Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

अथाऽब्रवीच्चिरं दृष्टस्त्वया पुत्रो मम द्विज । ततो हसितवान्भूयः किमिदं कारणं वद

Transliteration

athā'bravīcciraṃ dṛṣṭastvayā putro mama dvija | tato hasitavānbhūyaḥ kimidaṃ kāraṇaṃ vada

Translation

అప్పుడు అతడు అన్నాడు—“ఓ ద్విజా! నీవు నా కుమారుణ్ని చాలాసేపు చూశావు. మళ్లీ నవ్వావు—దానికి కారణం చెప్పు.”

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रमसूचक (then)

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद; ‘said/spoke’

• चिरम्: for a long time
• चिरम्: Kāla-adhikaraṇa (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: चिरम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण

• दृष्टः: seen
• दृष्टः: Karman-samānādhikaraṇa (Object-predicate/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: दृश् (धातु)
• Form: भूतकालिक कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि/भावे — ‘seen’

• त्वया: by you
• त्वया: Karaṇa (Agent-instrument in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• पुत्रः: son
• पुत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• द्विज: O twice-born (Brahmin)
• द्विज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• ततः: then
• ततः: Kāla-adhikaraṇa (Sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक (then)

• हसितवान्: (he) laughed
• हसितवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हस् (धातु)
• Form: भूतकालिक कृदन्त (क्तवतुँ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘having laughed’

• भूयः: again
• भूयः: Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरर्थक क्रियाविशेषण (again/further)

• किम्: what
• किम्: Karman/Prashna (Interrogative object)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; प्रश्नवाचक

• इदम्: this
• इदम्: Karman/Prashna (Interrogative complement)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; निर्देश

• कारणम्: reason/cause
• कारणम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वद: tell/say
• वद: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd), एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Mṛkaṇḍu (addressing the brāhmaṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda (sectional) / Prabhāsa (frame)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Mṛkaṇḍu confronts the brāhmaṇa: why the long gaze and repeated laughter? The father’s face shows concern; the brāhmaṇa remains composed, holding back the truth.

Characters & Entities

• Mṛkaṇḍu
• Brāhmaṇa (dvija)
• The son/child

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma encourages honest inquiry and responsible listening when signs indicate danger or karmic consequence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None directly; the dialogue occurs in the hermitage setting connected with Mārkaṇḍeya’s āśrama tradition.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a request for explanation.