was made to fall/was struck down
• निपातितः: Kriya (Predicative/क्रियासदृश)
• Type: Verb
• Root: नि+पत् (धातु) + णिच्? (causative sense) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय

• बाल्यात्: from childhood (immaturity)
• बाल्यात्: Hetu/Apadana (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: बाल्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (Alternative)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्प (disjunctive particle)

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्त (conditional particle)

• वा: or
• वा: Sambandha (Alternative)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्प (disjunctive particle)

• मोहात्: from delusion
• मोहात्: Hetu/Apadana (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: मोह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन

• तत्: that (offense)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• भवान्: you (sir)
• भवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; आदरार्थक (honorific)

• क्षन्तुम्: to forgive
• क्षन्तुम्: Karma (Object of ‘arhati’/कर्म)
• Type: Verb
• Root: क्षम् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), कर्तरि प्रयोग

• अर्हति: is worthy/should
• अर्हति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Yama

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A penitent son with raised foot halted mid-motion, hands folded in apology toward an elder or divine protector; the moment freezes between impulse and restraint.

Characters & Entities

• Yama
• Sūrya (implied listener as father)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Acknowledging fault and seeking forgiveness is dhārmic; intention and restraint matter even when harm is not completed.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The episode is part of the Prabhāsa-kṣetra māhātmya’s sacred storytelling.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; the verse expresses a prāyaścitta-like attitude (repentance and request for pardon).