Adhyaya 1

Verse 1

व्यास उवाच । यश्चाद्यः पुरुषः पुराण इति यः संस्तूयते सर्वतः सोमेशः सुरसंयुतः क्षितितले यैर्वीक्षितो हीक्षणैः । ते तीर्त्वा विततांतरं भवभयं भूत्याऽभिसंभूषिताः स्वर्गं यानवरैःप्रयान्ति सुकृतैर्यज्ञै यथा यज्विनः

వ్యాసుడు పలికెను—సర్వత్ర ‘ఆద్య పురుషుడు, పురాతనుడు’ అని స్తుతింపబడే వాడు దేవసంయుతుడైన సోమేశ్వరుడు; భూమిపై భక్తితో పవిత్ర దృష్టితో జనులు దర్శించువాడు. వారు సంసారభయమనే విస్తారమైన అంతరాన్ని దాటి, దివ్య ఐశ్వర్యంతో అలంకృతులై, పుణ్యకర్మలు యజ్ఞఫలములచే, యజ్వులవలె ఉత్తమ దివ్యవిమానములలో స్వర్గానికి ప్రయాణిస్తారు।

Verse 2

प्रसरद्बिन्दुनादाय शुद्धामृतमयात्मने । षड्त्रिंशत्तत्त्वदेहाय नमश्चिन्मात्रमूर्तये

ప్రసరించు బిందు-నాదస్వరూపుడికి, శుద్ధ అమృతమయాత్ముడికి, షట్త్రింశత్తత్త్వదేహుడికి, చిన్మాత్రమూర్తియైన పరమేశ్వరునికి నమస్కారం।

Verse 3

अमृतेनोदरस्थेन म्रियन्ते सर्वदेवताः । कंठस्थित विषेणापि यो जीवति स पातुः वः

అమృతము ఉదరములోనే నిలిచిపోతే సమస్త దేవతలూ మరణిస్తారు; కాని కంఠములో విషము నిలిచినా జీవించువాడు—ఆ ప్రభువు మీరందరినీ రక్షించుగాక।

Verse 4

सत्रान्ते सूतमनघं नैमिषेया महर्षयः । पुराणसंहितां पुण्यां पप्रच्छू रोमहर्षणम्

సత్రాంతమున నైమిషారణ్య మహర్షులు పాపరహితుడైన సూతుడు రోమహర్షణుని పుణ్యమైన పురాణసంహిత విషయమై ప్రశ్నించారు।

Verse 5

त्वया सूत महा बुद्धे भगवान्ब्रह्मवित्तमः । इतिहासपुराणार्थे व्यासः सम्यगुपासितः

హే మహాబుద్ధిమాన్ సూతా! ఇతిహాస–పురాణాల అర్థతత్త్వంలో బ్రహ్మవిత్తముడైన భగవాన్ వ్యాసుని నీవు సమ్యక్గా సేవించి ఉపాసించితివి।

Verse 6

तस्य ते सर्वरोमाणि वचसा हर्षितानि यत् । द्वैपायनस्यानुभावात्ततोऽभू रोमहर्षणः

ఆయన వచనాల వల్ల నీ శరీరమంతా రోమాంచితమైంది; అందుచేత ద్వైపాయనుని (వ్యాసుని) అనుభావంతో నీవు ‘రోమహర్షణ’ అని ప్రసిద్ధుడవైనావు।

Verse 7

भवन्तमेव प्रथमं व्याजहार स्वयं प्रभुः । मुनीनां संहितां वक्तुं व्यासः पौराणिकीं कथाम्

ప్రభుత్వముని వ్యాసుడు స్వయంగా మొదట నిన్నే ఉద్దేశించి పలికెను—మునులకు సంహితను, పౌరాణిక పవిత్ర కథను ప్రవచించుమని।

Verse 8

त्वं हि स्वायंभुवे यज्ञे सुत्याहे वितते हरिः । संभूतः संहितां वक्तुं स्वांशेन पुरुषोत्तमः

స్వాయంభువ యజ్ఞంలోని విస్తారమైన సోమసుత్యాహంలో సంహితను వివరించుటకై నీవు స్వాంశముతో స్వయంగా పురుషోత్తముడైన హరిగా అవతరించితివి।

Verse 9

तस्माद्भवन्तं पृच्छामः पुराणे स्कन्दकीर्तिते । प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ब्राह्मी यात्रा श्रुता पुरा

కాబట్టి స్కందుడు కీర్తించిన ఈ పురాణంలో, ప్రభాసక్షేత్ర మహాత్మ్యంలో మునుపు విన్న ‘బ్రాహ్మీ యాత్ర’ విషయమై మేము నిన్ను ప్రశ్నిస్తున్నాము।

Verse 10

अधुना वैष्णवीं रौद्रीं यात्रां सर्वार्थसंयुताम् । वक्तुमर्हसि चास्माकं पुराणार्थविशारद

ఇప్పుడు, హే పురాణార్థవిశారదా! సర్వార్థసంపూర్ణమైన వైష్ణవీ మరియు రౌద్రీ యాత్రలను కూడా మాకు వివరించవలసినది।

Verse 11

मुनीना वचनं श्रुत्वा सूतः पौराणिकोत्तमः । प्रणम्य शिरसा प्राह व्यासं सत्यवतीसुतम्

మునుల వచనాన్ని విని, పౌరాణికులలో శ్రేష్ఠుడైన సూతుడు శిరస్సుతో నమస్కరించి సత్యవతీసుతుడైన వ్యాసునితో ఇలా పలికెను।

Verse 12

रोमहर्षण उवाच । श्रीवत्सांकं जगद्योनिं हरिमोंकाररूपिणम् । अप्रमेयं गुरुं देवं निर्मलं निर्मलाश्रयम्

రోమహర్షణుడు పలికెను—శ్రీవత్సాంకితుడైన, జగద్యోనియైన, ఓంకారరూపుడైన హరికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను; ఆయన అప్రమేయుడు, దివ్యగురువు, నిర్మలుడు, నిర్మలుల ఆశ్రయం।

Verse 13

हंसं शुचिषदं व्योम व्यापकं सर्वदं शिवम् । उदासीनं निरायासं निष्प्रपञ्चं निरञ्जनम्

నేను ఆయనకు నమస్కరిస్తున్నాను—హంసస్వరూపుడు, శుచిసదనంలో నివసించువాడు, ఆకాశమువలె సర్వవ్యాపి, సర్వదాత, శివస్వరూపుడు, ఉదాసీనుడు, నిరాయాసుడు; ప్రపంచాతీతుడు, నిరంజనుడు।

Verse 14

शून्यं बिंदुस्वरूपं तु ध्येयं ध्यानविवर्जितम् । अस्ति नास्तीति यं प्राहुः सुदूरे चान्तिके च यत्

నేను ఆ తత్త్వానికి నమస్కరిస్తున్నాను—అది శూన్యమైయున్నట్లు, అయినా బిందుస్వరూపము; ధ్యేయము, కాని (సాధారణ) ధ్యానానికి అతీతము; ‘ఉంది’ ‘లేదు’ అని చెప్పబడేది; అది అతి దూరములోనూ, అతి సమీపములోనూ ఉంది।

Verse 15

मनोग्राह्यं परं धाम पुरुषाख्यं जगन्मयम् । हृत्पंकजसमासीनं तेजोरूपं निरिन्द्रियम्

(నేను) ఆయనకు నమస్కరిస్తున్నాను—శుద్ధమనస్సుకు గ్రాహ్యుడైన పరమధామము, ‘పురుష’నామధేయుడు, జగద్వ్యాపకుడు; హృదయపద్మంలో ఆసీనుడై, తేజోరూపుడై, ఇంద్రియాతీతుడు।

Verse 16

एवंविधं नमस्कृत्य परमात्मानमीश्वरम् । कथां वदिष्ये द्विविधां द्विशरीरां तथैव तु

ఇలా పరమాత్ముడైన ఈశ్వరునికి నమస్కరించి, నేను ఇప్పుడు ఆ పవిత్ర కథను వివరిస్తాను—అది విధానంలో ద్వివిధమై, రూపంలోనూ ద్విశరీరముగా (రెండు అంశాలతో) ఉంటుంది।

Verse 17

दिव्यभाषासमोपेतां वेदाधिष्ठानसंयुताम् । पञ्चसंधिसमायुक्तां षडलंकारभूषिताम्

(ఈ కథ) దివ్యభాషతో సముపేతమై, వేదాధిష్ఠానంతో సంయుక్తమై; పంచసంధులతో కూడి, షడలంకారాలతో అలంకృతమై ఉంది।

Verse 18

सप्तसाधनसंयुक्तां रसाष्टगुणरंजिताम् । गुणैर्नवभिराकीर्णां दशदोषविवर्जिताम्

(ఇది) సప్తసాధనాలతో సంయుక్తమై, అష్టరసగుణాలతో రంజితమై; నవగుణాలతో నిండినది, దశదోషాలు లేనిది।

Verse 19

विभाषाभूषितां तद्वदेकायत्तां मनोहराम् । पञ्चकारणसंयुक्तां चतुष्करणसम्मताम्

(ఈ కథ) వివిధ భాషా-శైలులతో అలంకృతమైనప్పటికీ ఏకసూత్రంగా నిలిచి మనోహరంగా ఉంటుంది; పంచకారణాలతో సంయుక్తమై, చతుష్కరణములచే సమ్మతమైంది।

Verse 20

पुनश्च द्विविधां तद्वज्ज्ञानसंदोहदायिनीम् । व्यासेन कथितां पुण्यां शृणुध्वं पापनाशिनीम्

మరల అదే ద్వివిధ పుణ్యకథను వినుడి—జ్ఞాననిధిని ప్రసాదించునది; వ్యాసుడు చెప్పిన ఈ కథ పుణ్యదాయిని, పాపనాశిని.

Verse 21

यां श्रुत्वा पापकर्मापि गच्छेद्धि परमां गतिम् । दुःखत्रयविनिर्मुक्तः सर्वातङ्कविवर्जितः

ఈ పవిత్ర కథను వినినచో పాపకర్మలో ఉన్నవాడైనను పరమగతిని పొందును; త్రివిధ దుఃఖముల నుండి విముక్తుడై, సమస్త ఆతంకములనుండి విరహితుడగును.

Verse 22

न नास्तिके कथां पुण्यामिमां ब्रूयात्कदाचन । श्रद्दधानाय शान्ताय कीर्तनीया द्विजातये

ఈ పుణ్యకథను నాస్తికునికి ఎప్పుడూ చెప్పరాదు; శ్రద్ధగల, శాంతస్వభావుడైన, ద్విజుడైన యోగ్య శ్రోతకే దీన్ని కీర్తించాలి.

Verse 23

निषेकादिः श्मशानान्तो मन्त्रैर्यस्योदितो विधिः । तस्य शास्त्रेऽधिकारोऽस्ति ज्ञेयो नान्यस्य कस्यचित्

నిషేకాది నుండి శ్మశానాంతం వరకు మంత్రాలతో విధిగా నిర్దేశించబడిన సంస్కారాలు ఎవరికున్నవో, అతనికే ఈ శాస్త్రంలో అధికారం ఉంది; మరెవరికీ కాదు.

Verse 24

चतुःपक्षावदातस्य विशुद्धिर्ब्राह्मणस्य च । सद्वृत्तस्याधिकारोऽस्ति शास्त्रेऽस्मिन्वेदसम्मते

చతుర్వేదములలో నిపుణుడై ప్రకాశించు బ్రాహ్మణునికే విశుద్ధి కలదు; సద్వృత్తుడికే వేదసమ్మతమైన ఈ శాస్త్రంలో అధికారం ఉంది.

Verse 25

यथा सुराणां प्रवरो देवदेवो महेश्वरः । नदीनां च यथा गंगा वर्णानां ब्राह्मणो यथा

దేవతలలో దేవదేవుడైన మహేశ్వరుడు యథా శ్రేష్ఠుడో, నదులలో గంగా యథా శ్రేష్ఠమో, అలాగే వర్ణాలలో బ్రాహ్మణుడు శ్రేష్ఠుడని చెప్పబడెను।

Verse 26

अक्षराणां तु सर्वेषामोंकारः प्रथमो यथा । पूज्यानां तु यथा माता गुरूणां च यथा पिता । तथैव सर्वशास्त्राणां प्रधानं स्कन्दकीर्तितम्

సర్వ అక్షరాలలో ఓంకారం యథా ప్రథమమో, పూజ్యులలో తల్లి యథా ప్రధానమో, గురువులలో తండ్రి యథా ప్రధానమో; అలాగే సమస్త శాస్త్రాలలో స్కందపురాణం ప్రధానమని కీర్తించబడింది।

Verse 27

पुरा कैलासशिखरे ब्रह्मादीनां च सन्निधौ । स्कान्दं पुराणं कथितं पार्वत्यग्रे पिनाकिना

పూర్వము కైలాస శిఖరమున బ్రహ్మాది దేవతల సన్నిధిలో, పార్వతీదేవి సమక్షమున పినాకధారి శివుడు స్కందపురాణాన్ని కథించాడు।

Verse 28

पार्वत्या षण्मुखस्याग्रे तेन नन्दिगणाय वै । नन्दिना तु कुमाराय तेन व्यासाय धीमते

పార్వతి షణ్ముఖుని సమక్షమున (ఇది) చెప్పెను; అతడు నందిగణునికి ఉపదేశించెను. నంది కుమారునికి, కుమారుడు ధీమంతుడైన వ్యాసునికి అందించెను।

Verse 29

व्यासेन मे समाख्यातं भवद्भ्योऽहं प्रकीर्तये

వ్యాసుడు నాకు యథార్థంగా వివరించినదానినే, నేను ఇప్పుడు మీ అందరికీ ప్రకటించి కీర్తిస్తున్నాను।

Verse 30

यूयं सद्भावसंयुक्ता यतः सर्वे महर्षयः । तेन मे भाषितुं श्रद्धा भवतां स्कन्दसंहिताम्

మీరు అందరూ సద్భావసంపన్నులైన మహర్షులు; అందుచేత మీకు ఈ స్కందసంహితను చెప్పుటకు నాకు శ్రద్ధా నిశ్చయము కలిగినది।