Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

Devanagari script

पुलस्त्य उवाच । तत्रस्थस्य पुरा राजन्मुद्गलस्य महात्मनः । विमानं वरमादाय देवदूतः समागतः

Transliteration

pulastya uvāca | tatrasthasya purā rājanmudgalasya mahātmanaḥ | vimānaṃ varamādāya devadūtaḥ samāgataḥ

Translation

పులస్త్యుడు అన్నాడు— ఓ రాజా! పూర్వకాలంలో మహాత్మ ముద్గలుడు అక్కడ నివసిస్తున్నప్పుడు, ఒక దేవదూత ఉత్తమ విమానాన్ని తీసుకొని వచ్చాడు.

Word by Word

• पुलस्त्यः: Pulastya
• पुलस्त्यः: Karta (Speaker/वक्ता)
• Type: Noun
• Root: पुलस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• तत्रस्थस्य: of the one staying there
• तत्रस्थस्य: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तत्र + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमास (तत्र स्थितः), पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषणम् (qualifying मुद्गलस्य)

• पुरा: formerly
• पुरा: Kāla (Time adjunct/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (formerly)

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• मुद्गलस्य: of Mudgala
• मुद्गलस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मुद्गल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• महात्मनः: of the great-souled (one)
• महात्मनः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषणम् (qualifying मुद्गलस्य)

• विमानम्: celestial chariot
• विमानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विमान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• वरम्: excellent
• वरम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying विमानम्)

• आदाय: having taken
• आदाय: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: आ + दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), धातु: आ+दा; अर्थे: पूर्वकर्म (having taken)

• देवदूतः: a divine messenger
• देवदूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव + दूत (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (देवानां दूतः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• समागतः: arrived
• समागतः: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे (has arrived)

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mudgala-āśrama (at Māmuhrada)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Yayāti

Visual Art Cues

Scene: In a quiet forest hermitage, a radiant deva-messenger descends, holding or guiding a splendid vimāna that hovers above the āśrama, while Mudgala remains composed.

Characters & Entities

• Pulastya
• Mudgala
• Devadūta
• Vimāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Great tapas and dharma draw divine recognition; heavenly rewards are portrayed as approaching the righteous unbidden.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting remains the Māmuhrada/Arbuda sacred region context where Mudgala resides, forming part of the local māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse introduces the narrative of reward (vimāna) coming to a mahātmā.