Adhyaya 13

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । इति कृष्णवचः श्रुत्वा गोप्यः संहृष्टमानसाः । तस्मिन्मयसरे स्नात्वा विमुक्ताऽशेषबन्धनाः

శ్రీప్రహ్లాదుడు పలికెను—కృష్ణుని వచనాలు విని గోపికలు హృదయానందంతో ఉల్లసించిరి. ఆ మాయాసరస్సులో స్నానమాచరించి వారు సమస్త బంధనాల నుండి పూర్తిగా విముక్తులయ్యిరి.

Verse 2

कृष्णदर्शनसंजातपरमानन्दसंप्लुताः । ऊचुश्च वचनं गोप्यो मधुरं माधवं प्रति

కృష్ణదర్శనంతో జనించిన పరమానందంలో మునిగిపోయిన గోపికలు మాధవుని పట్ల మధురమైన వచనాలు పలికిరి.

Verse 3

गोप्य ऊचुः । धन्यः स दैत्यप्रवरो मयो येन कृतं सरः । यस्मिंस्त्वं देवतैः सार्द्धं समेष्यसि जगत्पते

గోపికలు పలికిరి—ధన్యుడు ఆ దానవశ్రేష్ఠుడు మయుడు; ఇతడే ఈ సరస్సును నిర్మించాడు. ఓ జగత్పతే, ఇక్కడే నీవు దేవతలతో కలిసి సమవేతుడవుతావు.

Verse 4

यदि तुष्टोऽसि भगवन्ननुग्राह्या वयं यदि । अस्माकमपि वार्ष्णेय कारयस्व सरोत्तमम्

ఓ భగవాన్, నీవు ప్రసన్నుడవైతే, మేము నీ అనుగ్రహానికి పాత్రులమైతే, ఓ వార్ష్ణేయా, మా కొరకు కూడా ఒక శ్రేష్ఠ సరస్సును చేయించుము.

Verse 5

कीर्त्तनान्मृत्युलोकेऽस्मिंस्तव संदर्शनेन हि । अहर्निशं तव ध्यानाद्यास्यामः परमां गतिम्

ఈ మృత్యులోకంలో నీ కీర్తనచేత, నిజంగా నీ దర్శనముచేత కూడ, మేము అహర్నిశలు నీ ధ్యానంతో పరమగతిని పొందుదుము.

Verse 6

श्रीकृष्ण उवाच । करिष्ये वः प्रियं साध्व्यो यूयं मम परिग्रहाः । अनुग्राह्या मया नित्यं भक्तिग्राह्योऽस्मि सर्वदा

శ్రీకృష్ణుడు పలికెను—హే సాధ్వీ స్త్రీలారా, మీకు ప్రియమైనదే నేను చేయుదును; మీరు నా స్వకీయులు. మీరు నిత్యం నా అనుగ్రహానికి పాత్రులు; ఎందుకంటే నేను సర్వదా భక్తిచేతనే వశుడనగుదును.

Verse 7

प्रह्लाद उवाच । इत्युक्त्वा भगवान्कृष्णो गोपीनां हितकाम्यया । सरसः सन्निधौ तस्य सरस्त्वन्यच्चकार ह

ప్రహ్లాదుడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి, గోపికల హితాన్ని కోరిన భగవాన్ కృష్ణుడు, ఆ సరస్సు సమీపంలోనే మరొక సరస్సును సృష్టించెను.

Verse 8

तदगाधं स्वच्छजलं नलिनीदलशोभितम् । हंससारसयुग्मैश्च चक्रवाकैश्च शोभितम्

ఆ సరస్సు అగాధమై, స్వచ్ఛజలముతో, నలినీదళములచే శోభించెను; హంసలు, సారసయుగ్మాలు మరియు చక్రవాక పక్షులతో మరింత అందమొందెను.

Verse 9

कुमुदोत्पलकह्लारपद्मिनीखण्डमण्डितम् । सेवितं द्विजमुख्यैश्च सिद्धविद्याधरैस्तथा

అది కుముద, ఉత్పల, కహ్లార మరియు పద్మినీ-ఖండములతో అలంకృతమైయుండెను; అలాగే శ్రేష్ఠ ద్విజులు, సిద్ధులు మరియు విద్యాధరులు దానిని సేవించుచుండిరి.

Verse 10

सेवितं यदुनारीभिस्तथा यदुकुमारकैः । दिवारात्रौ सुसंपूर्णं सर्वैर्जानपदैर्जनैः

ఆ స్థలం యదువంశ స్త్రీలచే, అలాగే యదుకుమారులచే సేవింపబడెను; దినరాత్రులు సమస్త జనపద ప్రజలతో అది నిండిపోయి ఉండెను।

Verse 11

तं दृष्ट्वा जलकल्लोलैः सुसंपूर्णं जलाशयम् । हर्षाद्गोपीजनं कृष्णः प्रोवाच वचनं तदा

జలకల్లొలాలతో నిండిన ఆ జలాశయాన్ని చూచి, హర్షంతో శ్రీకృష్ణుడు అప్పుడు గోపికాసమూహానికి ఈ వచనమును పలికెను।

Verse 12

पश्यध्वं गोपिकाः शुभ्रं सरः सरं समीपतः । स्वच्छमिष्टजलापूर्णं सज्जनानां यथा मनः

“హే గోపికలారా! సమీపంలోనున్న ఈ శుభ్రమైన ప్రకాశవంతమైన సరస్సును చూడండి—ఇది స్వచ్ఛమై, ఇష్టమైన మధుర జలంతో నిండినది; సజ్జనుల మనస్సువలె।”

Verse 13

कारणाद्भवतीनां च यस्मात्कृतमिदं सरः । भवतीनां तथा नाम्ना ख्यातमेतद्भविष्यति

“మీ కారణంగానే ఈ సరస్సు నిర్మింపబడినది; అందువల్ల ఇది మీ పేరుతోనే లోకంలో ప్రసిద్ధి పొందును।”

Verse 14

गोर्वाचावाचकः शब्दो भवतीभिर्मया सह । गोप्रचारेति वै नाम्नां ख्यातिं लोके गमिष्यति

“‘గో’ అనే శబ్దం వాణిని సూచించును; మరియు మీతో కలిసి నా కారణంగా ఈ స్థలం ‘గోప్రచార’ అనే నామంతో లోకంలో ఖ్యాతి పొందును।”

Verse 15

युष्माकं प्रियकामार्थं यस्मात्कृतमिदं सरः । तस्माद्गोपीसर इति ख्यातिं लोके गमिष्यति

మీకు ప్రియమైన, అభీష్టమైన కోరికలు నెరవేర్చుటకై ఈ సరస్సు నిర్మించబడినది; అందువల్ల ఇది లోకంలో ‘గోపీ-సర’ అని ప్రసిద్ధి పొందును.

Verse 16

गोप्य ऊचुः । अनुग्राह्या यदि वयमस्मन्नाम्ना कृतं सरः । अन्यत्किमपि वार्ष्णेय प्रार्थयामो वदस्व नः

గోపికలు పలికిరి—మేము నిజంగా మీ అనుగ్రహానికి పాత్రులమైతే, మా పేరుతో ఈ సరస్సు నిర్మించబడినదైతే, ఓ వార్ష్ణేయా! మేము ఇంకొక వరం కోరుచున్నాము—మాకు చెప్పుము (నీవు దానిని అనుగ్రహించెదవని).

Verse 17

श्रीकृष्ण उवाच । प्रार्थ्यतां यदभिप्रेतं यद्वो मनसि वर्तते । भक्त्या समागता यूयं नास्त्यदेयं ततो मया

శ్రీకృష్ణుడు పలికెను—మీకు అభిప్రేతమైనది, మీ హృదయంలో ఉన్నది ఏదైనా కోరండి. మీరు భక్తితో వచ్చారు; అందుచేత మీకు నేను ఇవ్వనిది ఏదీ లేదు.

Verse 18

गोप्य ऊचुः । यदि तुष्टोऽसि भगवन्यदि देयो वरो हि नः । तस्मात्त्वया सदा कृष्ण नरयानेन माधव

గోపికలు పలికిరి—హే భగవాన్, మీరు ప్రసన్నులైతే, మాకు వరం ఇవ్వవలసినదైతే, ఓ కృష్ణా, ఓ మాధవా! మీరు ఎల్లప్పుడూ మానవ (దృశ్య) రూపంతో ఇక్కడికి రాగలరు గాక.

Verse 19

अत्रागत्य नभस्येऽस्मिन्स्नातव्यं नियमेन हि । यत्र त्वं तत्र देवाश्च यज्ञास्तीर्थानि केशव

ఈ నభస్య మాసంలో ఇక్కడికి వచ్చి నియమంతో స్నానం చేయవలెను. ఓ కేశవా! నీవు ఎక్కడ ఉంటావో అక్కడే దేవతలు, యజ్ఞాలు, తీర్థాలు కూడా ఉంటాయి.

Verse 20

यत्र त्वं तत्र दानानि व्रतानि नियमाश्च ये । ओंकारश्च वषट्कारः स्वाहाकारः स्वधा तथा

నీవు ఎక్కడ ఉన్నావో అక్కడే దానాలు, వ్రతాలు, నియమాచారాలు అన్నీ ఉన్నాయి; అక్కడే ఓంకారం, వషట్కారం, స్వాహా మరియు స్వధా ఉచ్చారణలు కూడా ఉన్నాయి।

Verse 21

भूर्भुवःस्वर्महर्ल्लोको जनः सत्यं तपस्तथा । त्वन्मयं हि जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम्

భూః, భువః, స్వః, మహర్లోకం, జనలోకం, సత్యలోకం, తపోలోకం—ఈ సమస్త లోకాలు నీవే వ్యాపించి ఉన్నావు; దేవ-అసుర-మానవులతో కూడిన ఈ జగత్తంతా నీ స్వరూపమే।

Verse 22

तस्मात्त्वयि जगन्नाथे ह्यत्र स्नाते जनार्दने । स्नातमत्र त्रिभुवनं भविष्यति न संशयः

కాబట్టి, ఓ జగన్నాథ జనార్దన! నీవు ఇక్కడ స్నానం చేసినప్పుడు, ఈ స్థలంలోనే త్రిభువనం స్నానించినట్లే అవుతుంది—సందేహం లేదు।

Verse 23

त्रैलोक्यपावनी गंगा तव पादजलं हि तत् । लक्ष्मीर्वक्षःस्थलस्थाने मुखे देवी सरस्वती

త్రిలోకాలను పవిత్రం చేసే గంగా నిజంగా నీ పాదప్రక్షాళన జలమే; నీ వక్షస్థలంలో లక్ష్మీ దేవి విరాజిల్లుతుంది, నీ ముఖంలో దేవి సరస్వతి (దివ్య వాణి) నివసిస్తుంది।

Verse 24

सर्वभूतमयश्चात्र ततस्त्वं जगदीश्वर । यद्ददासि मनुष्याणां भविष्याणां कलौ युगे । तद्वदस्व महाबाहो कृपां कृत्वा जगत्पते

ఇక్కడ నీవు సమస్త భూతమయంగా ఉన్నావు గనుక, ఓ జగదీశ్వరా—ఓ మహాబాహో జగత్పతే! కరుణచేసి చెప్పుము: కలియుగంలో భవిష్యత్ మనుష్యులకు నీవు ఏమి ప్రసాదిస్తావు?

Verse 25

यात्रायामागतानां च अथ षण्मासवासिनाम् । सदैवात्र स्थितानां च यत्फलं तद्वदस्व नः

ఇక్కడికి తీర్థయాత్రగా వచ్చినవారికి, ఆరు నెలలు ఇక్కడ నివసించినవారికి, అలాగే నిత్యం ఇక్కడే ఉన్నవారికి కలిగే పుణ్యఫలాన్ని మాకు చెప్పండి।

Verse 26

श्रीकृष्ण उवाच । यत्फलं हि मनुष्याणां स्नातानां गोपिकासरे । तच्छृणुध्वमसंदिग्धं प्रसन्ने मयि गोपिकाः

శ్రీకృష్ణుడు పలికెను—ఓ గోపికలారా! నేను ప్రసన్నుడై ఉన్నప్పుడు గోపికాసరంలో స్నానం చేసిన మనుష్యులకు కలిగే ఫలాన్ని సందేహం లేకుండా వినండి।

Verse 27

सोपस्करां सवत्सां च वस्त्रालंकारभूषिताम् । यथोक्तदक्षिणोपेतां ब्राह्मणाय कुटुंबिने

అవసరమైన ఉపకరణాలతో, దూడతో కూడిన, వస్త్రాభరణాలతో అలంకరించిన, శాస్త్రోక్త దక్షిణతో కూడిన ఆవును గృహస్థ బ్రాహ్మణునికి దానం చేయాలి।

Verse 28

सदाचाराय शुद्धाय दरिद्रायानुकारिणे । गां दत्त्वा फलमाप्नोति स्नानमात्रेण तत्फलम्

సదాచారము గల, శుద్ధుడైన, దరిద్రుల పట్ల కరుణ చూపే వ్యక్తికి ఆవును దానం చేస్తే ఏ ఫలం లభిస్తుందో—ఈ తీర్థంలో కేవలం స్నానం మాత్రముచేతనే అదే ఫలం లభిస్తుంది।

Verse 29

यावत्पदानि मनुजः कृष्णेन सह गच्छति । कुलानि देव्यस्तावंति वसंति हरिमन्दिरे

హే దేవీ! మనిషి శ్రీకృష్ణునితో కలిసి ఎంత అడుగులు నడుస్తాడో, అంత తరాల వరకు అతని వంశాలు హరి యొక్క దివ్య మందిరంలో (ధామంలో) నివసిస్తాయి।

Verse 30

कृष्णेन सह गच्छन्ति गीतवादित्रनिस्वनैः । स्तुवन्तो विविधैः स्तोत्रैर्गोविंदं गोपिकासरे

వారు గీత-వాద్యాల నాదమధ్య శ్రీకృష్ణునితో కలిసి సాగుతూ, గోపికాసరంలో అనేక స్తోత్రాలతో గోవిందుని స్తుతిస్తారు।

Verse 31

न मातुर्जठरे तेषां यातना जायते नृणाम् । सर्वान्कामानवाप्यांते वैष्णवं लोकमाप्नुयुः

ఆ మనుష్యులకు తల్లి గర్భంలో కూడా ఏ బాధ కలగదు. వారు సమస్త కోరికలను పొందిన తరువాత వైష్ణవ లోకం—విష్ణు ధామం—ను చేరుతారు।

Verse 32

अर्घ्यं दत्त्वा विधानेन स्नानं कुर्याद्विचक्षणः । मंत्रेणानेन वै साध्व्यः श्रद्धया परया युतः

విధిపూర్వకంగా అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించి, వివేకి భక్తుడు ఈ మంత్రంతోనే పరమ శ్రద్ధతో స్నానం చేయాలి।

Verse 33

नमस्ते गोपरूपाय विष्णवे परमात्मने । गोप्रचारे जगन्नाथ गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते

గోపరూపధారి పరమాత్మ విష్ణువుకు నమస్కారం. హే జగన్నాథా, గోచారంలో సంచరించువాడా, ఈ అర్ఘ్యాన్ని స్వీకరించుము; నీకు మరల నమస్కారం।

Verse 34

अर्घ्यं दत्त्वा विधानेन मृदमालिप्य पाणिना । स्नायाच्छ्रद्धासमायुक्तस्तर्पयेत्पितृदेवताः

విధిపూర్వకంగా అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించి, చేతితో పవిత్ర మృత్తికను లేపనం చేసుకొని, శ్రద్ధతో స్నానం చేసి పితృదేవతలకు తర్పణం చేయాలి।

Verse 35

श्राद्धं कुर्य्यात्ततो भक्त्या एकचित्तः समाहितः । यथोक्तदक्षिणा दद्याद्रजतं रुक्ममेव च

ఆపై భక్తితో ఏకాగ్రచిత్తుడై సమాహితుడై శ్రాద్ధం చేయవలెను; శాస్త్రోక్త దక్షిణను—వెండి మరియు స్వర్ణమును—దానముగా ఇవ్వవలెను।

Verse 36

विशेषतः प्रदातव्यं तांबूलं कज्जलं तथा । दुकूलानि च देयानि तथा कौसुंभकानि च

ప్రత్యేకంగా తాంబూలం మరియు కాజ్జలం దానముగా ఇవ్వవలెను; సన్నని దుకూల వస్త్రాలు, అలాగే కౌసుంభక (కుసుంభరంగు) వస్త్రాలు కూడా ఇవ్వవలెను।

Verse 37

दंपत्योर्वाससी चैव भूषणानि स्वशक्तितः । गावो देया द्विजातिभ्यो वृषभाश्च धुरंधराः । दीनांधकृपणानां च दानं देयं स्वशक्तितः

తన శక్తి మేరకు దంపతులకు వస్త్రాలు, ఆభరణాలు దానముగా ఇవ్వవలెను; ద్విజులకు ఆవులను ఇవ్వాలి, అలాగే భారమును మోయు బలమైన వృషభాలను కూడా; ఇంకా తన సామర్థ్యానుసారం దీనులు, అంధులు, దరిద్రులకు దానం చేయవలెను।

Verse 38

एवं कृत्वा नरः सम्यगुत्तमां गतिमाप्नुयात् । प्रयांति परमं लोकं पितरस्त्रिकुलोद्भवाः

ఇలా సమ్యక్గా ఆచరించినవాడు ఉత్తమ గతిని పొందును; మూడు కులాల నుండి ఉద్భవించిన పితృదేవతలు పరమ లోకమునకు చేరుదురు।

Verse 39

लभते पुत्रकामस्तु पुत्रानिष्टान्मनोरमान्

పుత్రకాముడైనవాడు ఇష్టమైన, మనోహరమైన పుత్రులను పొందును।

Verse 40

यं यं कामयते कामं स्वर्गमोक्षादिकं नरः । तत्सर्वं समवाप्नोति यः स्नाति गोपिकासरे

మనిషి ఏ ఏ కోరికను కోరుకుంటాడో—స్వర్గము, మోక్షము మొదలైనవి—గోపికాసరము (గోపికల పవిత్ర సరస్సు)లో స్నానం చేసినవాడు అవన్నీ పొందుతాడు.

Verse 41

यावल्लोका भविष्यंति तावत्स्थास्यति वै सरः । यावत्सरो यशस्तावद्भवतीनां भविष्यति

లోకాలు ఉన్నంతకాలం ఈ సరస్సు నిశ్చయంగా నిలిచి ఉంటుంది; ఈ సరస్సు ఉన్నంతకాలం మీ కీర్తి కూడా అంతకాలం నిలుస్తుంది.

Verse 42

यावत्कीर्तिर्मनुष्येषु तावत्स्वर्गे महीयते । विमुक्ताः सकलात्पापाद्यास्यंति परमां गतिम्

మనుష్యులలో మీ కీర్తి ఉన్నంతకాలం స్వర్గంలో మీరు మహిమింపబడతారు. సమస్త పాపాల నుండి విముక్తులై మీరు పరమగతిని పొందుతారు.

Verse 43

तत्पुण्यं गोपीसर इदं जलैः पूर्णं सदैव हि । अवगाह्यं मया गोप्यो नभस्ये नियमेन हि

ఈ పుణ్యమైన గోపీసరము ఎల్లప్పుడూ జలంతో నిండివుంటుంది. ఓ గోపికలారా, నా మాట ప్రకారం नभస్య (భాద్రపద) మాసంలో నియమంతో ఇందులో అవగాహనము (స్నానం) చేయవలెను.

Verse 44

भवत्यः पतिभावेन ब्रह्मभावेन वा पुनः । चिंतयंत्यः परं मां हि परागतिमवाप्स्यथ

మీరు నన్ను పతిభావంతో గానీ, లేదా బ్రహ్మభావంతో (పరబ్రహ్మంగా) గానీ చింతించండి; నన్ను పరముడిగా ధ్యానిస్తే మీరు పరమగతిని పొందుతారు.

Verse 45

प्रह्लाद उवाच । अनुज्ञाता भगवता ततस्ता गोपकन्यकाः । नमस्कृत्य च गोविंदं ययुः सर्वा यथागता

ప్రహ్లాదుడు పలికెను—అప్పుడు భగవంతుని అనుమతి పొందిన గోపకన్యలు గోవిందునకు నమస్కరించి, వచ్చినట్లే అందరూ తిరిగి వెళ్లిరి।

Verse 46

भगवानपि गोविंद उद्धवेन समन्वितः । विसृज्य गोपिकाः कृष्णः स्वकं मंदिरमाविशत्

భగవాన్ గోవిందుడు కూడా उद्धవునితో కూడి ఉండెను; గోపికలను వీడబెట్టి శ్రీకృష్ణుడు తన స్వమందిరంలో ప్రవేశించెను।