Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

Devanagari script

तपस्तुष्टो महादेवो गते वर्षशतत्रये । अब्रवीद्वरदोऽस्मीति स वव्रे शत्रुसंक्षयम्

Transliteration

tapastuṣṭo mahādevo gate varṣaśatatraye | abravīdvarado'smīti sa vavre śatrusaṃkṣayam

Translation

తపస్సుతో తృప్తి చెందిన మహాదేవుడు మూడు వందల సంవత్సరాలు గడిచిన తరువాత—“నేను వరదాతను” అని పలికెను। అప్పుడు అతడు శత్రుసంహార వరాన్ని కోరెను।

Word by Word

• तपः: by austerity
• तपः: Karana (Cause/करण)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम् (instrumental of cause)

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तुष् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तं (past participle); पुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘महादेवः’ इत्यस्य विशेषणम्

• महादेवः: Mahādeva (Śiva)
• महादेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महादेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: महा + देव

• गते: when (it) had passed
• गते: Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तं; नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘वर्षशतत्रये’ इत्यनेन सह सति-सप्तमी (locative absolute)

• वर्षशतत्रये: in (the period of) three hundred years
• वर्षशतत्रये: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वर्ष + शत + त्रय (प्रातिपदिकानि)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: वर्षशतम् (षष्ठी/तत्पुरुष) + त्रय (द्विगु-भावार्थः), ‘three hundred years’; सति-सप्तमी

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• वरदः: a boon-giver
• वरदः: Karta (Predicate nominative/कर्तृसमाना)
• Type: Noun
• Root: वरद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: वर + द (ददाति इति)

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमान/Present), उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• इति: thus
• इति: None (Quotative/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; वाक्यसमाप्ति/उद्धरण-निपातः (quotative particle)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• वव्रे: chose, requested
• वव्रे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• शत्रुसंक्षयम्: the destruction of enemies
• शत्रुसंक्षयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शत्रु + संक्षय (प्रातिपदिकानि)
• Form: पुंलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: शत्रूणां संक्षयः (षष्ठी-तत्पुरुष)

Speaker

Pulastya (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rāma-tīrtha

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: After long austerity, Śiva appears before the ascetic-warrior. The moment of boon: Śiva’s hand raised in varada-mudrā; Paraśurāma states his chosen boon—enemy-destruction—standing firm with disciplined intensity.

Characters & Entities

• Mahādeva (Śiva)
• Bhārgava Rāma (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steadfast tapas culminates in Śiva’s anugraha (grace), where a boon is granted according to the seeker’s chosen aim.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rāma-tīrtha remains the overarching māhātmya context, with the site’s sanctity supported by the attached Śaiva legend.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas over a prolonged period is described as the spiritual discipline leading to boon-bestowal.