Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

अपिबच्चामृतं राहुस्तेनास्य मृत्युवर्जितम् । अमृतं चाक्षयं जातं शिरो देवभयप्रदम्

Transliteration

apibaccāmṛtaṃ rāhustenāsya mṛtyuvarjitam | amṛtaṃ cākṣayaṃ jātaṃ śiro devabhayapradam

Translation

రాహువు అమృతాన్ని పానంచేశాడు; దాని వల్ల అతడు మరణరహితుడయ్యాడు. అమృతప్రభావం అక్షయమైంది, అతని శిరస్సు దేవులకు భయకారణమైంది.

Word by Word

• अपिबत्: drank
• अपिबत्: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)
• Form: लङ्-लकार (imperfect/past); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक

• अमृतम्: nectar
• अमृतम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: अमृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• राहुः: Rāhu
• राहुः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: राहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन

• तेन: thereby, by that
• तेन: Hetu (Cause/Instrument)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; 'by that/thereby'

• अस्य: of him
• अस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन

• मृत्युवर्जितम्: free from death, deathless
• मृत्युवर्जितम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: मृत्यु + वर्जित (प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष (मृत्युः वर्जितः = death-exempt); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (अमृतम्/फलम् implied)

• अमृतम्: nectar
• अमृतम्: Karta (Subject; 'nectar' as result)
• Type: Noun
• Root: अमृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक

• अक्षयम्: imperishable
• अक्षयम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (अमृतम्)

• जातम्: became
• जातम्: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) → जात (कृदन्त)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'became'

• शिरः: head
• शिरः: Karta (Subject; 'head')
• Type: Noun
• Root: शिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• देवभयप्रदम्: causing fear to the gods
• देवभयप्रदम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: देव + भय + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष (देवानां भयप्रदम् = giving fear to gods); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (शिरः)

Speaker

Candra (continuing)

Visual Art Cues

Scene: Rāhu, severed yet living, drinks amṛta; his head alone becomes a dreadful graha-form, looming toward the luminaries as devas recoil.

Characters & Entities

• Rāhu
• Amṛta
• Devas
• Grahaṇa (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Misused power can become a terror even after punishment; Purāṇic cosmology warns that adharma leaves persistent traces in the world.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse continues the eclipse myth that undergirds the Candrodbheda/Arbuda tīrtha-mahātmya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it explains the mythic consequence of amṛta-drinking leading to Rāhu’s deathlessness.