Adhyaya 26

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । प्रह्लादं सर्वधर्मज्ञं वेदशास्त्रार्थपारगम् । वैष्णवागमतत्त्वज्ञं भगवद्भक्तितत्परम्

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—ప్రహ్లాదుని గురించి చెప్పుదును; అతడు సర్వధర్మజ్ఞుడు, వేదశాస్త్రార్థపారగుడు, వైష్ణవాగమతత్త్వజ్ఞుడు, భగవద్భక్తిలో సంపూర్ణంగా నిమగ్నుడు.

Verse 2

सुखासीनं महाप्राज्ञमृषयो द्रष्टुमागताः । सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञाः स्वधर्मप्रतिपालकाः

సుఖాసీనుడై ఉన్న ఆ మహాప్రాజ్ఞుని దర్శించుటకు ఋషులు వచ్చిరి—వారు సమస్త శాస్త్రార్థతత్త్వజ్ఞులు, తమ స్వధర్మాన్ని దృఢంగా పాటించువారు.

Verse 3

ऋषय ऊचुः । विना ज्ञानाद्विना ध्यानाद्विना चेन्द्रियनिग्रहात् । अनायासेन येनैतत्प्राप्यते परमं पदम्

ఋషులు పలికిరి—జ్ఞానం లేక, ధ్యానం లేక, ఇంద్రియనిగ్రహం లేక కూడ—ఏ ఉపాయముచేత ఈ పరమపదము అనాయాసంగా లభించును?

Verse 4

संक्षेपात्कथय स्नेहाद्दृष्टादृष्टफलोदयम् । धर्मान्मनुजशार्दूल ब्रूहि सर्वानशेषतः

స్నేహపూర్వకంగా సంక్షేపంగా చెప్పుము—ధర్మమునుండి కలుగు దృష్ట-అదృష్ట ఫలోదయం. ఓ మనుజశార్దూలా, సమస్త ధర్మములను అవశేషం లేకుండా వివరించుము.

Verse 5

इत्युक्तोऽसौ महाभागो नारायणपरायणः । कथयामास संक्षेपात्सर्वलोकहितोद्यतः

ఇట్లు పలికినపుడు ఆ మహాభాగుడు, నారాయణపరాయణుడు, సమస్త లోకాల హితమునకు ఉత్సుకుడై సంక్షేపంగా వివరణ ప్రారంభించెను.

Verse 6

श्रीप्रह्लाद उवाच । श्रूयतामभिधास्यामि गुह्याद्गुह्यतरं महत् । यस्य संश्रवणादेव सर्वपापक्षयो भवेत्

శ్రీ ప్రహ్లాదుడు పలికెను—వినుడి; నేను రహస్యాలలోకెల్లా అత్యంత గూఢమైన మహా రహస్యాన్ని చెప్పుదును; దాని శ్రవణమాత్రముననే సమస్త పాపక్షయం కలుగును.

Verse 7

अष्टादशपुराणानां सारात्सारतरं च यत् । तदहं कथयिष्यामि भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्

అష్టాదశ పురాణముల సారముకంటెను మరింత సారభూతమైనదేదో, దానిని నేను కథయింతును; అది భుక్తి మరియు ముక్తి—రెండింటి ఫలమును ప్రసాదించును.

Verse 8

सुखासीनं महादेवं जगतः कारणं परम् । पप्रच्छ षण्मुखो भक्त्या सर्वलोकहितोद्यतः

సుఖాసీనుడై ఉన్న, జగత్తుకు పరమ కారణమైన మహాదేవుని, సమస్త లోకాల హితమునకు ఉత్సుకుడైన షణ్ముఖుడు (స్కందుడు) భక్తితో ప్రశ్నించెను.

Verse 9

स्कन्द उवाच । भगवन्सर्वलोकानां दुःखसंसारभेषजम् । कथयस्व प्रसादेन सुखोपायं विमुक्तये

స్కందుడు పలికెను—హే భగవన్! కృపచేసి సమస్త లోకాల దుఃఖసంసారానికి ఔషధమును చెప్పుము; విముక్తికి సులభోపాయమును వివరించుము.

Verse 10

ईश्वर उवाच । चतुर्विधं तु यत्पापं कोटिजन्मार्जितं कलौ । जागरे वैष्णवं शास्त्रं वाचयित्वा व्यपोहति

ఈశ్వరుడు పలికెను—కలియుగమున కోటి జన్మలలో సముపార్జితమైన చతుర్విధ పాపము, జాగరణ సమయంలో వైష్ణవ శాస్త్రమును పఠింపజేయుటవలన తొలగిపోవును.

Verse 11

वैष्णवस्य तु शास्त्रस्य यो वक्ता जागरे हरेः । मद्भक्तं तं विजानीयाद्विपन्नस्त्वन्यथा भवेत्

హరి జాగరణ సమయంలో వైష్ణవ శాస్త్రాన్ని ఉపదేశించువాడిని నా భక్తుడిగా తెలుసుకొనుము; లేనియెడల అతడు విపత్తుకు లోనగును.

Verse 12

हरिजागरणं कार्यं मद्भक्तेन विजानता । अन्यथा पापिनो ज्ञेया ये द्विषन्ति जनार्द्दनम्

నా వివేకవంతుడైన భక్తుడు హరి జాగరణాన్ని తప్పక ఆచరించవలెను; లేనియెడల జనార్దనుని ద్వేషించువారు పాపులని తెలిసికొనుము.

Verse 13

जागरं ये च कुर्वंति गायंति हरिवासरे । अग्निष्टोमफलं तेषां निमिषार्द्धेन षण्मुख

హే షణ్ముఖా! హరి దినమున జాగరణ చేసి గానం చేయువారు అర్ధనిమిషములోనే అగ్నిష్టోమ యజ్ఞఫలమును పొందుదురు.

Verse 14

जागरे पश्यतां विष्णोर्मुखं रात्रौ मुहुर्मुहुः । येषां हृष्यंति रोमाणि रात्रौ जागरणे हरेः । कुलानि दिवि तावंति वसंति हरिसन्निधौ

హరి జాగరణంలో రాత్రంతా మళ్లీ మళ్లీ విష్ణుముఖ దర్శనం చేసుకొని, ఆనందంతో రోమాంచము కలిగినవారి వంశములు అంతటివి స్వర్గమునకు చేరి హరి సన్నిధిలో నివసించును.

Verse 15

यमस्य पथि निर्मुक्ता जनाः पापशतैर्वृताः । गीतशास्त्रविनोदेन द्वादशीजागरान्विताः

వందల పాపములతో చుట్టుముట్టబడిన జనులైనను, ద్వాదశీ జాగరణంతో భజన-శాస్త్రపఠనానందంలో లీనులైతే యమపథమునుండి విముక్తులగుదురు.

Verse 16

सुप्रभाता निशा तेषां धन्याः सुकृतिनो नराः । प्राणात्ययेन मुह्यंति यैः कृतं जागरं हरेः

వారికి ఆ రాత్రి సుప్రభాతమయమైనది; వారు ధన్యులు, పుణ్యవంతులు. హరి జాగరణం చేసినవారు ప్రాణాంత సమయంలో మోహానికి లోనుకారు.

Verse 17

पुत्रिणस्ते नरा लोके धनिनः ख्यातपौरुषाः । येषां वंशोद्भवाः पुत्राः कुर्वंति हरिजागरम्

లోకంలో వారు పుత్రవంతులు, ధనవంతులు, పరాక్రమఖ్యాతులు—వారి వంశంలో పుట్టిన కుమారులు హరి జాగరణం ఆచరిస్తారు.

Verse 18

इष्टं मखैः कृतं दानं दत्तं पिंडं गयाशिरे । स्नातं नित्यं प्रयागे तु यैः कृतं जागरं हरेः

హరి జాగరణం చేసినవారికి యజ్ఞాలు చేసినట్లూ, దానాలు ఇచ్చినట్లూ, గయాశిరలో పిండదానం చేసినట్లూ, ప్రయాగంలో నిత్యస్నానం చేసినట్లూ ఫలం కలుగుతుంది.

Verse 19

दयिता विष्णुभक्ताश्च नित्यं मम षडानन । कुर्वंति वासरं विष्णोर्यस्माज्जागरणं हितम्

ఓ షడానన! విష్ణుభక్తులైన నా ప్రియులు నిత్యం విష్ణువు యొక్క పవిత్ర దినాన్ని ఆచరిస్తారు; ఎందుకంటే జాగరణం హితకరం.

Verse 20

श्रुत्वा हर्षं न चाप्नोति जागरं न करोति यः । प्रकटीकरोति तन्नूनं जनन्या दुर्विचेष्टितम्

ఇది విన్నాక కూడా హర్షం పొందక, జాగరణం చేయని వాడు నిశ్చయంగా జననీ దుష్క్రియను ప్రకటించినవాడే—అంటే తన నీచ స్వభావాన్ని చూపుతాడు.

Verse 21

संप्राप्य वासरं विष्णोर्न येषां जागरो हरेः । व्यर्थं गतं च तत्पुण्यं तेषां वर्षशतोद्भवम्

విష్ణువుని పవిత్ర దినాన్ని పొందినప్పటికీ హరి జాగరణం చేయని వారి శతవర్షాల పుణ్యసంచయం వ్యర్థమై పోతుంది।

Verse 22

पुत्रो वा पुत्रपुत्रो वा दौहित्रो दुहिताऽपि वा । करिष्यति कुलेऽस्माकं कलौ जागरणं हरेः

కుమారుడైనా, మనవడైనా, దౌహిత్రుడైనా, కుమార్తెయైనా—కలియుగంలో మా వంశంలో ఎవరు హరి జాగరణం చేస్తారో, మా కులం ధన్యమవుతుంది।

Verse 23

पात्यमानाः प्रजल्पंति पितरो यमकिंकरैः । मुक्तिर्भविष्यत्यस्माकं नरकाज्जागरे कृते

యమదూతలు లాగుతూ తీసుకెళ్తుండగా పితృదేవతలు విలపిస్తూ అంటారు—“(హరి) జాగరణం చేయబడితే మాకు నరకం నుండి విముక్తి కలుగుతుంది।”

Verse 24

नान्यथा जायतेऽस्माकं मुक्तिर्यज्ञशतैरपि । विना जागरणेनैव नरलोकात्कथंचन । तस्माज्जागरणं कार्यं पितॄणां हितमिच्छता

వందల యజ్ఞాలు చేసినా మా విముక్తి ఇతర మార్గంలో కలగదు. జాగరణం లేకుండా మనుష్యలోకం నుండి ఏ విధంగానూ తప్పించుకోలేం. కాబట్టి పితృహితం కోరేవాడు జాగరణం తప్పక చేయాలి।

Verse 25

भक्तिर्भागवतानां च गोविंदस्यापि कीर्तनम् । न देहग्रहणं तस्मात्पुनर्लोके भविष्यति

భగవద్భక్తులకు భక్తి ఉంటుంది, గోవిందుని కీర్తన కూడా ఉంటుంది; అందువల్ల వారికి మళ్లీ లోకంలో దేహగ్రహణం (పునర్జన్మ) ఉండదు।

Verse 26

जागरं कुरुते यश्च संगमे विजयादिने । पुनर्द्देहप्रजननं दग्धं तेनाऽत्मना स्वयम्

పవిత్ర సంగమంలో విజయదినమున జాగరణం చేయువాడు, ఆ పుణ్యక్రియవలననే తనకు మరల దేహధారణ (పునర్జన్మ) దగ్ధమగును।

Verse 27

त्रिस्पृशा वासरं येन कृतं जागरणान्वितम् । केशवस्य शरीरे तु स लीनो नात्र संशयः

జాగరణంతో కూడిన త్రిస్పృశా దినాన్ని ఎవడు ఆచరిస్తాడో, వాడు కేశవుని స్వరూపంలో లీనమగును—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 28

उन्मीलिनी कृता येन रात्रौ जागरणान्विता । प्रभवंति न पापानि स्थूलसूक्ष्माणि तस्य तु

రాత్రివేళ జాగరణంతో కూడిన ఉన్మీలినీని ఎవడు ఆచరిస్తాడో, అతనికి స్థూలసూక్ష్మ పాపాలు ఉద్భవించవు।

Verse 29

सतालवाद्यसंयुक्तं संगीतं जागरं हरेः । यः कारयति देवस्य द्वादश्यां दानसंयुतम्

ద్వాదశీనాడు దానంతో కూడి, తాళ-వాద్యసహిత భక్తిసంగీతంతో హరికి జాగరణం ఏర్పాటుచేయువాడు।

Verse 30

तस्य पुण्यं प्रवक्ष्यामि महाभागवतस्य हि । तिलप्रस्थहस्रं तु सहिरण्यं द्विजातये । दत्त्वा यत्फलमाप्नोति ह्ययने रविसंक्रमे

ఆ మహాభాగవతుని పుణ్యాన్ని నేను ప్రకటిస్తున్నాను: అయనకాలంలోను, రవి-సంక్రమణ సమయంలోను, ద్విజునికి స్వర్ణంతో కూడిన తిలల వెయ్యి ప్రస్థాలు దానం చేసిన ఫలము ఏదో, అదే ఫలము అతనికి లభిస్తుంది।

Verse 31

हेमभारशतं नित्यं सवत्सं कपिलायुतम् । प्रेक्षणीयप्रदानेन तत्फलं प्राप्नुयात्कलौ

కలియుగంలో ‘ప్రేక్షణీయ’ దానం చేయుటవలన, నిత్యం వత్ససహితమైన వెయ్యి కపిల గోవులను మరియు వంద భారాల స్వర్ణాన్ని దానం చేసిన ఫలమే మనుష్యుడు పొందును.

Verse 32

यः पुनर्वासरे पुत्र दिव्यैरृषिकृतैः स्तवैः । तोषयेत्पद्मनाभं वै वैदिकैर्विष्णुसामभिः

ఓ కుమారా! ఆ దినమున ఋషులు రచించిన దివ్య స్తవములతో—అనగా వైదిక విష్ణు-సామ గానములు, మంత్రములతో—పద్మనాభుని సంతోషపరచువాడు నిజముగా ప్రభువును ప్రసన్నం చేయును.

Verse 33

ऋग्यजुःसामसम्भूतैवैष्णवैश्चैव पुत्रक । संस्कृतैः प्राकृतैः स्तोत्रैरन्यैश्च विविधैस्तथा

ఓ ప్రియ కుమారా! ఋగ్, యజుః, సామ సంప్రదాయాలనుండి ఉద్భవించిన వైష్ణవ స్తోత్రములతోను, అలాగే సంస్కృతములో గాని లోకభాషలో గాని రচিতమైన ఇతర విభిన్న స్తోత్రములతోను ఆయనను స్తుతించవచ్చు.

Verse 34

प्रीतिं करोति देवेशो द्वादश्यां जागरे स्थितः । शृणु पुण्यं समासेन यद्गीतं ब्रह्मणा मम

ద్వాదశీనాడు రాత్రి జాగరణలో నిలిచినవారిపై దేవేశుడు ప్రీతిచూపును. బ్రహ్మ నాకు గానముగా చెప్పిన పుణ్యఫలాన్ని సంక్షేపంగా వినుము.

Verse 35

त्रिःसप्तकृत्वो धरणीं त्रिगुणीकृत्य षण्मुख । दत्त्वा यत्फलमाप्नोति तत्फलं प्राप्नुयान्नरः

ఓ షణ్ముఖా! భూమిని మూడింతలు చేసినట్లు భావించి ఇరవై ఒక్కసార్లు దానం చేసినవాడు పొందే ఫలమే, ఈ వ్రతాచరణతో కూడ మనుష్యుడు పొందును.

Verse 36

गवां शतसहस्रेण सवत्सेनापि यत्फलम् । तत्फलं प्राप्नुयान्मर्त्त्यः स्तोत्रैर्यस्तोषयेद्धरिम्

దూడతో కూడిన లక్ష గోవులను దానం చేసిన ఫలము ఏదో, అదే ఫలము స్తోత్రాలతో హరిని ప్రసన్నం చేసే మానవుడు పొందును।

Verse 37

वैदिकी दशगुणा प्रीतिर्यामेनैकेन जागरे । एवं फलानुसारेण कार्य्यं जागरणं हरेः

జాగరణంలో ఒక్క యామం (ప్రహరం) చేసినా వైదిక స్తుతివలన కలిగే ప్రీతి పదింతలు అవుతుంది; కాబట్టి కోరిన ఫలానుసారం హరికి జాగరణం చేయవలెను।

Verse 38

यः पुनः पठते रात्रौ गीतां नामसहस्रकम् । द्वादश्यां पुरतो विष्णोर्वेष्णवानां समीपतः

ద్వాదశీ రాత్రి విష్ణువు సన్నిధిలో, వైష్ణవుల సమీపంలో గీతా మరియు నామసహస్రాన్ని పఠించే వాడు విశేష పుణ్యాన్ని పొందును।

Verse 39

पुण्यं भागवतं स्कांदपुराणं दयितं हरेः । माधुरं बालचरितं गोपीनां चरितं तथा

పుణ్యమైన భాగవతము, హరికి ప్రియమైన స్కాందపురాణము, మధురమైన బాలలీలలు, అలాగే గోపికల చరిత్ర—ఇవన్నీ (జాగరణంలో) పఠించదగినవి।

Verse 40

एतान्पठति रात्रौ यः पूजयित्वा तु केशवम् । न वेद्म्यहं फलं वत्स यदि ज्ञास्यति केशवः

కేశవుని పూజించిన తరువాత రాత్రి ఇవన్నీ పఠించే వాడి ఫలాన్ని—ఓ వత్సా—నేను కొలవలేను; అది కేశవుడే ఎరుగును।

Verse 41

दीपं प्रज्वालयेद्रात्रौ यः स्तवैर्हरिजागरे । न चास्तं गच्छते तस्य पुण्यं कल्पशतैरपि

ఎవడు రాత్రివేళ హరి జాగరణంలో స్తోత్రాలతో దీపం వెలిగిస్తాడో, అతని పుణ్యం వందల కల్పాలకైనా క్షీణించదు.

Verse 42

मंजरीसहितैः पत्रैस्तुलसीसम्भवैर्हरिम् । जागरे पूजयेद्भक्त्या नास्ति तस्य पुनर्भवः

ఎవడు జాగరణంలో భక్తితో మంజరులతో కూడిన తులసి ఆకులతో హరిని పూజిస్తాడో, అతనికి పునర్జన్మ లేదు.

Verse 43

स्नानं विलेपनं पूजा धूपं दीपं च संस्तवम् । नैवेद्यं च सतांबूलं जागरे दत्तमक्षयम्

స్నానం, లేపనం, పూజ, ధూపం, దీపం, స్తోత్రం, నైవేద్యం మరియు శ్రేష్ఠ తాంబూలం—జాగరణంలో సమర్పించిన ఇవన్నీ అక్షయ ఫలప్రదం.

Verse 44

ध्यातुमिच्छति षड्वक्त्रं यो मां भक्तिपरायणः । स करोतु महाभक्त्या द्वादश्यां जागरं हरेः

భక్తిపరాయణుడై నన్ను షడ్వక్త్రుడిగా ధ్యానించదలచినవాడు, ద్వాదశీనాడు మహాభక్తితో హరి జాగరణం చేయాలి.

Verse 45

वासरे वासुदेवस्य सर्वे देवाः सवासवाः । देहमाश्रित्य तिष्ठंति ये प्रकुर्वंति जागरम्

వాసుదేవుని పవిత్ర దినమున జాగరణం చేసే వారి దేహాన్ని ఆశ్రయించి, ఇంద్రునితో సహా సమస్త దేవతలు నిలిచివుంటారు.

Verse 46

जागरेवासुदेवस्य महाभारतकीर्तनम् । ये कुर्वंति गतिं यांति योगिनां ते न संशयः

వాసుదేవుని జాగరణలో మహాభారతాన్ని కీర్తించి ప్రచారం చేసేవారు యోగుల గమ్యాన్ని పొందుతారు—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 47

चरितं रामदेवस्य ये वधं रावणस्य च । पठंति जागरे विष्णोस्ते यांति परमां गतिम

విష్ణువின் జాగరణలో శ్రీరామదేవుని చరిత్రను, రావణవధను చదివేవారు పరమగతిని పొందుతారు।

Verse 49

अधीत्य चतुरो वेदान्कृत्वा चैवार्चनं हरेः । स्नात्वा च सर्वतीर्थेषु जागरे तत्फलं हरेः

నాలుగు వేదాల అధ్యయనం, హరి ఆరాధన, అన్ని తీర్థాలలో స్నానం—వీటివల్ల కలిగే ఫలం, అదే ఫలం హరి జాగరణంతో లభిస్తుంది।

Verse 50

धान्यशैलसहस्रैस्तु तुलापुरुषको टिभिः । यत्फलं मुनिभिः प्रोक्तं तत्फलं जागरे हरेः

వేల ధాన్యశైలాలు, కోట్ల తులాపురుష దానాల వల్ల మునులు చెప్పిన పుణ్యఫలం—అదే ఫలం హరి జాగరణంతో లభిస్తుంది।

Verse 51

कन्याकोटिप्रदानं च स्वर्णभारशतं तथा । दत्तं रत्नायुतशतं यैः कृतो जागरो हरेः

హరి జాగరణం చేసినవారికి, కోటి కన్యాదానాలు, వంద బంగారు భారాలు, అయుత-శత రత్నదానాలు చేసిన ఫలమున్నట్లే అవుతుంది।

Verse 52

अष्टादशपुराणैस्तु पठितैर्यत्फलं भवेत् । तत्फलं शतसाहस्रं कृते जागरणे हरेः

అష్టాదశ పురాణాలు పఠించిన ఫలము ఎంతయో, హరికి జాగరణం చేసినవానికి ఆ ఫలము లక్షగుణమై లభిస్తుంది।

Verse 53

मन्वादि पठतां शास्त्रं यत्फलं हि द्विजन्मनः । अधिकं फलमाप्नोति कुर्वाणो जागरं हरेः

మన్వాది శాస్త్రాలను పఠించిన ద్విజులకు లభించే ఫలముకన్నా, హరికి జాగరణం చేసేవాడు మరింత అధిక ఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 54

दुर्भिक्षे चान्नदातॄणां पुंसां भवति यत्फलम् । संन्यासिनां सहस्रैस्तु यत्फलं भोजितैः कलौ । फलं तत्समवाप्नोति कुर्वतां जागरं हरेः

దుర్భిక్షంలో అన్నదానం చేసిన ఫలమూ, కలియుగంలో వెయ్యి సన్యాసులకు భోజనం పెట్టిన ఫలమూ—ఆ ఫలమంతా హరికి జాగరణం చేసేవారు పొందుతారు।