Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

सर्वेषु क्षेत्रतीर्थेषु वसतां वर्षकोटिभिः । तत्फलं निमिषाद्धेंन द्वारकायां दिनेदिने

Transliteration

sarveṣu kṣetratīrtheṣu vasatāṃ varṣakoṭibhiḥ | tatphalaṃ nimiṣāddheṃna dvārakāyāṃ dinedine

Translation

సర్వ క్షేత్రతీర్థాలలో కోటి సంవత్సరాలు నివసించిన ఫలం ఏదో, అదే ఫలం ద్వారకాలో ప్రతిదినం ఒక్క నిమిషంలోనే లభిస్తుంది.

Word by Word

• सर्वेषु: in all
• सर्वेषु: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), बहुवचनम्; विशेषणम्

• क्षेत्रतीर्थेषु: in sacred places and pilgrimage-sites
• क्षेत्रतीर्थेषु: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र + तीर्थ (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), बहुवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (क्षेत्राणि च तीर्थाणि/क्षेत्रसम्बद्धतीर्थेषु)

• वसताम्: of those dwelling
• वसताम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वस् (धातु) → वसत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), बहुवचनम्; वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्तः (present active participle)

• वर्षकोटिभिः: by crores of years
• वर्षकोटिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वर्ष + कोटि (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), बहुवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (वर्षाणां कोटिभिः)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; विशेषणम्

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

• निमिषात्: from/within a moment
• निमिषात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: निमिष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (5th/Ablative), एकवचनम्

• हेन: indeed/at once
• हेन: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हेन (प्रातिपदिक; अव्युत्पन्न/दुर्लभ-रूपम्)
• Form: अव्ययम्; अर्थे—‘एव/खलु/तत्क्षणम्’ इति (particle)

• द्वारकायाम्: in Dvārakā
• द्वारकायाम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वारका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्

• दिने: on (each) day
• दिने: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्

• दिने: day by day
• दिने: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; पुनरुक्ति (reduplication)

Speaker

Prahlāda (continued)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A cosmic scale motif: countless tīrthas represented as small icons around a central radiant Dvārakā, with a clock/time-wheel dissolving to show ‘nimisha’ fruit.

Characters & Entities

• Dvārakā
• Kṣetra-tīrthas (general)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dvārakā is presented as a supreme tīrtha where immense accumulated pilgrimage merit becomes immediately accessible.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, singled out as yielding the combined fruits of all kṣetras and tīrthas with extraordinary speed.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is listed; the implied practice is staying in Dvārakā (kṣetra-vāsa) as a powerful spiritual observance.