Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् । कृष्णपक्षे त्रयोदश्यां नभस्ये च विशेषतः

Transliteration

tasmātsarvaprayatnena snānaṃ tatra samācaret | kṛṣṇapakṣe trayodaśyāṃ nabhasye ca viśeṣataḥ

Translation

కాబట్టి అన్ని ప్రయత్నాలతో అక్కడ స్నానం ఆచరించాలి—ప్రత్యేకంగా కృష్ణపక్ష త్రయోదశిన, మరియు ముఖ్యంగా నభస్య (భాద్రపద) మాసంలో।

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तस्मात् इति तद्-शब्दस्य पञ्चमी-एकवचनरूपम्; हेत्वर्थे अव्ययीभाववत् (ablatival adverb: ‘therefore/from that’)

• सर्वप्रयत्नेन: with all effort
• सर्वप्रयत्नेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + प्रयत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषार्थे ‘सर्वः प्रयत्नः’

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (locative adverb)

• समाचरेत्: should perform/practice
• समाचरेत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + √चर् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• कृष्णपक्षे: in the dark fortnight
• कृष्णपक्षे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक) + पक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषः (कृष्णः पक्षः)

• त्रयोदश्याम्: on the thirteenth lunar day
• त्रयोदश्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रयोदशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• नभस्ये: in the month of Nabhasya (Bhādrapada)
• नभस्ये: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नभस्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; मासवाचक (month-name)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेषतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/विशेषवाचक क्रियाविशेषण (adverb: especially)

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda Koṭitīrtha (snāna-sthāna)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: King (Rājan)

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims at dawn on kṛṣṇa trayodaśī in Bhādrapada: dark-fortnight sky fading, lamps on the steps, devotees entering the sacred waters with folded hands, priests guiding sankalpa.

Characters & Entities

• Koṭitīrtha
• Nabhas (Bhādrapada)
• Trayodaśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage merit is intensified by sacred timing; dharma is practiced through place-plus-calendar discipline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Koṭitīrtha in the Arbuda Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (sacred bathing) at Koṭitīrtha, especially on kṛṣṇa-pakṣa trayodaśī in the month of Nabhas (Bhādrapada).