Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 40

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे तृतीयेऽर्बुदखंडे कामेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चत्वारिंशोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṃḍe tṛtīye'rbudakhaṃḍe kāmeśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma catvāriṃśo'dhyāyaḥ

Translation

ఇట్లు శ్రీస్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండములోని తృతీయ అర్బుదఖండములో ‘కామేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనము’ అను నలభైవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्तिसमाप्त्यर्थक अव्यय (quotative/end marker ‘thus’)

• श्री-स्कांदे: in the revered Skanda (Purāṇa)
• श्री-स्कांदे: Adhikarana (Text-location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे (ग्रन्थनाम), सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारय: ‘श्रीमान् स्कन्दः’ इति; ‘(पुराणे) स्कांदे’ विशेषण

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Text-location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारय: ‘महत् पुराणम्’

• एकाशीति-साहस्र्याम्: in the (eighty-one-thousand) collection
• एकाशीति-साहस्र्याम्: Adhikarana (Qualifier of location/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति (संख्या-प्रातिपदिक) + साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; द्विगु-समास: ‘एकाशीतिसहस्रसंख्यायाम्’ (in the collection of 81,000)

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Adhikarana (Qualifier/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण

• प्रभास-खण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभास-खण्डे: Adhikarana (Section-location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘प्रभासस्य खण्डः’

• तृतीये: in the third
• तृतीये: Adhikarana (Qualifier/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तृतीय (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण

• अर्बुद-खण्डे: in the Arbuda section
• अर्बुद-खण्डे: Adhikarana (Section-location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अर्बुद (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘अर्बुदस्य खण्डः’

• कामेश्वर-माहात्म्य-वर्णनम्: the narration of Kāmeśvara’s glory
• कामेश्वर-माहात्म्य-वर्णनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कामेश्वर (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक) + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘कामेश्वरस्य माहात्म्यस्य वर्णनम्’

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Naming marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय/निपात)
• Form: संज्ञासूचक अव्यय (particle indicating title: ‘named/called’)

• चत्वारिंशः: fortieth
• चत्वारिंशः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चत्वारिंश (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (ordinal)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Speaker

Narratorial colophon (textual marker; no direct speaker)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāmeśvara (chapter title reference)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A manuscript colophon scene: scribal palm-leaf folios, a temple silhouette of Prabhāsa in the distance, and a small cartouche reading the chapter title ‘Kāmeśvara-māhātmya’.

Characters & Entities

• Skanda Purāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Arbuda Khaṇḍa
• Kāmeśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It formally seals the authority of the preceding Kāmeśvara-māhātmya, framing the site/deity’s greatness as a Purāṇic guide for dharma and pilgrimage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāmeśvara is the focal sacred locus of the preceding chapter within the Arbuda Khaṇḍa of Prabhāsa Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this line; it is a colophon indicating textual closure rather than a rite.