Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

ततः कश्चित्कथांते च लोमशो नाम सन्मुनिः । कीर्त्तयामास माहात्म्यं सर्वतीर्थसमुद्भवम्

Transliteration

tataḥ kaścitkathāṃte ca lomaśo nāma sanmuniḥ | kīrttayāmāsa māhātmyaṃ sarvatīrthasamudbhavam

Translation

ఆపై కథాంతంలో ‘లోమశ’ అనే సన్ముని సమస్త తీర్థసారముగా ఉద్భవించిన ఒక మాహాత్మ్యాన్ని కీర్తించుట ప్రారంభించెను.

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Desha-Kala (Adverbial/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; काल/अनन्तरवाचक-अव्ययम् (then/thereafter)

• कश्चित्: someone, a certain (person)
• कश्चित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कश्चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचनम्; अनिश्चितवाचक-सर्वनाम

• कथान्ते: at the end of the story/discourse
• कथान्ते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कथा + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचनम्; तत्पुरुषः (कथायाः अन्तः)

• च: and
• च: Sambandha/Avyaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयबोधक-निपातः (conjunction)

• लोमशः: Lomaśa
• लोमशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोमश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचनम्; व्यक्तिनाम

• नाम: named
• नाम: Sambandha/Avyaya (Apposition marker)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; नामनिर्देशक-निपातः (particle indicating name)

• सन्मुनिः: the good/holy sage
• सन्मुनिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सत् + मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचनम्; कर्मधारयः (सन् मुनिः = उत्तमः मुनिः)

• कीर्तयामास: he proclaimed, recounted
• कीर्तयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कीर्तय् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—कीर्तय् (णिजन्त)

• माहात्म्यम्: the greatness, sacred glory
• माहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचनम्

• सर्वतीर्थसमुद्भवम्: arising from all tīrthas
• सर्वतीर्थसमुद्भवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + तीर्थ + समुद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्; विशेषणम् (माहात्म्यम्); तत्पुरुषः (सर्वेषां तीर्थानां समुद्भवः यस्य)

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sarva-tīrtha-samudbhava māhātmya (as framed by Lomasha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A king (outer listener); Nimi and the sage assembly (inner listeners)

Visual Art Cues

Scene: At the end of dharma discourse, Lomasha rises to speak; the assembly turns attentive; Nimi listens in stillness; the atmosphere shifts to anticipatory wonder as a universal tīrtha-māhātmya begins.

Characters & Entities

• Lomaśa
• māhātmya
• tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The greatness of a tīrtha is transmitted through realized sages; māhātmya is treated as concentrated sacred power and guidance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse introduces a tīrtha-māhātmya discourse (leading into Jambū Tīrtha’s glorification in this adhyāya).

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it announces the commencement of māhātmya-kīrtana (proclamation of sacred glory).