Adhyaya 47
పులస్త్యుడు రాజును ప్రసిద్ధ గౌతమాశ్రమ తీర్థానికి వెళ్లమని ఉపదేశిస్తాడు; అక్కడ ధర్మనిష్ఠ ముని గౌతముడు పూర్వం తపస్సు చేశాడు. ఆయన భక్తితో మహాదేవుని ఆరాధించగా భూమిని చీల్చుకొని మహాలింగం ప్రాదుర్భవించింది—ఆ స్థలంలో శైవ సన్నిధి ప్రత్యేకంగా వ్యక్తమైంది. ఆపై ఆకాశవాణి లింగపూజ చేయమని, వరం కోరమని ఆజ్ఞాపించింది. గౌతముడు ఆశ్రమంలో నిత్య దైవసాన్నిధ్యం ఉండాలని, అక్కడ శివుని శ్రద్ధాభక్తులతో దర్శించినవారు బ్రహ్మలోకాన్ని పొందాలని వరం కోరాడు. ప్రత్యేకంగా మాఘ మాస కృష్ణపక్ష చతుర్దశినాడు దర్శనం చేస్తే పరమగతి లభిస్తుందని చెప్పబడింది. అధ్యాయం సమీపంలోని పుణ్యకుండ మహిమను కూడా వివరిస్తుంది—అందులో స్నానం వంశోద్ధారకమని. అక్కడ శ్రాద్ధం, ముఖ్యంగా ఇందుసంక్షయ (చంద్రక్షయ/గ్రహణ-సంయోగ) సమయంలో, గయా-శ్రాద్ధ సమాన ఫలాన్ని ఇస్తుంది; తిలదానం తిలల సంఖ్యకు తగినంత దీర్ఘ స్వర్గవాసాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. గోదావరి సింహస్థ స్నానాది ప్రసిద్ధ తీర్థఫలాలతో పోల్చి, ఈ తీర్థాన్ని విస్తృత పుణ్య-గణన మరియు కాలనియమాలతో అనుసంధానించారు.
Shlokas
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ सुपूर्णं गौतमाश्रमम् । यत्र पूर्वं तपस्तप्तं गौतमेन महात्मना
పులస్త్యుడు పలికెను—హే నృపశ్రేష్ఠా! ఆపై నీవు సమృద్ధమైన గౌతమాశ్రమానికి వెళ్ళుము; అక్కడ పూర్వకాలంలో మహాత్ముడు గౌతముడు తపస్సు చేసెను।
Verse 2
पुराऽसीद्गौतमो नाम मुनिः परमधार्मिकः । स भक्त्याऽराधयामास देवदेवं महेश्वरम्
పూర్వకాలంలో గౌతముడు అనే పరమధార్మిక ముని ఉండెను. అతడు భక్తితో దేవదేవుడైన మహేశ్వరుని ఆరాధించెను।
Verse 3
भक्त्याऽराधयमानस्य निर्भिद्य धरणीतलम् । समुत्तस्थौ महल्लिंगं परं माहेश्वरं नृप
అతడు భక్తితో ఆరాధించుచుండగా భూమితలం చీలిపోయెను; హే నృపా! పరమ మహేశ్వరునికి చెందిన మహాలింగము పైకి ఉద్భవించెను।
Verse 4
एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । पूजयैतन्महल्लिंगं त्वद्भक्त्या समुपस्थितम् । वरं वरय भद्रं ते यत्ते मनसि वर्तते
అదే సమయంలో ఒక అశరీరవాణి పలికెను—“నీ భక్తిచేత ప్రత్యక్షమైన ఈ మహాలింగమును పూజించుము. నీకు మంగళం కలుగుగాక; నీ మనసులో ఉన్న వరాన్ని కోరుకొనుము।”
Verse 5
गौतम उवाच । अत्राश्रमपदे देव त्वया शम्भो जगत्पते । सदा कार्यं हि सान्निध्यं यदि तुष्टो मम प्रभो
గౌతముడు పలికెను—హే దేవా! హే శంభో, జగత్పతే! నాపై ప్రసన్నుడవైతే, ఈ ఆశ్రమస్థలమున నీ నిత్య సాన్నిధ్యం స్థాపింపబడుగాక।
Verse 6
यस्त्वां पश्यति सद्भक्त्या ब्रह्मलोकं स गच्छतु
యెవడు సద్భక్తితో నిన్ను దర్శించునో, వాడు బ్రహ్మలోకమును పొందుగాక।
Verse 7
आकाशवाण्युवाच । माघमासे चतुर्द्दश्यां योऽत्र मां वीक्षयिष्यति । कृष्णायां ब्राह्मणश्रेष्ठ स यास्यति परां गतिम्
ఆకాశవాణి పలికెను—హే బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! మాఘమాసమున కృష్ణపక్ష చతుర్దశీనాడు యెవడు ఇక్కడ నన్ను దర్శించునో, వాడు పరమగతిని పొందును।
Verse 8
एवमुक्त्वा ततो वाणी विरराम महीपते । तत्रास्ति कुण्डमपरं पवित्रं जलपूरितम् । तत्र स्नातो नरः सद्यः कुलं तारयतेऽखिलम्
ఇట్లు పలికి, హే రాజా, ఆ వాణి నిశ్శబ్దమైంది। అక్కడ మరొక పవిత్ర కుండము నిర్మల జలముతో నిండియున్నది; అందులో స్నానము చేసినవాడు తక్షణమే తన సమస్త కులమును తరింపజేయును।
Verse 9
यस्तत्र कुरुते श्राद्धं विशेषादिन्दुसंक्षये । गयाश्राद्धफलं तस्य सकलं जायते ध्रुवम्
యెవడు అక్కడ శ్రాద్ధము చేయునో—ప్రత్యేకముగా చంద్రక్షయము, అనగా అమావాస్య సమయమున—వాడికి గయాశ్రాద్ధఫలము సంపూర్ణముగా నిశ్చయంగా లభించును।
Verse 10
तत्र दानं प्रशंसंति तिलानां मुनिपुंगवाः । तिलसंख्यानि वर्षाणि दानात्स्वर्गे वसेन्नृप
అక్కడ మునిపుంగవులు నువ్వుల దానాన్ని ప్రశంసిస్తారు. ఓ రాజా! దానంగా ఇచ్చిన నువ్వుల సంఖ్య ఎంతయితే, అంత సంవత్సరాలు స్వర్గంలో నివసిస్తాడు।
Verse 11
अर्बुदे गौतमी यात्रा सिंहस्थे च बृहस्पतौ । अमायां सोमवारेण द्विषड्गोदावरीफलम्
అర్బుదంలో, సింహస్థ బృహస్పతి కాలంలో గౌతమీ (గోదావరి) యాత్రను—సోమవతి అమావాస్య రోజున చేస్తే—గోదావరిలో ఆరు సార్లు స్నానం చేసిన ఫలంతో సమానమైన పుణ్యం లభిస్తుంది।
Verse 12
षष्टिवर्षसहस्राणि भागीरथ्यवगाहने । सकृद्गोदावरीस्नानात्सिंहस्थे च बृहस्पतौ
భాగీరథిలో అరవై వేల సంవత్సరాలు మునిగిన ఫలము ఎంతయితే, సింహస్థ బృహస్పతి కాలంలో గోదావరిలో ఒక్కసారి స్నానం చేసినా అంత పుణ్యం కలుగుతుందని చెప్పబడింది।
Verse 47
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशातिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे गौतमाश्रमतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలోని తృతీయ అర్బుదఖండంలో ‘గౌతమాశ్రమ తీర్థమాహాత్మ్య వర్ణన’ అనే నలభై ఏడవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।