
పులస్త్యుడు అర్బుద పర్వత మహిమను సంక్షిప్తంగా ముగిస్తాడు. అక్కడ ఋషులు స్థాపించిన అనేకానేక తీర్థాలు, పుణ్యధామాలు ఉన్నందున, దాని సంపూర్ణ వివరణ శతాబ్దాల కథనంతో కూడా పూర్తికాదని చెబుతాడు. అర్బుదంలో పవిత్రత సర్వత్ర వ్యాపించింది—తీర్థం, సిద్ధి, వృక్షం, నది, దేవసన్నిధి ఏదీ అక్కడ లేనిది కాదు. “సుందర అర్బుద పర్వతం”లో నివసించే వారు పుణ్యభారవాహకులుగా వర్ణింపబడతారు. ఎవడు అన్ని వైపులా అర్బుద దర్శనం చేయడంలేదో, అతని జీవితం, ధనం, తపస్సు యొక్క ప్రాయోగిక ఫలం కోల్పోతాడని బలమైన నిర్ణయం చెప్పబడింది. తర్వాత రక్షణఫలం మనుషులకే కాక కీటకాలు, జంతువులు, పక్షులు, చతుర్విధ జన్మాలన్నిటికీ విస్తరించబడింది. అర్బుదంలో మరణం—నిష్కామమైనా సకామమైనా—జరామరణరహితమైన శివసాయుజ్యాన్ని ఇస్తుంది. చివరగా ఫలశ్రుతి: శ్రద్ధతో ప్రతిదినం ఈ పురాణవృత్తాంతాన్ని వినితే తీర్థయాత్ర ఫలం లభిస్తుంది; అందువల్ల ఇహపర సిద్ధి కోసం యాత్ర చేయవలెనని ఉపదేశం.
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । अर्बुदस्य महाराज माहात्म्यं हि समासतः
పులస్త్యుడు పలికెను—ఓ మహారాజా! నీవు నన్ను అడిగినదంతా నీకు వివరించితిని. అర్బుదుని మహాత్మ్యము సంక్షేపముగా చెప్పబడినది.
Verse 2
विस्तरेण च संख्या स्यादपि वर्षशतैरपि । असंख्यानीह तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च । पदेपदे गृहाण्येव निर्मितानि महर्षिभिः
వివరంగా వాటి సంఖ్యను చెప్పుటకు వందల సంవత్సరాలైనా పూర్తికాదు. ఇక్కడ అసంఖ్యాత తీర్థములు, పుణ్యాయతనములు ఉన్నాయి; అడుగడుగున మహర్షులు నిర్మించిన ఆశ్రమములు, గృహములు కనిపించును.
Verse 3
न तत्तीर्थं न सा सिद्धिर्न स वृक्षो महीपते । न सा नदी न देवेशो यस्य तत्रास्ति न स्थितिः
హే భూపతీ! అటువంటి తీర్థమూ లేదు, అటువంటి సిద్ధీ లేదు, అటువంటి వృక్షమూ లేదు, అటువంటి నదీ లేదు, అలాగే అటువంటి దేవేశుడూ లేదు—వారి స్థితి అక్కడ లేనిది.
Verse 4
ये वसंति महाराज सुरम्येऽर्बुदपर्वते । नूनं ते पुण्यकर्माणो न वसंति त्रिविष्टपे
ఓ మహారాజా! సుందరమైన అర్బుద పర్వతమున నివసించువారు నిశ్చయంగా పుణ్యకర్ములు; వారికి త్రివిష్టపం (స్వర్గం) లో నివాసమూ అవసరం కాదు.
Verse 5
किं तस्य जीवितेनार्थः किं धनैः किं जपैर्नृप । यो न पश्यति मन्दात्मा समन्तादर्बुदाचलम्
హే నృపా! చుట్టూరా విస్తరించిన అర్బుదాచలాన్ని దర్శించని ఆ మందబుద్ధి మనిషికి జీవితం ఏ ప్రయోజనం? ధనం ఏ విలువ? జపం ఏ ఫలం?
Verse 6
अपि कीटपतंगा ये पशवः पक्षिणो मृगाः । स्वेदजाश्चाण्डजाश्चापि ह्युद्भिज्जाश्च जरायुजाः
కీటపతంగములు, పశువులు, పక్షులు, మృగములు—స్వేదజులు, అండజులు, ఉద్భిజ్జులు, జరాయుజులు—అందరూ ఈ పవిత్ర పరిధిలోనే చేరుదురు.
Verse 7
तस्मिन्मृता महाराज निष्कामाः कामतोऽपि वा । ते यान्ति शिवसायुज्यं जरा मरणवर्जितम्
మహారాజా, అక్కడ మరణించినవారు—నిష్కాములైనా, కోరికలతో ఉన్నవారైనా—జరామరణరహితమైన శివసాయుజ్యాన్ని పొందుదురు.
Verse 8
यश्चैतच्छुणुयान्नित्यं पुराणं श्रद्धयान्वितः । अर्बुदस्य महाराज स यात्राफलमश्नुते
మహారాజా, శ్రద్ధతో కూడి అర్బుదసంబంధమైన ఈ పురాణాన్ని నిత్యం శ్రవణం చేసేవాడు యాత్రాఫలాన్ని పొందును.
Verse 9
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन यात्रां तत्र समाचरेत् । य इच्छेदात्मनः सिद्धिमिह लोके परत्र च
కాబట్టి ఈ లోకంలోను పరలోకంలోను ఆత్మసిద్ధిని కోరువాడు, సమస్త ప్రయత్నంతో అక్కడ యాత్రను ఆచరించవలెను.
Verse 63
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखंडेऽर्बुदखण्डमाहात्म्यफलश्रुतिवर्णनंनाम त्रिषष्टितमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహిత, సప్తమ ప్రభాసఖండము, తృతీయ అర్బుదఖండములో ‘అర్బుదఖండమాహాత్మ్య-ఫలశ్రుతి-వర్ణన’ నామక త్రిషష్టితమ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.