Adhyaya 51

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ चंद्रोद्भेदमनुत्तमम् । तीर्थं पापहरं नृणां निशानाथेन निर्मितम्

పులస్త్యుడు పలికెను—ఓ నృపశ్రేష్ఠా, ఆపై అనుత్తమమైన చంద్రోద్భేద తీర్థానికి వెళ్లవలెను; అది జనుల పాపాలను హరించేది, నిశానాథుడు (చంద్రదేవుడు) స్థాపించినది।

Verse 2

प्रतिज्ञातं यदा राजन्ग्रहणे चंद्रसूर्ययोः । राहुणा कृतवैरेण च्छिन्ने शिरसि विष्णुना

ఓ రాజా, చంద్రసూర్యుల గ్రహణం జరుగుతుందని ప్రతిజ్ఞ స్థిరమైనప్పుడు—వైరంతో ఉన్న రాహువు శిరస్సు విష్ణువిచే ఛేదింపబడిన తరువాత—

Verse 3

तदा भयान्वितश्चन्द्रो मत्वा दैत्यं दुरासदम् । पीयूषभक्षणोद्युक्तं ततश्चार्बुदमभ्यगात्

అప్పుడు చంద్రుడు భయంతో కుదేలై, ఆ దైత్యుడు దుర్జయుడని, అమృతాన్ని భక్షించేందుకు సిద్ధుడని భావించి, అనంతరం అర్బుద పర్వతానికి వెళ్లెను।

Verse 4

तत्र भित्त्वा गिरेः शृंगे कृत्वा विवरमुत्तमम् । प्रविष्टस्तस्य मध्ये तु तपस्तेपे सुदुश्चरम्

అక్కడ అతడు పర్వతశిఖరాన్ని చీల్చి ఉత్తమమైన రంధ్రాన్ని చేసి, దానిలో ప్రవేశించి లోపల అత్యంత దుష్కరమైన తపస్సు చేశాడు।

Verse 5

ततः कालेन महता तुष्टस्तस्य महेश्वरः । अब्रवीद्वृणु भद्रं ते वरं यत्ते हृदिस्थितम्

దీర్ఘకాలానంతరం మహేశ్వరుడు అతనిపై ప్రసన్నుడై ఇలా అన్నాడు—“నీకు మంగళం కలుగుగాక; నీ హృదయంలో ఉన్న వరాన్ని కోరుకో।”

Verse 6

चंद्र उवाच । प्रतिज्ञातं सुरश्रेष्ठ राहुणा ग्रहणं मम । बलवानेष दुर्धर्षः प्रकृत्या सिंहिकासुतः

చంద్రుడు అన్నాడు—హే సురశ్రేష్ఠా! రాహువు నన్ను గ్రహించుటకు (గ్రసించుటకు) ప్రతిజ్ఞ చేశాడు. అతడు బలవంతుడు, స్వభావతః దుర్ధర్షుడు—సింహికాసుతుడు।

Verse 7

सांप्रतं भक्षितं तेन पीयूषं सुरसत्तम । अहं मध्ये धृतश्चापि राहुणाऽसौ दुरासदः

హే సురసత్తమా! ఇప్పుడే అతడు అమృతాన్ని సేవించాడు; నేనూ ఆ దురాసద రాహువు పట్టు మధ్యలో చిక్కి ఉన్నాను।

Verse 8

पीयमानेऽमृते देव देवैः पूर्वं पराजितैः । दैवतं रूपमास्थाय दानवोऽसौ समागतः

హే దేవా! అమృతం త్రాగబడుతున్న వేళ, దేవతలు ముందుగా పరాజితులై ఉండగా, ఆ దానవుడు దేవరూపాన్ని ధరించి అక్కడికి వచ్చాడు।

Verse 9

अपिबच्चामृतं राहुस्तेनास्य मृत्युवर्जितम् । अमृतं चाक्षयं जातं शिरो देवभयप्रदम्

రాహువు అమృతాన్ని పానంచేశాడు; దాని వల్ల అతడు మరణరహితుడయ్యాడు. అమృతప్రభావం అక్షయమైంది, అతని శిరస్సు దేవులకు భయకారణమైంది.

Verse 10

ततो देवैः कृतं साम ग्रहमध्ये प्रतिष्ठितः । प्रतिज्ञाते ग्रहेऽस्माकं ततो मे भयमाविशत्

తర్వాత దేవతలు సామవచనాలు పలికారు; అతడు గ్రహణమధ్యంలోనే నిలిచాడు. కానీ మా మీద గ్రహణం ఒప్పందంగా స్థిరపడగానే నాకు భయం కలిగింది.

Verse 11

भयात्तस्य सुरश्रेष्ठ भित्त्वा शृंगं गिरेरिदम् । कृतं श्वभ्रमगाधं च तपोऽर्थं सुरसत्तम । तस्मादत्र प्रसादं मे कुरु कामनिषूदन

అతని భయంతో, ఓ దేవశ్రేష్ఠా, ఈ పర్వతశిఖరాన్ని చీల్చి తపస్సుకోసం లోతైన గుహాగర్తాన్ని చేశాను. కనుక, ఓ కామనిషూదనా, ఇక్కడ నాపై కృప చూపుము.

Verse 12

भगवानुवाच । अवध्यः सर्वदेवानामजेयः स महाबलः । करिष्यति ग्रहं नूनं राहुः कोपपरायणः । परं तव निशानाथ करिष्येऽहं प्रतिक्रियाम्

భగవానుడు పలికెను—రాహువు సమస్త దేవులకు అవధ్యుడు, అజేయుడు, మహాబలవంతుడు; క్రోధపరాయణుడై నిశ్చయంగా గ్రహణం కలిగిస్తాడు. అయితే, ఓ నిశానాథా, నీకు నేను ప్రతిక్రియను ఏర్పరచుదును.

Verse 13

ग्रहणे तव संप्राप्ते स्नानदानादिकाः क्रियाः । करिष्यंति जना लोके सम्यक्छ्रेयःसमन्विताः

నీ గ్రహణం సంభవించినప్పుడు, లోకంలోని జనులు స్నాన-దానాది క్రియలను ఆచరిస్తారు; అవి సమ్యక్ శ్రేయస్సుతో యుక్తమై ఉంటాయి.

Verse 14

ताभिस्तव न संतापः स्वल्पोऽप्येवं भविष्यति । अक्षयं सुकृतं तेषां कृतं कर्म भविष्यति

ఆ ఆచారాల వలన నీకు స్వల్పమైన బాధ కూడా కలగదు; మరియు వారు చేసిన కర్మల పుణ్యం అక్షయమై నిలుస్తుంది.

Verse 15

ग्रहणे तव संजाते मम वाक्यादसंशयम् । एतद्भिन्नं त्वया यस्मात्तपोऽर्थं शिखरं गिरेः । चन्द्रोद्भेदमिति ख्यातं तीर्थं लोके भविष्यति

నీ గ్రహణం సంభవించినప్పుడు, నా వాక్యముచే—సందేహం లేకుండా—తపస్సు నిమిత్తం నీవు పర్వత శిఖరాన్ని చీల్చినందున, ఈ తీర్థం లోకంలో ‘చంద్రోద్భేద’ అని ప్రసిద్ధి చెందుతుంది.

Verse 16

ग्रहणे तव संप्राप्ते योऽत्र स्नानं करिष्यति । न तस्य पुनरेवात्र जन्म लोके भविष्यति

నీ గ్రహణం వచ్చినప్పుడు ఇక్కడ స్నానం చేసే వానికి ఈ లోకంలో మళ్లీ జన్మ ఉండదు.

Verse 17

यो वा सोमदिने स्नानं दर्शनं तत्र चाचरेत् । तव लोके ध्रुवं वासस्तस्य चंद्र भविष्यति

లేదా సోమవారంలో అక్కడ స్నానం చేసి దర్శన-పూజ చేయువానికి, ఓ చంద్రా, నీ లోకంలో నిశ్చయంగా నివాసం కలుగుతుంది.

Verse 18

एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चांतर्दधे हरः । चन्द्रोऽपि प्रययौ हृष्टः स्वस्थानं नृपसत्तम

ఇలా చెప్పి భగవాన్ హరుడు అక్కడి నుండి అంతర్ధానమయ్యాడు. చంద్రుడూ హర్షంతో తన స్వస్థానానికి వెళ్లిపోయాడు, ఓ నృపశ్రేష్ఠా.

Verse 51

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे चन्द्रोद्भेदतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामैकपंचाशत्तमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలోని తృతీయ అర్బుదఖండంలో ‘చంద్రోద్భేద తీర్థమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే ఏకపంచాశత్తమ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।