Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 16

Devanagari script

गोप्य ऊचुः । अनुग्राह्या यदि वयमस्मन्नाम्ना कृतं सरः । अन्यत्किमपि वार्ष्णेय प्रार्थयामो वदस्व नः

Transliteration

gopya ūcuḥ | anugrāhyā yadi vayamasmannāmnā kṛtaṃ saraḥ | anyatkimapi vārṣṇeya prārthayāmo vadasva naḥ

Translation

గోపికలు పలికిరి—మేము నిజంగా మీ అనుగ్రహానికి పాత్రులమైతే, మా పేరుతో ఈ సరస్సు నిర్మించబడినదైతే, ఓ వార్ష్ణేయా! మేము ఇంకొక వరం కోరుచున్నాము—మాకు చెప్పుము (నీవు దానిని అనుగ్రహించెదవని).

Word by Word

• गोप्यः: the gopīs
• गोप्यः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: गोपी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Action/Verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन, परस्मैपद

• अनुग्राह्याः: worthy of favor/to be blessed
• अनुग्राह्याः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अनु-ग्रह् (धातु) + ण्यत्/य (कृत्-प्रत्यय)
• Form: भाव्य/योग्यतार्थक कृदन्त (gerundive: 'to be favored'), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• यदि: if
• यदि: Avyaya (Condition marker)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्त-अव्यय (conditional particle)

• वयम्: we
• वयम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुषार्थे सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• अस्मत्: our
• अस्मत्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-बहुवचनस्य आधार-प्रातिपदिक (in compound: 'our')

• नाम्ना: by the name
• नाम्ना: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• कृतम्: made
• कृतम्: Karma (Predicate complement)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• सरः: lake
• सरः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अन्यत्: something else
• अन्यत्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• किम्: something/anything
• किम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चितार्थे (indefinite in compound)

• अपि: even/any
• अपि: Avyaya (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle; 'also/even/any')

• वार्ष्णेय: O Vārṣṇeya (descendant of Vṛṣṇi)
• वार्ष्णेय: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: वार्ष्णेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; वृष्णिवंशज-सम्बोधन

• प्रार्थयामः: we request
• प्रार्थयामः: Kriya (Action/Verb)
• Type: Verb
• Root: प्र-अर्थ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), बहुवचन, आत्मनेपद

• वदस्व: tell (us)
• वदस्व: Kriya (Command)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

• नः: to us/for us
• नः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Genitive/Dative), बहुवचन; एनक्लिटिक (enclitic)

Speaker

Gopīs

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gopī-sara

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: The gopīs, encouraged by the naming of the lake, speak collectively to Kṛṣṇa, asking for an additional boon; their posture is reverent yet intimate.

Characters & Entities

• Gopīs
• Kṛṣṇa (Vārṣṇeya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotees seek not worldly gain but continued divine grace and assurance, even in the context of a holy place.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The newly named lake (Gopī-sara/Gopracāra) near Dvārakā, serving as the setting for the gopīs’ request.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse introduces a petition for an additional boon.