Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

गौतम उवाच । अत्राश्रमपदे देव त्वया शम्भो जगत्पते । सदा कार्यं हि सान्निध्यं यदि तुष्टो मम प्रभो

Transliteration

gautama uvāca | atrāśramapade deva tvayā śambho jagatpate | sadā kāryaṃ hi sānnidhyaṃ yadi tuṣṭo mama prabho

Translation

గౌతముడు పలికెను—హే దేవా! హే శంభో, జగత్పతే! నాపై ప్రసన్నుడవైతే, ఈ ఆశ్రమస్థలమున నీ నిత్య సాన్నిధ్యం స్థాపింపబడుగాక।

Word by Word

• गौतमः: Gautama
• गौतमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गौतम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; 3rd person singular perfect

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक (adverb of place)

• आश्रमपदे: in the hermitage-place
• आश्रमपदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (आश्रमस्य पदे), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; locative singular

• देव: O god
• देव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; vocative singular

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति, एकवचन; instrumental singular

• शम्भो: O Śambhu
• शम्भो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; vocative singular

• जगत्पते: O lord of the world
• जगत्पते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (जगतः पति), पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; vocative singular

• सदा: always
• सदा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• कार्यम्: to be done / should be
• कार्यम्: Karya (Obligation/विधेय)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक; √कृ + यत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; predicate nominative (to be done)

• हि: indeed/for
• हि: Avyaya (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphasis/causal)

• सान्निध्यम्: presence
• सान्निध्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सान्निध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular (subject/predicate)

• यदि: if
• यदि: Avyaya (Conjunction/समुच्चय/शर्त)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: सम्बन्धबोधक-अव्यय (conditional conjunction)

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Hetu/Condition (Cause/condition)
• Type: Adjective
• Root: तुष्ट (प्रातिपदिक; √तुष् + क्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; predicate adjective

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; genitive singular

• प्रभो: O lord
• प्रभो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; vocative singular

Speaker

Gautama

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śiva (Śambhu)

Visual Art Cues

Scene: Sage Gautama, hands folded, petitions Śambhu at a quiet hermitage clearing; Śiva’s presence is felt as a luminous, tranquil aura around the āśrama.

Characters & Entities

• Gautama
• Śambhu
• Śiva
• Gautamāśrama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The highest boon is not worldly gain but the enduring presence (sānnidhya) of the Lord for the benefit of all.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gautamāśrama, envisioned as a permanent locus of Śiva’s presence.

What ritualistic prescription is mentioned?

A devotional request establishing divine residence; it implies ongoing worship at the site.