Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 141

Devanagari script

चन्द्रशर्मोवाच । यदि तात मयाऽज्ञानान्न कृतं द्वादशीव्रतम् । कस्मात्कृतं सशल्यं तु भवद्भिर्द्वादशीव्रतम्

Transliteration

candraśarmovāca | yadi tāta mayā'jñānānna kṛtaṃ dvādaśīvratam | kasmātkṛtaṃ saśalyaṃ tu bhavadbhirdvādaśīvratam

Translation

చంద్రశర్ముడు అన్నాడు—తండ్రీ, నేను అజ్ఞానవశాత్ ద్వాదశీ వ్రతం చేయకపోతే, మీరు ఎందుకు దోషయుక్తమైన (సశల్య) ద్వాదశీ వ్రతాన్ని ఆచరించారు?

Word by Word

• चन्द्रशर्म: Candraśarman
• चन्द्रशर्म: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र + शर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (चन्द्र इव शर्म यस्य/चन्द्रस्य शर्म) नाम

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तार्थक-अव्यय (conditional conjunction)

• तात: dear father/sir
• तात: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: तात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• मया: by me
• मया: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम, तृतीया (करण), एकवचन

• अज्ञानात्: out of ignorance
• अज्ञानात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: अज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (हेतु/अपादान), एकवचन; कारणार्थे (from ignorance)

• न: not
• न: Sambandha (निषेध/negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• कृतम्: done
• कृतम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘द्वादशीव्रतम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• द्वादशीव्रतम्: Dvādaśī vow
• द्वादशीव्रतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्वादशी + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः

• कस्मात्: why
• कस्मात्: Hetu (Interrogative cause)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय; पञ्चमी-एकवचनरूपं ‘कस्मात्’ कारणे (why/from what cause)

• कृतम्: done
• कृतम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘व्रतम्’ (अन्ते) इत्यस्य विशेषणम्

• सशल्यम्: with a defect; flawed
• सशल्यम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स + शल्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः/नञ्-रहितः ‘शल्येन सह’ = with a thorn/defect; ‘व्रतम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Contrast/Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अवधारणार्थक निपात (particle)

• भवद्भिः: by you (respected, plural)
• भवद्भिः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम-प्राय, तृतीया (करण), बहुवचन; आदरार्थे ‘भवत्’

• द्वादशीव्रतम्: Dvādaśī vow
• द्वादशीव्रतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्वादशी + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

Speaker

Candraśarman

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A son (Candraśarman) questions elders/ancestors about a blemished Dvādaśī observance; the atmosphere is grave, with ritual paraphernalia nearby and a sense of unseen ancestral presence.

Characters & Entities

• Candraśarman
• Dvādaśī-vrata

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ignorance and improper performance are both problems; dharma requires right knowledge and right execution.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Indirectly, the Prabhāsa–Dvārakā sacred setting where vows like Dvādaśī are taught as efficacious.

What ritualistic prescription is mentioned?

The Dvādaśī-vrata is discussed, emphasizing that it should be performed without ‘saśalya’ (defect/blemish).