Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 140

विशेषेण त्वया वत्स न कृतं द्वादशीव्रतम् । व्रतं कृतं यदस्माभिस्तत्कृतं वेधसंयुतम् । निर्गमं यमलोकाद्धि तदस्माकं न दृश्यते

viśeṣeṇa tvayā vatsa na kṛtaṃ dvādaśīvratam | vrataṃ kṛtaṃ yadasmābhistatkṛtaṃ vedhasaṃyutam | nirgamaṃ yamalokāddhi tadasmākaṃ na dṛśyate

ప్రత్యేకంగా, వత్సా, నీవు ద్వాదశీ వ్రతం చేయలేదు. మేము చేసిన వ్రతమూ దోషంతో కూడింది; అందువల్ల యమలోకంనుండి విముక్తి మాకు కనిపించదు.

विशेषेणespecially
विशेषेण:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचनस्य अव्ययीभावः (instrumental used adverbially); क्रियाविशेषणम्
त्वयाby you
त्वया:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, तृतीया (करण), एकवचन
वत्सdear child
वत्स:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन
not
:
Sambandha (निषेध/negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
कृतम्done/performed
कृतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (अत्र ‘द्वादशीव्रतम्’ इत्यस्य विशेषणम्)
द्वादशीव्रतम्the Dvādaśī vow
द्वादशीव्रतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्वादशी + व्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्वादश्याः व्रतम्)
व्रतम्a vow
व्रतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
कृतम्done
कृतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (अत्र ‘व्रतम्’ इत्यस्य विशेषणम्)
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
अस्माभिःby us
अस्माभिः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, तृतीया (करण), बहुवचन
तत्that
तत्:
Sambandha (Correlative)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (correlative)
कृतम्done
कृतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
वेधसंयुतम्associated with Brahmā (Vedhas)
वेधसंयुतम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवेधस् + युत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः (वेधसा/वेधसः संयुक्तम्); ‘कृतम्’ इत्यस्य विशेषणम्
निर्गमम्exit, release
निर्गमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिर्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
यमलोकात्from Yama’s realm
यमलोकात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootयम + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (यमस्य लोकः)
हिindeed
हि:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधान/हेतुवाचक
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
अस्माकम्for us / of us
अस्माकम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन
not
:
Sambandha (निषेध/negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
दृश्यतेis seen/appears
दृश्यते:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि प्रयोगः (is seen)

Pitṛs/ancestors (or departed beings) addressing the listener as ‘vatsa’ within the narrative

Tirtha: Dvādaśī-vrata within Prabhāsa–Dvārakā mahatmya frame

Type: kshetra

Listener: Vatsa/putra (child/disciple)

Scene: An elder speaks to a child/disciple with sorrow: a calendar-marked Dvādaśī is shown; behind them, a dim vision of Yama’s realm with closed gates, symbolizing ‘no exit seen’ due to flawed vow.

D
Dvādaśī-vrata
Y
Yamaloka
Y
Yama

FAQs

Vows must be performed correctly and timely; negligence or defect is said to obstruct post-death upliftment.

The verse is embedded in the Prabhāsa–Dvārakā māhātmya framework, where vows and pilgrimage together yield merit.

Performance of the Dvādaśī-vrata; it implies careful, faultless observance to gain release from Yama’s realm.