Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

या गतिः सर्वजंतूनां द्वारकापुरवासिनाम् । सा गतिर्दुर्लभा नूनं मुनीनामूर्द्ध्वरेतसाम्

Transliteration

yā gatiḥ sarvajaṃtūnāṃ dvārakāpuravāsinām | sā gatirdurlabhā nūnaṃ munīnāmūrddhvaretasām

Translation

ద్వారకాపురంలో నివసించే సమస్త జీవులకు లభించే గతి ఏదో, అదే గతి ఊర్ధ్వరేతస్సులైన తపస్వి మునులకు కూడా నిశ్చయంగా దుర్లభం.

Word by Word

• या: which
• या: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yad (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम (relative pronoun)

• गतिः: state/goal, destiny
• गतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: gati (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सर्वजन्तूनाम्: of all beings
• सर्वजन्तूनाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: sarva-jantu (प्रातिपदिक; सर्व + जन्तु)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन

• द्वारकापुरवासिनाम्: of the residents of Dvārakā city
• द्वारकापुरवासिनाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: dvārakā-pura-vāsin (प्रातिपदिक; द्वारका + पुर + वासिन्)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• सा: that
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देशवाचक सर्वनाम (demonstrative pronoun)

• गतिः: goal/state
• गतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: gati (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दुर्लभा: hard to obtain
• दुर्लभा: Karta-predicate (विशेष्य-विशेषणभाव)
• Type: Adjective
• Root: dur-labha (प्रातिपदिक; दुर् + लभ)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (गतिः)

• नूनम्: surely
• नूनम्: Nishcaya/Emphasis (निश्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: nūnam (अव्यय)
• Form: निश्चय-अव्यय (particle of certainty)

• मुनीनाम्: of sages
• मुनीनाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: muni (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• ऊर्द्ध्वरेतसाम्: of the celibate/continent (lit. those whose semen is upward)
• ऊर्द्ध्वरेतसाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ūrddhva-retas (प्रातिपदिक; ऊर्द्ध्व + रेतस्)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘येṣां रेतः ऊर्द्ध्वम्’

Speaker

Prahlāda (continued)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā-purī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Two paths contrasted: austere sages in forest meditation and, in parallel, ordinary Dvārakā residents engaged in simple worship—yet surrounded by a higher radiance indicating rarer attainment.

Characters & Entities

• Dvārakā
• Munis (ūrdhva-retas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The kṣetra’s grace can grant a spiritual goal that even severe ascetic discipline may struggle to reach—highlighting tīrtha-prabhāva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā-pura, whose residents are promised an exceptionally rare spiritual destiny.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse contrasts kṣetra-residence with ascetic effort to emphasize Dvārakā’s unique potency.