Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 109

Devanagari script

प्रेतभूता महाकायाः क्षुत्क्षामाश्चैव भीषणाः । दृष्ट्वा स्वप्नं महा रौद्रं भीतोऽसौ च प्रकंपितः

Transliteration

pretabhūtā mahākāyāḥ kṣutkṣāmāścaiva bhīṣaṇāḥ | dṛṣṭvā svapnaṃ mahā raudraṃ bhīto'sau ca prakaṃpitaḥ

Translation

వారు ప్రేతస్వరూపులవలె మహాకాయులు, ఆకలితో క్షీణించినవారు, భయంకరులు. ఆ అత్యంత ఘోర స్వప్నాన్ని చూసి అతడు భయపడి వణికిపోయాడు।

Word by Word

• प्रेतभूताः: ghostly beings, pretas
• प्रेतभूताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रेत (प्रातिपदिक) + भूत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन (Plural)

• महाकायाः: huge-bodied
• महाकायाः: Karta-anvaya (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (अव्यय/उपसर्गसदृश) + काय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying प्रेतभूताः)

• क्षुत्क्षामाः: emaciated from hunger
• क्षुत्क्षामाः: Karta-anvaya (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्षुत् (प्रातिपदिक) + क्षाम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चय/अवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• भीषणाः: terrifying
• भीषणाः: Karta-anvaya (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भीषण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial to main verb/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having seen’

• स्वप्नम्: a dream
• स्वप्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वप्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular)

• महा: great
• महा: Karma-anvaya (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying रौद्रम्)

• रौद्रम्: fierce, dreadful
• रौद्रम्: Karma-anvaya (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रौद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying स्वप्नम्)

• भीतः: frightened
• भीतः: Karta (Subject complement/कर्तृसम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: भी (धातु) + त (कृदन्त प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भावे ‘afraid’

• असौ: he (that person)
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• प्रकंपितः: trembling, shaken
• प्रकंपितः: Karta (Subject complement/कर्तृसम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: प्र + कम्प् (धातु) + त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘trembled/shaken’

Speaker

Narrator within Dvārakā Māhātmya

Skanda Dialogue

Listener: The addressed king (राजन्) and the frame audience

Visual Art Cues

Scene: Gigantic, gaunt, terrifying ancestral figures with hollow eyes and parched mouths loom in a nightmare landscape; Candraśarman recoils, trembling, hair raised, the dream saturated with dread.

Characters & Entities

• Preta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Neglect of dharma can manifest as ancestral distress; fear-inducing visions function as a call to restore sacred obligations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named in this verse; it supports the chapter’s larger tīrtha context by motivating corrective pilgrimage/rites.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse describes the dream-state and its emotional impact.